• Home

Αε–Χαράλαμπον κι ο Γουρζουλάς. Διήγησις Αργυρουπόλεως Πόντου

ερούξεν,γουρζουλάς,εντώκεν,μιλέτ,γυναικαρίον,τοπλαεμέν,σουχουλτήν,μερτεβένια,μιζτράχ,εφούρξεν,εδέβενπλάν,ποντιακή,λαογραφία,άγιοι,αεχαράλαμπον,κάνιν,αργυρούπολη,θρύλοι,παραδόσειςΣα παλαιά τα χρόνια̤ ερούξεν ση Κανί τα χωρία ο γουρζουλάς. Πολλούς εντώκεν και πολλοί επέθαναν ασόν γουρζουλάν. Το μιλέτ εχάσεν το νούν’αθες και ερούξεν σ’ Άϊς και σα παρακκλήσια̤. Σο Κάν Αεθοδωρέτ εκλειδώθαν απές σον Αεθόδωρον και παρεκάλ’ναν την χάριν-ατ να κουρταρεύει-ατς ασο κακόν. Σαν Αε-Θόδωρον απέσ’ έσαν πολλά παρεκκλήσια̤. Απάν’ σον γυναικαρίον έτον Αε-Χαράλαμπον. Εκιαπάν’ επήγαν οι Αποστολάντ με το σόϊν-ατουν. Έναν βράδον σα μεσάνυχτα όλ’ έσαν τοπλαεμέν’ εκιαπέσ’.

Print

Δημώδη ποντιακά τραγούδια Χαλδίας. Γιάννες έρθεν να δια̤βαίν’ λιγοθυμά και ρούζει

δημοτικά,ποντιακά,τραγούδια,κανδηλάπτης,κάνις,λαογραφία,τριφάρμακον,καμονή,προσκάρδια,βοτανίζω,χαλδία,πόντοςΚόρασον εβοτάνιζεν αφκά σ’ εναυλοτόπιν, κι’ αποκουμπίγαν τα κουμπιά τσ’, κι εφάνθαν τα προσκάρδια̤ τσ’. Κι έρθεν ο Γιάννες να δια̤βαίν’ λιγοθυμά και ρούζει. Κι έρται η μάν’ ατ’ ερωτά ; Γιάννε μου, ντο πονεί ‘σε; -Μάνα, πονεί το κιφάλι μ’ ταράζει το καρδόπο μ’. Σάν τρομάζ’νε τα γόνατα μ’, φογούμαι εφαρμακώθα. -Υιέ μ’ λιάς έν’ τριφάρμακον άμον τη κόρτσ’ η αγάπη. -Μάνα, σ̆κίσον την κάρδια̤ μου και τέρ’ απέσ’ ντο έχει. Κι οφίδ’ αν έν’ σκοτώντσ’-ατο, κι αγάπ’ αν έν’ ας λάμπει, κι αν έν’ τη κόρτσ’ η καμονή, ας καίει και μανίζει.

Λεξιλόγιο:
Βοτάνιζε = θέριζε χόρτα. Εναυλοτόπιν = στην περιοχή του χωριού. Προσκάρδια̤ = στήθη. Εφαρμακώθα = δηλητηριάστηκα. Λιάς = είθε / μακάρι. Τριφάρμακον = πανάκεια. Μανίζει = μανέα / μουντζούρα. Καμονή = πόθος.

Πηγή : Γεώργιος Κανδηλάπτης, Ποντιqκά φύλλα τεύχος 11ον (1937)

Print

Δημώδη Ποντιακά Τραγούδια Χαλδίας. Όντας έμνε μικρόν παιδίν.

 Ωράζω,αρνόπα,γονοκώλια,καλαμάνια,γυναικίζω,βοσκίζω,δημοτικά,ποντιακά,τραγούδια,κανδηλάπτης,κάνις,λαογραφίαΚι όντας έμνε μικρόν παιδίν
κι ωρίαζα τ’ αρνόπα,
σα ψηλά ψηλά βόσ̆κιζα
σα χαμηλά ελάλνα,
ωρίαζα και τον γιαγκάζ
ατού σα γονοκώλια.
Γιαγκάζ, θα γυκαικίζω σε
φορτού τα καλαμάνια.
Εσύ κόρη που κρύφκεσαι
κι αφκά σα καλαμάνια,
έρται ώρα και κρύφκεσαι
αφκά σο παλληκάρι.
Λιάσ’ αιματούτ’ η κάρδια̤ σου
κ’ ελιάς κι εμέν’ τον ξένον.
Ξένε μ’ σα ξένα αρρωστούν,
κανένας πέντ’ ημέρες.
Σ’ εσέναν πέντ’ ημέρες
έν’ σ’ εμέναν πέντε χρόνια̤.

Λεξιλόγιο:
Ωρίαζα = φύλαγα. Ελάλνα = λαλούσα (οδηγούσα). Γιαγκάζ = άτακτος, οχληρός. Καλαμάνια = είδος βρώσιμου χόρτου. Λιάς = είθε – μακάρι. Ελιάς = ελεείς.

Πηγή : Γεώργιος Κανδηλάπτης, Ποντιακά φύλλα τεύχος 11ον (1937)

Γνωρίστε τα χωρία της επαρχίας Χαλδίας - Α ΜΕΡΟΣ

Γνωρίστε τα χωρία της επαρχίας Χαλδίας - Β ΜΕΡΟΣ

Γνωρίστε τα χωρία της επαρχίας Χαλδίας - Γ ΜΕΡΟΣ

Print

Ανέκδοτον Χαλδίας Πόντου. Τη Κρωμέτα το ξημολόεμαν

αεβδήμαν,ερίφς,ξημολόεμαν,ερούξα,τουρτεύω,διάβολον,ογλήγορα,ποντιακή,λαογραφία,ανέκδοτα,κρώμνη,κρωμέτεςΚαλόγερον εκάθουτον απές σο Αεβδήμαν κι’ έρθεν σο ξημολόεμαν ένας ερίφς Κρωμέτες. -Αχ δέσποτα μ’, εμέν’ αξίζ’ να βάλ’νε με σο μνήμαν, πολλά είν’ τ’ αμαρτίας-ιμ’, πατούνε χ̆ίλ΄τς χωρέτες. -Και γιάτι ερούξες άπιστε εσύ σην αμαρτίαν κι’ ατόσα εποίκες άπρεπα ; Ογλήγορα για πέ με. -Ω δέσποτα μ’ ορκίσ̆κουμαι σην άγιαν κοινωνίαν τιδέν ‘κ̆’ εφτάγω μοναχός, ο διά̤βολον τουρτεύ’-με. -Ο διά̤βολον πολλά θα λέει, άμα εσύ μ’ ακούς-ατον. -Και ντο να φτάγω ο άχαρον; Ατώρα πα τουρτεύ’-με, έναν φλουρίν σον δέσποταν για δόσ’-ατοναν λέει με. -Ευλογημένε, δίκιον έεις. Κάποτε πα ν’ ακούσ’-ατον.

Ρουσοχώρι, Δημ.Καρατζάς.

Λεξιλόγιο :
Αεβδήμαν = Άγιο βήμα. Ερίφς (τουρκ) = άνδρας. Ξημολόεμαν = εξομολόγηση. Χίλ΄τα = χίλιους. Ερούξες = έπεσες. Τουρτεύω = παρακινώ – πειράζω. Ογλήγορα = γρήγορα.

Πηγή : Καρατζάς Δημ, Ποντιακά φύλλα, τεύχη 9ον & 10ον (1936)

Γνωρίστε την επαρχία της Κρώμνης του Πόντου μέσα απ΄ τους χορούς τα τραγούδια, τα ήθη κι έθιμα της

Print

Που οδεύει η μουσικοχορευτική μας παράδοση ;

μουσική,χορός,ποντιακός,παράδοση,κάρς,τραπεζούντα,ματσούκα,παϊπούρτη,έρπαα,οινόη,πόντοςΟφείλω να επισημάνω ότι από της ελεύσεως των Ελλήνων του Πόντου και του Καυκάσου στην Μητροπολιτική Ελλάδα μετά την περιβόητη ανταλλαγή των πληθυσμών και μέχρι σήμερα, η παράδοση (κυρίως αναφέρομαι στη μουσικοχορευτική) η οποία εδραιώθηκε και επικράτησε ευρέως, ήταν εκείνη του ανατολικού (όπως καθιερώθηκε να λέγεται) Πόντου, ήτοι της ευρύτερης περιφέρειας της Τραπεζούντας συμπεριλαμβανομένων των επαρχιών της (Κρώμνης - Σαντάς - Ματσούκας - Αργυρούπολης - Χερροιάνων κτλ).

Παρακολουθείστε τι ορίζει ως παράδοση και τι ως παραδοσιακό ο Χρύσανθος Θεοδωρίδης

Print

Άμον άναλον χαλβάν. Συλλογή Ποντιακών Ανέκδοτων κ Π. Καρατζά.

Άναλον,χαλβάν,ποντιακά,ανέκδοτα,πεθερά,συννυφάδα,τρανέσα,φωτίαν,τηγάν,αλεύρα,βούτερον,ατσάπς,γιόκσαμ,τσάνουμ,τουουσεύνε,ελάγκεψεν,ατουκιάν,εκούϊξεν,λαλίανΣ’ έναν χωρίον εζούναν τρία συννυφάδα̤ με τ’ αντρούδες-ατουν και την πεθεράν-ατουν. Έναν ημέρα η πεθερά επήεν σην γειτονίαν. Τα τρία συννυφάδα̤ επέμναν μοναχά σο σπίτ’. Σίτα̤ εκάθουσαν κι ενούνιζαν ντο να εφτάγνε, είπεν όλων η τρανέσα :
- Ας εφτάμε έναν χαλβάν να τρώγωμε,
- Καλόν, είπαν κι οι άλλ’.
Μάνι - μάνι έψαν τη φωτίαν, εσέγκαν απάν’ το τηγάν’, έβαλαν τ’ αλεύρα̤ και το βούτερον και ψένε την χαλβάν.

Print

More Articles ...