• Home

Οφιουντιακά σημειώματα, Το Μπατά-Γκιούτ Τζαμισή, της Αθήνας (Άτηνας) του Πόντου

 μπατά,γκιούτ,τζαμισή,τζαμί,ατήνας,αθήνας,πόντου,οφιούς,όφις,κερασούντα,ντερέπεηδες,γουρία,ατζαρία,εξισλαμισμός,χριστιανικών,ντερβίσηδες Όταν κατά το έτος 1660 εμφανίστηκαν αρχικά οι Ντερέπεηδες στον Πόντο, η εξουσία και ο θεσμός τους επεκτάθηκε από την Γουρία (Ατζαρία) μέχρι και πέρα από την Κερασούντα και γινόταν βίαιος εξισλαμισμός των χριστιανικών πληθυσμών των ενδιάμεσων χωρών, τότε άλλοι μεν κάτοικοι διέφυγαν προς τα ενδότερα της χώρας όπου υπήρχε σχετική ασφάλεια από θρησκευτικής πλευράς, πολλοί δε απ’ αυτούς κατέφυγαν στην Γεωργία, την Νότιο Ρωσία (στην περιοχή της Μαριούπολης), στην Ρουμανία και αλλού, όπου σώζονται ακόμη ίχνη της καταγωγής τους.  μπατά,γκιούτ,τζαμισή,τζαμί,ατήνας,αθήνας,πόντου,οφιούς,όφις,κερασούντα,ντερέπεηδες,γουρία,ατζαρία,εξισλαμισμός,χριστιανικών,ντερβίσηδες Όλοι οι υπόλοιποι εξισλαμίσθηκαν πλην ελαχίστων που κατάφεραν να κρυφτούν σε απρόσιτα μέρη. Όπως είναι γνωστό, πολλοί απ’ τους εξισλαμισθέντες διαφύλαξαν την μητρική τους γλώσσα και άλλοι την θρησκεία, στα κρυφά.
Το ίδιο περίπου συνέβη και στην περιοχή Άτηνας, δηλαδή στην Αθήνα του Πόντου, με την διαφορά ότι οι εκεί εξισλαμισθέντες απώλεσαν εξ’ ολοκλήρου τόσο την γλώσσα όσο και την θρησκεία τους και οι ναοί τους μετατράπηκαν σε τεμένη.

Στην άσπρη θάλασσα, Δημώδες άσμα Σουρμαίνων Πόντου

δημοτικά,δημώδη,τραγούδια,σούρμενα,πόντου,άσπρη,πέτρα,καθάρισμα,καλαμποκιών,αγάπης,νοσταλγίαςΤο τραγούδι αυτό, το τραγουδούσαν στα Σούρμαινα του Πόντου, όταν καθάριζαν τα καλαμπόκια. Μια γυναίκα τραγουδάει και οι  άλλες επαναλαμβάνουν από μια φορά τον στίχο της κατάληξης κάθε στροφής.

Κάτω στην Άσπρη θάλασσα
καρδιά μου καρδιά μου
Κάτω στην Περατιά
έχω καρδιά καημένη

Καράβιν χιλιαρμάτωτον
καρδιά μου καρδιά μου
εχπάστεν ση Φραγγίαν
έχω καρδιά καημένη

Έχει απέσ΄ τους Έλληνας
καρδιά μου καρδιά μου
Ρωμαίϊκα παλληκάρια
έχω καρδιά καημένη

Παρακολουθείστε το σχετικό μας βίντεο για το δημώδες άσμα

Δημώδη τραγούδια απ' την Χαλδία του Πόντου

Δημοτικά,δημώδη,τραγούδια,αργυρούπολης,χαλδίας,πόντου,κανδηλάπτης,γιαγκάζ,ποντιακά,φύλλα,λαογραφία,παραδόσειςΚι όντας έμνε μικρόν παιδίν και ώριαζα τ’ αρνόπα
‘ς σα ψηλά-ψηλά βόσκιζα, ΄ς σα χαμηλά ελάλ’να
Ωρίαζα και τον γιαγκάζ’ ατού ‘ς σα γονοκώλια̤
Γιαγκάζ, θα γυναικίζω σε φορτού τα καλαμάνια,
Εσύ κόρη που κρύφκεσαι κι αφκά ΄ς σα καλαμάνια
Έρται ώρα και κρύφκεσαι αφκά ΄ς σο παλληκάρι.
Λιάστ’ αιματούτ’ η καρδία σου κι’ελιάς κι εμέν’ τον ξένον.
Ξένε μ’ ‘ς σα ξένα αρρωστούν, κανένας πέντ’ ημέρες.
Σ΄εσέναν πέντ’ ημέρες έν’, ΄ς σ’ εμέναν πέντε χρόνια.

Το χωρίον Τάμαλα των Κοτυώρων (Ορντούς) του Πόντου

 Τάμαλα,λιθότοπος,σερρών,κοτυώρων,ορντού,κεμανί,κεμανές,τσουφάν,μαχαλά,κουρούαγάτς,γιατάοπα,κουκουλίτς,λούβατ,γουζουλότ,γιάνογλου,παλιοχώρ,πούρτσατιρι,γαράβατσούχ,ντιαρμπεκίρ,κιουμούςματενί,γεμιστιέν,αντούζ,δίλοφος,κόλκεγήΤα Τάμαλα ήταν ένα καθαρά ελληνικό χωριό χωρίς καμία τουρκική οικογένεια. Υπαγόταν στην επαρχία των Κοτυώρων του νομού Τραπεζούντας.
Είχε ένα διτάξιο σχολείο στο οποίο φοιτούσαν γύρω στους διακόσιους μαθητές με δασκάλους τους : Υφαντίδη Ιωάννη, Τριανταφυλλίδη Θεόδωρο και έναν ακόμη του οποίου το όνομα έχω λησμονήσει.
Είχε μια εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου και ένα παρεκκλήσι επίσης του Αγίου Κωνσταντίνου. Ιερείς ήταν ο παπα Παύλος και ο παπα Τριαντάφυλλος.

Το γλωσσικό ιδίωμα της Σαντάς του Πόντου

γλωσσικό,ιδίωμα,γλώσσα,ομιλία,ποντιακή,σαντά,επτάκωμος,τραπεζούντα,λεξικό,άνθιμος,παπαδόπουλοςΗ διάλεκτος του Πόντου και ιδιαίτερα της Σαντάς, είναι μια από τις χαρακτηριστικότερες ελληνικές διαλέκτους. Σώζει τον μεσαιωνικό, τον βυζαντινό χαρακτήρα της, με πολλούς γλωσσικούς και γραμματικούς τύπους και λέξεις αρχαϊκές, ακόμα δε και ομηρικές.
Οι έλληνες του Πόντου δεν ακολούθησαν την γλωσσική εξέλιξη των ασπροθαλασσιτών (ελλήνων του Αιγαίου πελάγους – ak deniz στα τουρκικά είναι το Αιγαίον πέλαγος/ άσπρη-λευκή θάλασσα, σε αντιδιαστολή με το kara deniz που είναι η μαύρη θάλασσα. Ως γνωστόν τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα (βοράς-νότος-ανατολή-δύση) ορίζονται απ’ τους τούρκους με χρώματα).  Ο βοράς με το μαύρο χρώμα, ο νότος με το ερυθρό, η ανατολή με το μπλε-ουράνιο ή ουρανί και η δύση με το λευκό. Απομονωμένοι λοιπόν οι έλληνες του Πόντου στην Νοτιοανατολική άκρη της Μαύρης θάλασσας, διατήρησαν την απήχηση της βυζαντινής λαλιάς και είναι η γλώσσα τους ένας σύνδεσμος γλωσσικός, ένας συνδετικός κρίκος των αρχαίων αλλά και των νέων χρόνων.

Ήθη και έθιμα των Γαρασαρλίδων (Νικοπολιτών του Πόντου)

Ήθη,έθιμα,χριστιανοσύνης,νικοπολιτών,πόντου,γαρέσαρης,ανάσταση,κυρίου,πάσχς,χριστούγεννα,κεσκέκι,λύρα,τίκ,ομάλ’,σέρα,τουρμαχτόν,λάζικον,κούρτικον,μαντήλια Τώρα που ζούμε τις ημέρες των μεγάλων εορτών της Χριστιανοσύνης ενθυμούμαι ζωηρά πως τα γιόρταζαν στην πατρίδα.
Γενικά στα χωριά της Γαρέσαρης είχαν την πατροπαράδοτη και χριστιανική συνήθεια την περίοδο των μεγάλων εορτών όπως ήταν τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά αλλά και η λαμπροφόρος Ανάστασις του Κυρίου, σχεδόν όλοι οι άντρες του χωριού να μαζεύονται μετά την απόλυση της θείας και ιεράς λειτουργίας , στο σπίτι του προεστού της εκκλησίας (του ιερέως) και να του εύχονται μακροβιότητα ζητώντας την ευλογία του.
Έπειτα με σειρά γυρνούσαν όλα τα σπίτια πλουσίων και φτωχών έχοντας επικεφαλής τον προεστό, ευχόμενοι σε όλους το : Χριστός ετέχθη – Αληθώς ετέχθη ή το : Καλή Χρονιά.
Το δε Άγιον Πάσχα έλεγαν το Χριστός Ανέστη ή Καλό Πάσχα.

More Articles ...