Στον Πόντο οι πατέρες μας, τιμούσαν ιδιαίτερα τον Άγιο Δημήτριο. Όπως μας παραδίδει ο Οδυσσέας Λαμψίδης, για τον Άγιο Δημήτριο, καθώς και για τον Άγιο Γεώργιο, δεν υπάρχει τόπος που να μην υπάρχει εκκλησία ή εκκλησάκι τους:
Ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας Θεόδωρος ο Γαβράς, γεννήθηκε κατά τον 10ο αιώνα στην Άτρα του Θέματος Χαλδίας του Πόντου. Η περιοχή του Πόντου ήταν τότε χωρισμένη σε τρία θέματα.
Ἱερὸς μὲν καὶ θεσπεσίος ἅπας ὁ τῶν γενναίων μαρτύρων κατάλογος, πάθει τὴν ὑπὲρ πάθους ἀποδοὺς χάριν, αἵματι δὲ τὴν ὑπὲρ αἵματος τῷ Σωτῆρι τῶν ὅλων ἀμοιβὴν ἐκπληρώσας.
Όταν άναψε η επαναστατική φωτιά του 1821 και ανοίχτηκε αιματηρά «ο κοσμογονικός κρατήρας» του εννιάχρονου πολέμου της Εθνεγερσίας, αναδείχτηκε ακατάβλητη η ψυχή των Ελληνίδων και οι προσωπικές θυσίες ήταν ατελείωτες.
Στίχοι εκ του Συναξαρίου εκ του Μηναίου:
»»Ως οσφράδιον υακίνθινον Λόγε,
»»Δέξαι τον Υάκινθον αυτοίς καλάμοις".
»»Ευσεβών γονέων, Θεοκλήτου και Θεονίλλης καλουμένων, τέκνον ών.
