• Home

Το χωρίον Μασούρα της επαρχίας Άρδασσας του Πόντου

Μασούρα,άρδασσα,παναγίτσα,εδέσσης,απανοχώρ,γουμπλουζί,σκανταράντων,καγκελίνα,λάμπον,τσορπαντσής,γιωργίκας,τσορπατζής,πάνον,χασερέτα,λορία,αγρίδ,παλαγάντων,χάραβα,σίσα,κορασέα,άρτουτσλούγ,τσιλερία, θώμπορα,δύολιθάρια̤,σπελεπόρτε̤,γουρνόπα,ορμίν,γονοκόλΗ Μασούρα ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό αποτελούμενη από εκατό οικογένειες. Είχε έναν ναό και δύο παρεκκλήσια του Προφήτη Ηλία και της Αγίας Μαρίνας στα οποία λειτουργούσαν ο παπά Αλέξης και ο πατέρας του o παπά Ιωάννης. Διατηρούσε ένα ελληνικό σχολείο με πολλούς μαθητές στο οποίο δίδασκε ο παπά Συμεών, αδερφός του παπά Αλέξη. Ο ίδιος ήταν ιδιοκτήτης και του μοναδικού μπακάλικου του χωριού.
Η ύδρευση του χωριού γινόταν από τρείς πηγές (βρύσες) από το κάθεν το πεγάδ’, από το πέραν το πεγάδ’ και από το απανοχώρ’. Το χωριό ήταν χωρισμένο σε τέσσερις μαχαλάδες : των Σκανταράντων, του Γουμπλουζί, του Απανοχώρ’ και του Καγκελίνα.

“Τη Χριστού”. Έτσι έλεγαν στα μέρη μας τα Χριστούγεννα

Ιωάννης,αβραμάντης,τηχριστού,ποντιακή,εστία,χριστούγεννα,σαρακοστή,κουκαράς,φαρμασώντς,προτεστάνος,παναγία,γουμερά,ξενητάρ,χριστηαναρτς,μωμοέρια̤,τζάπουλας,κουντούρας,τσ̌αγκία,κουζούμ,χαβουρμάν,άλειμμαν,τσάπαν,γεννούλ,χτήνον,μοζίκα,ξύγαλα,κοιλίδ’,στύπα,πουλουλάπα,μωρέαΈτσι έλεγαν στα μέρη μας τα Χριστούγεννα : “Τη Χριστού”.
Ο κόσμος περίμενε την μεγάλη αυτή εορτή όπως και την Λαμπρή (το Πάσχα). Τοποθετημένη και τούτη η εορτή στο τέλος μια σαρακοστής με την πιο αυστηρή αποχή από την κρεοφαγία και κάθε αρτύσιμο, ήταν πολύ φυσικό να κρατάει τον κόσμο σε αγωνία : Πότε θα έρται τη Χριστού !
Η αποτοξίνωση του οργανισμού είχε συντελεστεί πια και με το παραπάνω. Όλοι ανεξαιρέτως μικροί και μεγάλοι νήστευαν. Καμία παράβασις δεν γινόταν.

ιωάννης,αβραμάντης,τηχριστού, ποντιακή,εστία,χριστούγεννα,σαρακοστή,κουκαράς,αρμασώντς, προτεστάνος,παναγία,γουμερά,ξενητάρ,χριστηαναρτς,μωμοέρια̤, τζάπουλας, κουντούρας, τσ̌αγκία, κουζούμ, χαβουρμάν,άλειμμαν,τσάπαν,γεννούλ,χτήνον,μοζίκα,ξύγαλα,κοιλίδ’,στύπα,πουλουλάπα,μωρέα Τους μικρούς τους φόβιζε ο κουκαράς και τους μεγάλους -εάν τολμούσαν να καταλύσουν την νηστεία- πολύ σπάνια περίπτωση, τους συγκρατούσε ο φόβος απ’ την ρετσινιά : ατός φαρμασώντς έν’, ή προτεστάνος έν’.

Τα κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς στην επαρχία Χαλδίας του Πόντου

κάλαντα,χαλδία,πόντο,αρχείο,πόντου,ποντιακά,φύλλα,μεταλλεία,πρωτοχρονιά,ταρέζ,φετήρ,χριστούγεννα,αρχιμεταλλουργοί,βάλσαμον,κυδώνιν,ταρέζια,μελανοφρύδης,τσιρόπα,μηλόπαΕπεξήγηση και σημασιολογία των δημωδών ασμάτων.

Πολλοί έγραψαν στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακά Φύλλα & Χρονικά του Πόντου, για πολλά και διάφορα θέματα που αφορούσαν σε όλες σχεδόν τις πτυχές και εκδηλώσεις της ζωής των Ελλήνων του Πόντου. Δεν έτυχε όμως ιδιαίτερης προσοχής το ζήτημα των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των εργαζομένων και των εργοδοτών τους που στα χρόνια εκείνα κυρίως ήταν αρχιμεταλλουργοί.
Το ζήτημα αυτό έχει μεγάλη σπουδαιότητα, όπως γράφει κι ο σοφός Δ. Οικονομίδης στο Αρχείον Πόντου, μόνο στα μεταλλεία της Αργυρούπολης κατά τον 17ο αιώνα, δηλαδή την εποχή της μεγαλύτερης ανάπτυξης τους, το εργατικό δυναμικό υπολογίζεται στα 30.000 άτομα. Αριθμός που εύκολα χαρακτηρίζει μια πόλη ως εργατούπολη.

Xρυσόβουλλον του Aυτοκράτορος Τραπεζούντος Αλεξίου του Γ΄ Μεγάλου Κομνηνού υπέρ της βασιλικής, πατριαρχικής και σταυροπηγιακής ανδρικής μονής Αγίου Γεωργίου Χουτουράς

Το υπέρ της βασιλικής, πατριαρχικής και σταυροπηγιακής ανδρικής μονής Αγίου Γεωργίου Χουτουράς της κατά την Χαλδίαν, εκδοθέν χρυσόβουλλον του αυτοκράτορος Τραπεζούντος Αλεξίου του Γ΄ Μεγάλου Κομνηνού.Ελέω Θεού εν Χριστώ τω Θεώ πιστός Βασιλεύς και Αυτοκράτορ της Ανατολής Αλέξιος ο Μέγας Κομνηνός, νικητής, τροπαιούχος, πιστός, αεισέβαστος.
Του Κυρίου δια του Ευαγγελίου λέγοντος : «…μακάριοι οι ελεήμονες» και άλλως «εν φυλακή ήμην και ήλθατε προς με», ήγα τοις εν όρεσι και σπηλαίοις οικούσι μοναχοίς, μαθώς ( μαθούσα ) η βασιλεία μου, ότι οι εν τω όρει του Κάνεως των Χουτουρών οικούσι μοναχοίμ έρως μοι ήλθε του ανελθείν εις προσκύνησιν του τοιούτου τόπου, ως δή ανελθόντος μου, ευρών τον τόπον παντελώς έρημον και θαυμάσας την των μοναχών κατοίκησιν και ένδειαν, τω Θεώ δόξαν ανέπεμψα, τω διατρέφοντι τοις επικαλουμένοις το όνομα αυτού, το Άγιον, και δή έδοξε τη βασιλεία μου μικράν τινά παρηγορίαν τοις τοιούτοις παραμυθήσασθαι.

Ο Λαζάραγας (Λάζαρος Κυριλλίδης), απ' το Αρσατζούκ της Νεοκαισάρειας του Πόντου

Λαζάραγας,αρσατζούκ,νεοκαισαρεία,νιξάρ,πόντου,λάζαρος,κυριλλίδης,αμελέ,τταμπουρού,εσ̌έκταμπουρού,τακίπ,εσ̌κιάδες,τρίπολη,ιστορίαΤο Ασαρτζούκ ήταν χωρίον της εκκλησιαστικής επαρχίας της Νεοκαισάρειας του Πόντου και είχε περί τις 40 με 50 ελληνικές οικογένειες. Τούρκοι δεν ζούσαν εκεί. Πρόκριτος και άρχοντας του χωριού ήταν ο ακτήμονας σε σχέση με τους άλλους συγχωριανούς τους, ο Λαζάραγας ή Λάζαρος Κυριλλίδης, γέρος 65 με 68 ετών, ασπρομάλλης, ξερακιανός, χλωμός, έξυπνος, σοβαρός, κοινωνικότατος στις σχέσεις του, πολύ δυναμικός αλλά πάνω απ’ όλα παθιασμένος υπηρέτης του χωριού !
Τον γνώρισα το 1917 όταν ήμουν σε ηλικία 10-11 ετών, όταν βρέθηκα εξόριστος με την οικογένεια μου, με την εξορία των Κοτυωριτών μαζί με ακόμη 8-10 άλλες οικογένειες εξορίστων.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο για τον Λαζάραγα απ ' το Αρσατζούκ της Νεοκαισάρειας του Πόντου

Η κατάληψη του Πόντου απ' τον ρωσικό στρατό

παγκόσμια,σύρραξη,καύκασος,μέτωπο,εύξεινος,πόντος,στρατηγός,λιάχωβ,πλάτανα,τραπεζούντα,κάπντάγ,τουρκεστάν,μπαϊμπούρτ,κελκίτ,χεριάνα,τσιμένντάγ,εσιακιάρντάς,σαρίκαμις,ερζερούμΈνα κομμάτι απ’ το ανέκδοτο και περισπούδαστο έργο του άλλοτε ταγματάρχη του ρωσικού στρατού και τώρα δημοδιδασκάλου στην Ελασσόνα Τσέρτικ, με τίτλο : «Προ Δεκαετίας απ’ την παγκόσμια σύρραξη».
Οι τελευταίες επιχειρήσεις των ρώσων στο μέτωπο του Καυκάσου άρχισαν από τον Μάρτιο του 1916. Στην παραθαλάσσια κατεύθυνση του Εύξεινου Πόντου, ο στρατηγός Λιάχωβ αρχηγός της δεξιάς πτέρυγας της Στρατιάς, προελαύνοντας νικηφόρα, κατέλαβε τις κυριότερες πόλεις του Ελληνικού Πόντου. Στις 6 Απριλίου κατέλαβε την Αργυρούπολη και στις 14 του ίδιου μήνα την Τραπεζούντα και έφτασε ως τα Πλάτανα.
Αργότερα, τον Μάιο του 1916, το Σώμα του Τουρκεστάν, μετά από τις λυσσώδεις μάχες πάνω στο Κάπ-ντάγ και στο «2400» (μου διαφεύγει η ονομασία του βουνού, κατέλαβε το οχυρωμένο Μπαϊμπούρτ και προχώρησε πέρα απ’ την κοιλάδα Κελκίτ και Χεριάνας στον μεσημβρινό Πόντο.

More Articles ...