• Home

Η Ποντι(α)κή Διάλεκτος

 

ποντιακή,γλώσσα,διάλεκτος,ιδιώματα,κερασούντα,αμισός,τρίπολη,σινώπη,νικόπολη,σεμένιο,όφης,θρύλοι,παραμύθια,παραδόσειςΊσως είναι κοινοτυπία να πει κανείς ότι η ιστορία ενός λαού είναι η ιστορία της γλώσσας του ή, αντίστροφα, ότι η ιστορία της γλώσσας ενός λαού είναι η ιστορία του λαού αυτού. Διαπίστωση που επιβεβαιώνεται στην περίπτωση της Ποντιακής διαλέκτου.Μπορούμε έτσι να δούμε στην Ποντιακή διάλεκτο τις καταβολές των πρώτων Ελλήνων αποίκων από την Ιωνία, τις επαφές των Ελλήνων αποίκων με τους αλλόγλωσσους λαούς που συνάντησαν στην περιοχή, τις επιδράσεις από την Αλεξανδρινή και Ρωμαϊκή διοίκηση, τον βυζαντινό χαρακτήρα που προσέδωσε στη διάλεκτο ο βυζαντινός τρόπος ζωής, (ίσως για τις μέρες μας το πλέον σοβαρό) την επίδραση λεκτική, γραμματική και συντακτική της τουρκικής στην ποντιακή διάλεκτο πράγμα που οφείλεται στην μακροχρόνια τουρκική κυριαρχία, και τέλος τα λεξικά δάνεια από διάφορες γλώσσες με τις οποίες ήρθε σε επαφή η Ποντιακή διάλεκτος όπως αυτές του Καυκάσου, της Ρωσίας κ.ά.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ελληνική Διάλεκτο στον Πόντο

Η πορεία της Ποντικής γλώσσας μπροστά στο μείζον θέμα που ονομάστηκε "μετοίκηση πληθυσμού".

ποντική,ποντιακή,διάλεκτος,γλώσσσα,ιστορική,πορείαΤο 1922 και μετά το τέλος των πολεμικών γεγονότων που απασχόλησαν την Βαλκανική και ιδιαιτέρως την Ελλάδα και την Τουρκία κατα την δεκαετία 1912-1922 οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και της Θράκης υποχρεώθηκαν συνεπεία των διεθνών συμφωνιών να απομακρυνθούν απο τις προγονικές τους εστίες.

Ήδη απο το 1829 και εξής πολλοί Πόντιοι διέφυγαν στη νότιο Ρωσία, και υπολογίζεται ο αριθμός τους το 1953 σε 515.000 χιλιάδες. Οι Έλληνες Πόντιοι πρίν την έκρηξη του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου μετωκίσθησαν στα ενδότερα της Ρωσίας και με τον τρόπο αυτό ώς επι τω πλείστον απωλέσθησαν ως διάλεκτος και ως έθνος, αλλά το μεγαλύτερο τμήμα τους, ήτοι περισσότεροι απο 400 000 μετέβησαν στην Ελλάδα.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ιστορική Πορεία της Ελληνικής Διαλέκτου στον Πόντο

Η Ποντιακή διάλεκτος και τα κατά τόπους ιδιώματα της

ποντιακή,γλώσσα,διάλεκτος,ιδιώματα,οινόη,κερασούντα,τρίπολη,αμισός,σινώπη,νικόπολη,σεμένι,όφις,σούρμεναΗ διάλεκτος η λαλούμενη απο τους Έλληνες που είχαν απο αρχαιοτάτων χρόνων εγκατασταθεί στα παράλια του Εύξεινου Πόντου, και μετά τον τελευταίο πόλεμο αναγκαστικώς ανταλλαγέντων ήταν εξ αρχής Ιωνική, και αυτή έλαβε μεγάλη εξέλιξη στην Ελλάδα όπου κατά την επίδραση της κοινής λαλουμένης Ελληνικής, υπέκυψε διασώζοντας λίγα στοιχεία της Ιωνικής.

Η διάλεκτος δεν απώλεσε την αρχαιοπρέπεια της ως τις μέρες μας, κρατώντας γραμματικούς τύπους απο τη μεσαιωνική και βυζαντινή γλώσσα.
Υπό την γεωγραφική της έννοια, η Ποντική διάλεκτος δεν υφίσταται πια.
Οι Έλληνες του Πόντου, απόγονοι των αρχαίων Ιώνων αποίκων που την λαλούσαν για χιλιετηρίδες, μετά την ανταλλαγή του 1922 διασπάρθηκαν σε όλη την επικράτεια της Ελλάδος.
Εκεί όπου ακραιφνώς δημιούργησαν ομοιογενείς οικισμούς μπόρεσαν να κρατήσουν και τη αρχαιοπρεπή τους λαλιά, τούτο συνέβη κυρίως στη Μακεδονία.
Αλλού όπου οι Έλληνες του Πόντου δημιούργησαν οικισμούς μαζί με άλλους ανταλλάξιμους Έλληνες άλλων περιοχών όπως της Ανατολικής Ρωμυλίας και Θράκης, βαθμηδόν απώλεσαν την γλωσσική τους καταβολή.
Εξαίρεση αποτελούν τα ιδιώματα του Όφεως και της Τόνγιας, περιφερειών της επαρχίας Τραπεζούντος, διότι οι ελληνόφωνοι κάτοικοι τους, που ήσαν απόγονοι εξισλαμισθέντων Ελλήνων, δεν υπήχθησαν στην ανταλλαγή επειδή ήσαν μουσουλμάνοι στη θρησκεία.
Η Ποντιακή διάλεκτος μιλιόταν στα νότια παράλια του Εύξεινου Πόντου και στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Παραλιακά αρχίζοντας απο την Ινέπολη (Ιωνόπολη) ως την Ριζούντα και την Κολχίδα. Από τη Ινέπολη ως την Οινόη η ζώνη των ποντιακών διακοπτόταν απο τουρκόφωνους πληθυσμούς.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τα Ιδιώματα της Ποντιακής Διαλέκτου

Γετίμ ογλης. Δημώδες άσμα του ορφανού Γετίμογλη της περιφέρειας Ματσούκας του Πόντου.

γετίμογλης,γετίμιν,γετίμ,ποντιακά,τραγούδια,ματσούκα,πόντου,τραπεζούντα,λαογραφία,χοροίΕμέν' λέγ'νε Γετίμ – Ογλή, επέθανεν ο κύρ' –ιμ'
με τη κυρού μ' τον θάνατον εχάθεν το χατήρι μ'

Ν' αηλί εσέν' Γετίμ – Ογλή, εχάθεν τ' εχτιπάρι σ' ,
εχ̌όντσεν και 'κ̌ι' λιμενεύ', 'ς σο ξερόν το κιφάλι σ'

Δείτε το βίντεο με το τραγούδι του Γετίμ-Ογλη

Το χωρίον Βαρενού της Χαλδίας του Πόντου

χαλδία,βαρενού,αργυρούπολη,κιμισχανά,κουλάτγτάγ,γκιουμουσχανέ,γιαγλίντερέ,κρώμνη,ίμερα,βαρζουούμ,ποντιακή,ιστορία,λαογραφίαΣύντομο περιγραφικό σημείωμα κ.Κυριάκου Σουμελίδου εκ Ξηρολίμνης για την ιστορία του χωρίου Βαρενού της Χαλδίας (Αργυρούπολης του Πόντου) αλλά και των κατοίκων του.

Το χωρίον Βαρενού βρισκόταν στους πρόποδες του όρους Κουλάτ-Δάγ και πλησίον του ποταμού Γιαγλή-Δερέ, επι του Κορκοντίλου. Διοικητικά ανήκε στην υποδιοίκηση Αργυρουπόλεως απ' την οποία επείχε τέσσερις ώρες. Ο πληθυσμός του χωρίου Βαρενού ανήρχετο στους διακόσιους ογδόντα με τριακόσιους κατοίκους, ήτοι ογδόντα περίπου οικογένειες. Στη Βαρενού υπήρχαν πολλές εκκλησίες (ναοί) εκ των οποίων οι σπουδαιότεροι ήταν : του Αγίου Νικολάου και των Τριών Ιεραρχών επι του Κορκοντίλου. Είναι άγνωστο γιατί ονομάστηκε Κορκόντιλος η ομαλή λωρίδα στην οποία έκειτο όλο το χωρίο και η οποία εκτεινόταν και πέρα απ' τις οικίες προς τους κήπους.
Είχε ωραία σχολή η οποία ανεγέρθη με έξοδα του μεγάλου ευεργέτη της Βαρενού κ Ευσταθίου ΧατζηΠαναγιώτου Σαραντίδου.
χαλδία,βαρενού,αργυρούπολη,κιμισχανά,κουλάτγτάγ,γκιουμουσχανέ,γιαγλίντερέ,κρώμνη,ίμερα,βαρζουούμ,ποντιακή,ιστορία,λαογραφίαΗ Βαρενού υπήρξε πατρίδα πολλών αρχιερέων και ιερέων ως και πολλών διανοούμενων. Απ' τη Βαρενού κατήγετο ο Μητροπολίτης Χαλδίας Γερβάσιος Σουμελίδης ο οποίος εκοιμήθη τον Μάρτιο του 1904 στην Αργυρούπολη,ο οποίος επί μακρόν ποίμανε την επαρχία 1863-1904. Επίσης εκ Βαρενού ήταν ο μετά τον Γερβάσιον Σουμελίδην αναλαβών Μητροπολίτης Χαλδίας Λαυρέντιος Παπαδόπουλος 1904-1922 ο οποίος μετά τη περιβόητη ανταλλαγή των πληθυσμών τοποθετήθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας και τελικώς αποβίωσε το 1928. Ομοίως και ο μητροπολίτης Γρεβενών Γερβάσιος Σουμελίδης ο β' ανεψιός του πρώτου, αρχικώς Κολωνίας και μετέπειτα Νικαίας και Γρεβενών ο οποίος εκοιμήθη το 1943. Επίσης, ο Γερβάσιος Σαρασίτης, αρχικώς Ροδοπόλεως 1903-1906, μετέπειτα Κορυτσάς και Αλεξανδρουπόλεως. Εκοιμήθη τον Μάϊο του 1934.

Εκ των ιερέων είναι ο Αθανάσιος Σουμελίδης Οικονόμος εις την Ιερά Μητρόπολη Χαλδίας κατ' αρχάς και αργότερα ηγούμενος της Ιεράς Βασιλικής Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής της Παναγίας Σουμελά, ο οποίος εκοιμήθη το 1924 στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης. Επίσης ο Θεόδωρος Παπαδόπουλος Οικονόμος, αδελφός του μητροπολίτη Λαυρεντίου. Εκ Βαρενού είχαν καταγωγή και οι γιατροί Αλκιβιάδης Σουμελίδης και Ανέστης Χαριτάντης (Παπαδόπουλος).

Δείτε το βίντεο μας για το χωρίον Βαρενού της Χαλδίας του Πόντου

Ατά Παζάρ - Νικομήδειας Πόντου

ατάπαζαρ,νικομήδεια,καράσου,κιρασλί,Κεστανέμπουνάρ,Καράμπελίτ,Τσοπάνγιατάκ,Κουρούτερε,Πάραλη,ΓενήΝτάγ,Αρτίζπελη,Γιασλίκεσκίτ,Σούπατακ,Κουρούμεσε,Τσαλτάβαζ,ΆχταςΤο Ατά Παζάρ ήταν επαρχία της Νικομήδειας της Μικράς Ασίας. Τα Ελληνικά χωριά που κατοικήθηκαν από Ελληνοπόντιους ήταν τα : Κεστανέ μπουνάρ , Κιραζλή, Καρά μπελίτ, δύο χωριά με την ονομασία Τσοπάν γιατάκ, Κουρούτερε, Πάραλη, δύο χωριά με την ονομασία Γενή Ντάγ, Αρτίζπελη, Γιασ̆λίκεσκίτ, Σούπατακ, Κουρούμεσε, Τσ̆αλτάβαζ και Άχτας. Αυτά τα χωριά αποτελούσαν την επαρχία του Ατά Παζάρ που ονομαζόταν Καράσου. Αρκετοί Έλληνες Πόντιοι κάτοικοι αυτών των χωριών μετακινήθηκαν και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μεταξύ Προύσας και Νικομήδειας. Ο συνολικός Ελληνικός Ποντιακός πληθυσμός της Νικομήδειας πρίν την ανταλλαγή ανερχόταν σε 15.000 ψυχές. Ο υπόλοιπος Ελληνικός πληθυσμός στην περιοχή ανερχόταν στις 70.000 ψυχές επι συνόλου κατοίκων 400.000.

Δείτε το βίντεο για την ιστορία του Ατά Παζάρ και των ανθρώπων του

More Articles ...