Το έθιμο τσ' ευδίας γεννήθηκε απ’ τις τοπικές καιρικές συνθήκες του καλοκαιριού στα παρχάρια (βοσκότοπους) του όρους Παρυάδρης – Παρχάρης του ανατολικού Πόντου.
‘Σ σο πρώτον τ’ αναστέναγμα μ’ τα χ̆ιόν͜ια ούλα̤ λύγουν,
τα δάκρα̤ μ’ τρέχ’νε σο χωνόν και τα τσιλίδα̤ βζύουν.
Στα μεγαλυνάρια της ακολουθίας του αγιασμού, προς το τέλος υπάρχει μικρογραφία του Αγίου Ευγενίου του Τραπεζουντίου. Εικονίζεται ο Άγιος Ευγένιος κάτω από διακοσμητικό τόξο βασταζόμενο από δύο κίονες μετά κορινθιαζόντων κιονόκρανων.
"Αϊ Γιώργην, όσον και να ξεπέφτει, πέντ’ έξι αγίους ακόμ’ αξίζει". Ανάλογη με αυτήν είναι άλλη Νιώτικη παροιμία: “Το χοντροβόλονον, όσον και να ρίεται, πέντ’ έξι βολόν͜ια ακόμα φτάει”.
Μια γυναίκα εφαίνισ̆κε. Έβαλεν το πανί σο τουζάνιν ατες και εμπαίνισ̆κεν κι εβγαίνισ̆κεν και εντράντεινεν τα εικόνας και ελέϊνεν τον Αϊ Γιώργη:
Αϊ Γιώργη μου, φαίνε το πανί μου.
Έναν ημέραν πάλι Αϊ Γιώργην εθύμωσεν και είπεν ατένα:
Τα τέλη του 19ου και οι αρχές του 20ου αιώνα στον Πόντο υπήρξαν εποχές που έμελλε να σηματοδοτήσουν σαφείς και δραστικές αλλαγές. Αλλαγές που θα μπορούσαν να οριστούν ως απαραίτητες για την συμπόρευση των Ελλήνων του Πόντου με τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο της Ευρώπης, της Ελλάδας και της Ρωσίας.