• Home

Απo την Δέσμενα της Χαλδίας στο Σεμέν και Καρακιόλ των Κοτυώρων του Πόντου

δέσμενα,χαλδία,άρδασσα,τσάμπασιν,ορτού,κοτύωρα,κερασούντα,έρπαα,καρακιόλ,γαράγιαχα,σεμενλήδες,παζάρσουγή,γιαγλάγηζη,χαράτς,τουτουγιάδες,κετιάλογλου,απτάλ,ποντιακή,ιστορίαΑγαπητή Εστία,
Είμαι και εγώ Πόντιος, γέρος στο σώμα, νέος όμως στην καρδιά και στους πατριωτικούς μου πόθους. Τα 74 χρόνια της ζωής μου τα επέρασα ως εξής : Τα 11 πρώτα παιδικά μου χρόνια τα επέρασα εις το χωρίον Σεμέν της περιφέρειας Κερασούντος. Τα 35 χρόνια νεανικής και ανδρικής μου ηλικίας τα επέρασα εις τα Κοτύωρα (Ορδού) και τα τελευταία 28 μου χρόνια τα επέρασα εδώ εις την Κατερίνη. Παρακολουθώ τον τύπον μας με μέγα δε σέβας και ευλάβεια για όσα γράφονται και εκδίδονται δια τον αλησμόνητο μας Πόντον.
Κατά τα έτη 1740 και πρίν, την εποχή των Γενιτσάρων στο χωρίον Δέσμενα κοντά στον Καζά της Αρδάσσης (περιφέρεια Αργυρούπολης) οι χριστιανοί καταπιέζονταν αγρίως από τους τούρκους. Ήταν η μαύρη εποχή που ο αγάς ή ο μπέης του χωριού είχε το δικαίωμα να κοιμηθεί με την νεόνυμφη χριστιανή την πρώτη νύχτα του γάμου και που οι διωκόμενοι έλληνες χριστιανοί μηχανεύονταν απειράριθμα τεχνάσματα προκειμένου να αποφύγουν την απαίτηση αυτή. Το πλέον σύνηθες ήταν η στέψη των κοριτσιών σε μικρή παιδική ηλικία και η απομάκρυνση των νεονύμφων.

Λαϊκοί Χοροί και Τραγούδια του Πόντου - Οι κίνδυνοι των εθνικών μας κειμηλίων

ποντιακοί,χοροί,τραγούδια,ιδίωμα,διάλεκτος,άκογλου,ξενοφώντας,λαογραφία,εξέλιξη,παραποίηση,μοντερνισμός,παράδοση,λαϊκό,συναίσθημαΑφορμή γι’ αυτό το σημείωμα στάθηκαν δύο γεγονότα, δύο αξιοσημείωτες διαπιστώσεις.

Η πρώτη έχει την πηγή της στην επίσκεψη που μας έκαμαν Γιουγκοσλαυϊκά μπαλέτα. Μας ήρθε από τη γειτονική χώρα η λαϊκή τέχνη ανόθευτη – αληθινή. Και καθώς έγραψε πολύ στοχευμένα και επιγραμματικά ο διακεκριμένος σκηνοθέτης και τεχνοκριτικός μας κ. Τ.Μουζενίδης : “τίποτα δεν αποδίδει πιο πιστά και πιο έντονα τον ψυχικό κόσμο ενός λαού, όσο το λαϊκό του τραγούδι και ο χορός, στην ακατέργαστη του όμως μορφή, εκείνη δηλαδή που συναντούμε στα χωριά και στις συνοικίες τις ώρες που η άδολη λαϊκή ψυχή ξεχύνεται αδέσμευτη από ψυχρά μελετημένους κανόνες και νόμους, ακολουθώντας το ένστικτο και υποταγμένη στην κρυφή επίδραση της παραδόσεως”.
Όσοι χάρηκαν την ομορφιά και την γοητεία των λαϊκών χορών της Γιουγκοσλαυϊας με την τέλεια οργάνωση και εκτέλεση τους, δοκίμασαν χωρίς άλλο, ένα αίσθημα λύπης και ντροπής μαζί για την ακαταστασία και την αιώνια αδιόρθωτη κρατική τσαπατσουλιά μας, που δεν μας επιτρέπει να αξιοποιήσουμε κι εμείς τις δημιουργίες του λαού μας, που όχι μόνο δεν υστερούν σε πλούτο και ποικιλία ρυθμών, παρά είναι και ανώτερες ασφαλώς.

Τα χωριά της Ματσούκας του Πόντου μέσα από τον ποιητικό λόγο του χωρίου Καπίκιοϊ

Αβραμάντης,αλωνάκια,ξηρολίμνη,κοζάνης,χωρία,ματσούκα,καπήκιοϊ,γαλλίανα,κοσμά,σπέλια,χορτοκόπι,παπάρζα,χαψίκιοϊ,κουνάκα,χαμουρή,σάντα,άγουρσα,λαραχανή,κουσπιδή,λιβερά,τζεβιζλούκΉταν κάτι συνηθισμένο στα χωριά του Πόντου να περιγράφουν με στίχους πάντοτε με σατυρική διάθεση τις ιδιότητες προσώπων και πραγμάτων.
Δείγματα αυτού του είδους της λαϊκής μούσας, μας έστειλε και ο φίλος κ Ι. Αβραμάντης όπως τα άκουσε από τον πρεσβύτη κ. Νικ. Βασιλειάδη, Καπηκιοέτεν στην καταγωγή, διαμένων τώρα στα Αλωνάκια Ξηρολίμνης Κοζάνης τα οποία δημοσιεύουμε παρακάτω :
Στο τέλος των στίχων αυτών που μας πληροφορούν πιο προϊόν παρήγετο κατεξοχήν σε κάθε χωριό, παραθέτει ακόμη τέσσερις με άλλη υπόθεση με την επιγραφή «θρύλος».

Η Χάρσ̌ερα της Χαλδίας του Πόντου

χάρσ̌ερα,τραπεζούντα,ερζερούμ,κάνεως,ποταμού,χατσάντων,καλτάντων,ζεϊνεπέντων,τσαπαϊλάντων,γοδονάντων,ρωμανάντων,κρυπτοχριστιανοί,οσμαναγάντων,καλτάντων,διακονάντ,γαληνάντ,καλτάντ,δυναστεία,κομνηνών,κομονόσταφος διάκονα,ομάλια,Η Χάρσ̌ερα βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Κάνεως, στη δημόσια οδό Τραπεζούντας - Ερζερούμ και απέχει μία ώρα από την Αργυρούπολη. Πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών αριθμούσε 70 οικογένειες ήτοι περί τους 350 κατοίκους. Ήταν ένα αμιγώς ελληνικό κεφαλοχώρι. Πέριξ της Χάρ̌σερας και εκατέρωθεν αλλά και στην αντίπερα όχθη του Κάνεως βρίσκονταν οχτώ ενορίες με ξεχωριστό όνομα η κάθε μία.
1. Η Διάκονα με 250 κατοίκους, αμιγώς ελληνική, όπου διατηρούσαν επτατάξια Σχολή με 4 διδασκάλους και ναό προς τιμή του Αγίου Κωνσταντίνου.

Τα Φυτίανα ή Φιτιανάντων της Χαλδίας του Πόντου

φυτίανα,χαλδία,αργυρούπολη, κιμισχανά,πόντου,παναγία,γουμερά,ευθύμιος,φυτιάνων, αρχιμεταλλουργοί,άρδασσα, τσίτε,τσίτη,βασίλειος,ακεψιμάς,λάζαρος,περιστερεώτης,λάζαρος,σκρίβας,ιγνάτιος,χαλδίας,σαραχίτες,σαρασίτες,σκριβαίοι,βαρτιγιαννάντ,χατζηακεψιμάΚατά τον Γεώργιο Κάνιν, από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους 1204 μέχρι του 1924 πέντε μετακινήσεις απ τα παράλια προς τα μεσόγεια έλαβαν χώρα από τις οποίες η μεγαλύτερη είναι του 1665, όταν στην Τραπεζούντα οι τούρκοι κατέλαβαν τον ναό του Αγίου Φιλίππου και το 1685, όταν τούρκεψε η περιφέρεια του Όφη και ο επίσκοπος της Αλέξανδρος εξώμοσε και μετατρέποντας το όνομα του σε Σκεντέρ, διορίστηκε διοικητής Τραπεζούντος. Εκείνη την εποχή πολλά χωριά της Χαλδίας εποικίστηκαν από κατοίκους-φυγάδες των παραλίων χωριών. Αναφέρω μερικά ονόματα επιφανών οικογενειών του χωρίου Φιτιανάντων Χαλδίας Πόντου :
Σαραχίτες ή Σαρασίτες
Σκριβαίοι
Βαρτιγιαννάντ
Χατζηακεψιμά

Η Χαβίανα της Χαλδίας του Πόντου

χαβίανα,χαλδία,αργυρούπολη,κιμισχανά,πόντου,παναγία,γουμερά,κλαδάς,πουταχίδης,σίλβεστρος,ευθύμιος,φυτιάνων,αρχιμεταλλουργοί,άρδασσα,τσίτε,τσίτηΗ Χαβίανα ήταν μεγάλο κεφαλοχώρι. Γενέτειρα του Σωκράτους Κλαδά- Πουταχίδη, συγγραφέως του βιβλίου “Η Εν Χαλδία Του Πόντου Ιερά Μονή Παναγία Γουμερά ”
Οι κάτοικοι της Χαβίανας διακρίνονταν για τη φιλομουσία τους αλλά και για το σκωπτικό τους πνεύμα.
Ο διάσημος γερμανός ζωγράφος και χαρτογράφος Ερ. Κίπερτ 1818-1899 περιηγητής της Μικράς Ασίας και συντάκτης πολλών βασικών χαρτών Ελλάδος και Ανατολής, αναφέρει σε μία μελέτη του για το περιοδικό Zeitschrift der gesellschaft fuv Erdkunde zu Berlin (1890), για τη διάδοση της Ελληνικής γλώσσας στην περιοχή του Πόντου, ότι η Χαβίανα είχε 100 Ελληνικές οικογένειες και έναν από τους μεγαλύτερους Ελληνικούς οικισμούς.

More Articles ...