• Home

Τα κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς στην επαρχία Χαλδίας του Πόντου

κάλαντα,χαλδία,πόντο,αρχείο,πόντου,ποντιακά,φύλλα,μεταλλεία,πρωτοχρονιά,ταρέζ,φετήρ,χριστούγεννα,αρχιμεταλλουργοί,βάλσαμον,κυδώνιν,ταρέζια,μελανοφρύδης,τσιρόπα,μηλόπαΕπεξήγηση και σημασιολογία των δημωδών ασμάτων.

Πολλοί έγραψαν στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακά Φύλλα & Χρονικά του Πόντου, για πολλά και διάφορα θέματα που αφορούσαν σε όλες σχεδόν τις πτυχές και εκδηλώσεις της ζωής των Ελλήνων του Πόντου. Δεν έτυχε όμως ιδιαίτερης προσοχής το ζήτημα των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των εργαζομένων και των εργοδοτών τους που στα χρόνια εκείνα κυρίως ήταν αρχιμεταλλουργοί.
Το ζήτημα αυτό έχει μεγάλη σπουδαιότητα, όπως γράφει κι ο σοφός Δ. Οικονομίδης στο Αρχείον Πόντου, μόνο στα μεταλλεία της Αργυρούπολης κατά τον 17ο αιώνα, δηλαδή την εποχή της μεγαλύτερης ανάπτυξης τους, το εργατικό δυναμικό υπολογίζεται στα 30.000 άτομα. Αριθμός που εύκολα χαρακτηρίζει μια πόλη ως εργατούπολη.

Xρυσόβουλλον του Aυτοκράτορος Τραπεζούντος Αλεξίου του Γ΄ Μεγάλου Κομνηνού υπέρ της βασιλικής, πατριαρχικής και σταυροπηγιακής ανδρικής μονής Αγίου Γεωργίου Χουτουράς

Το υπέρ της βασιλικής, πατριαρχικής και σταυροπηγιακής ανδρικής μονής Αγίου Γεωργίου Χουτουράς της κατά την Χαλδίαν, εκδοθέν χρυσόβουλλον του αυτοκράτορος Τραπεζούντος Αλεξίου του Γ΄ Μεγάλου Κομνηνού.Ελέω Θεού εν Χριστώ τω Θεώ πιστός Βασιλεύς και Αυτοκράτορ της Ανατολής Αλέξιος ο Μέγας Κομνηνός, νικητής, τροπαιούχος, πιστός, αεισέβαστος.
Του Κυρίου δια του Ευαγγελίου λέγοντος : «…μακάριοι οι ελεήμονες» και άλλως «εν φυλακή ήμην και ήλθατε προς με», ήγα τοις εν όρεσι και σπηλαίοις οικούσι μοναχοίς, μαθώς ( μαθούσα ) η βασιλεία μου, ότι οι εν τω όρει του Κάνεως των Χουτουρών οικούσι μοναχοίμ έρως μοι ήλθε του ανελθείν εις προσκύνησιν του τοιούτου τόπου, ως δή ανελθόντος μου, ευρών τον τόπον παντελώς έρημον και θαυμάσας την των μοναχών κατοίκησιν και ένδειαν, τω Θεώ δόξαν ανέπεμψα, τω διατρέφοντι τοις επικαλουμένοις το όνομα αυτού, το Άγιον, και δή έδοξε τη βασιλεία μου μικράν τινά παρηγορίαν τοις τοιούτοις παραμυθήσασθαι.

Ο Λαζάραγας (Λάζαρος Κυριλλίδης), απ' το Αρσατζούκ της Νεοκαισάρειας του Πόντου

Λαζάραγας,αρσατζούκ,νεοκαισαρεία,νιξάρ,πόντου,λάζαρος,κυριλλίδης,αμελέ,τταμπουρού,εσ̌έκταμπουρού,τακίπ,εσ̌κιάδες,τρίπολη,ιστορίαΤο Ασαρτζούκ ήταν χωρίον της εκκλησιαστικής επαρχίας της Νεοκαισάρειας του Πόντου και είχε περί τις 40 με 50 ελληνικές οικογένειες. Τούρκοι δεν ζούσαν εκεί. Πρόκριτος και άρχοντας του χωριού ήταν ο ακτήμονας σε σχέση με τους άλλους συγχωριανούς τους, ο Λαζάραγας ή Λάζαρος Κυριλλίδης, γέρος 65 με 68 ετών, ασπρομάλλης, ξερακιανός, χλωμός, έξυπνος, σοβαρός, κοινωνικότατος στις σχέσεις του, πολύ δυναμικός αλλά πάνω απ’ όλα παθιασμένος υπηρέτης του χωριού !
Τον γνώρισα το 1917 όταν ήμουν σε ηλικία 10-11 ετών, όταν βρέθηκα εξόριστος με την οικογένεια μου, με την εξορία των Κοτυωριτών μαζί με ακόμη 8-10 άλλες οικογένειες εξορίστων.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο για τον Λαζάραγα απ ' το Αρσατζούκ της Νεοκαισάρειας του Πόντου

Η κατάληψη του Πόντου απ' τον ρωσικό στρατό

παγκόσμια,σύρραξη,καύκασος,μέτωπο,εύξεινος,πόντος,στρατηγός,λιάχωβ,πλάτανα,τραπεζούντα,κάπντάγ,τουρκεστάν,μπαϊμπούρτ,κελκίτ,χεριάνα,τσιμένντάγ,εσιακιάρντάς,σαρίκαμις,ερζερούμΈνα κομμάτι απ’ το ανέκδοτο και περισπούδαστο έργο του άλλοτε ταγματάρχη του ρωσικού στρατού και τώρα δημοδιδασκάλου στην Ελασσόνα Τσέρτικ, με τίτλο : «Προ Δεκαετίας απ’ την παγκόσμια σύρραξη».
Οι τελευταίες επιχειρήσεις των ρώσων στο μέτωπο του Καυκάσου άρχισαν από τον Μάρτιο του 1916. Στην παραθαλάσσια κατεύθυνση του Εύξεινου Πόντου, ο στρατηγός Λιάχωβ αρχηγός της δεξιάς πτέρυγας της Στρατιάς, προελαύνοντας νικηφόρα, κατέλαβε τις κυριότερες πόλεις του Ελληνικού Πόντου. Στις 6 Απριλίου κατέλαβε την Αργυρούπολη και στις 14 του ίδιου μήνα την Τραπεζούντα και έφτασε ως τα Πλάτανα.
Αργότερα, τον Μάιο του 1916, το Σώμα του Τουρκεστάν, μετά από τις λυσσώδεις μάχες πάνω στο Κάπ-ντάγ και στο «2400» (μου διαφεύγει η ονομασία του βουνού, κατέλαβε το οχυρωμένο Μπαϊμπούρτ και προχώρησε πέρα απ’ την κοιλάδα Κελκίτ και Χεριάνας στον μεσημβρινό Πόντο.

Ο Σαρασ̌ίτες του Σταυρίου του Πόντου - Ιστορικόν σημείωμα

μονοβάντων,απαναχώρ,σταυρί,απάκια,εναύλια,ρακάν,σαρασ̌ίτες,σταυριώτες,άκδάγ,καραμανία,καλούτς,πουλούλια,κρυπτοχριστιανοί,σταυριώτες,στραμπέλογλού Μεταξύ των ενοριών Μονοβάντων και Απαναχώρ στο Σταυρί, κάτω απ’ το παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου εκτείνεται μεγάλη έκταση εύφορων αγρών και μέσα σ’ αυτούς κείτονται τα ερείπια ενός οικήματος. Πρόκειται για το αγρόκτημα του Σαρασ̌ίτα, εύπορου προύχοντα πιθανόν και μεταλλουργού. Οι μέχρι τις ημέρες μας διασωθείσες ονομασίες «τη Σαρασ̌ίτα το ρακάν» «τη Σαρασ̌ίτα τ’ εναύλια» και «τη Σαρασ̌ίτα τ’ απάκια» μαρτυρούν περίτρανα την μεγάλη περιουσία εκείνου του άρχοντα. (Ρακάν = λόφος, Εναύλια = οι αγροί γύρω απ’ την αυλή, Απάκια = οικίες χωρίς στέγη/ερείπια οικήματος).

Το χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα της Χαλδίας του Πόντου

κορόξενα, κορόνιξα, χαλδία, πόντου, μεσοχώρ’, ορφανάντων, μουσκαράντων, κοροξενάντων, τεκίρτσογλάντων, μαυρενά, αμπρικάντων, κιοσέντων, ματσερά, ματσέρ’, φωτιάντων, χαβίανα, άδυσσα, τσόρκον, ποβερά, σαραντάρ’, γονοκόλ, μουσκενέντων, πααράντων, κάγκαναν, ταχμούτ, παγωμένον, παθηνία, ηλιακόν, μαλάτεια, πορόϊα, σερρώνΤο χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα ήταν αμιγές ελληνικό χωριό με εξήντα σπίτια (κατά τον Ιωακειμίδη, με ογδόντα σπίτια), παρόλο που όπως έλεγαν οι παλιότεροι, τα παλιά χρόνια οι ελληνικές οικογένειες που το κατοικούσαν έφταναν τα 800 άτομα. Ήταν ορεινό χωριό που υπαγόταν στην επαρχία Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας.
Είχε δύο ναούς : του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και της Παναγίας και οκτώ ακόμη παρεκκλήσια : του Αγίου Θεοδώρου, του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Κωνσταντίνου, του Αγίου Χριστοφόρου, του Αγίου Κυπριανού και της Αγίας Μαρίνας (Αεμαρίναν). Σε αυτά λειτουργούσαν τρείς ιερείς : ο παπαΔιαμαντής (παπαδιαμάντης) Εξακουστίδης, ο παπαΛάζαρος Εξακουστίδης και ο παπαΣτυλιανός τη Πασαβάντων.
Το αστικό σχολείο του χωριού ήταν οκτατάξιο και είχε σαράντα μαθητές (κατά τον Βαρυτιμίδη, είχε εξήντα πέντε μαθητές), όπου δίδασκαν οι : Ανανίας Νικολαϊδης του Νικολάου, ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρίδης, ο Ιωάννης Πουταχίδης, από την Άδυσσα, ο Γεώργιος Αμαραντίδης, ο Κωνσταντίνος Καστανίδης, ο Ελευθέριος Ορφανίδης και παλιότερα ο Αβραάμ Ορφανίδης πνευματικός πατέρας του Πέτρου Ιωακειμίδη.

More Articles ...