• Home

Ήθη και έθιμα των Γαρασαρλίδων (Νικοπολιτών του Πόντου)

Ήθη,έθιμα,χριστιανοσύνης,νικοπολιτών,πόντου,γαρέσαρης,ανάσταση,κυρίου,πάσχς,χριστούγεννα,κεσκέκι,λύρα,τίκ,ομάλ’,σέρα,τουρμαχτόν,λάζικον,κούρτικον,μαντήλια Τώρα που ζούμε τις ημέρες των μεγάλων εορτών της Χριστιανοσύνης ενθυμούμαι ζωηρά πως τα γιόρταζαν στην πατρίδα.
Γενικά στα χωριά της Γαρέσαρης είχαν την πατροπαράδοτη και χριστιανική συνήθεια την περίοδο των μεγάλων εορτών όπως ήταν τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά αλλά και η λαμπροφόρος Ανάστασις του Κυρίου, σχεδόν όλοι οι άντρες του χωριού να μαζεύονται μετά την απόλυση της θείας και ιεράς λειτουργίας , στο σπίτι του προεστού της εκκλησίας (του ιερέως) και να του εύχονται μακροβιότητα ζητώντας την ευλογία του.
Έπειτα με σειρά γυρνούσαν όλα τα σπίτια πλουσίων και φτωχών έχοντας επικεφαλής τον προεστό, ευχόμενοι σε όλους το : Χριστός ετέχθη – Αληθώς ετέχθη ή το : Καλή Χρονιά.
Το δε Άγιον Πάσχα έλεγαν το Χριστός Ανέστη ή Καλό Πάσχα.

Το χωρίον Λυκάστ της Χαλδίας του Πόντου

Λυκάστ,σάγγα̤ς,χασάν,τσαούς,καράπουρνου,πλατανάκια,συντικής,σερρώς,Χαλδία,πόντου,αλησμόνητες,πατρίδες,πανόραμα,διπόταμος,ίμερα,λευκία,λειβάδια,ρακέττα,κρώμνη,λειβάδι,παρτύ,βαρενού,θεφίλ,χατζηνοτάς,καπετανίδηςΤο Λυκάστ ήταν ένα χωριό σχετικά μικρό στην επαρχία της Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας. Παλιότερα είχε σαράντα ελληνικές οικογένειες οι οποίες τα τελευταία χρόνια πριν τον ξεριζωμό είχαν μειωθεί στις πέντε οικογένειες. Το χωριό είχε δύο ναούς, του Αγίου Χριστοφόρου και του Αγίου Θεοδώρου αλλά και δύο παρεκκλήσια, του Αγίου Ιωάννη και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που βρισκόταν κοντά στον Διπόταμο. Εφημέριος του χωριού ήταν ο παπα Αδάμ. Το Λυκάστ είχε ένα ελληνικό σχολείο και δάσκαλο τον Σπύρο Παπαδόπουλο και δέκα μαθητές.
Μαγαζιά ή άλλα μπακάλικα δεν υπήρχαν στο χωριό. Όλα τα χρειαζούμενα τα εφοδιάζονταν απ την διπλανή κωμόπολη της Ίμερας.

Το Μπουγάρ Μαντέν και τα πέριξ ποντιακά χωρία

Μπουγάρ,μαντέν,μαλέζ,τρίμαν,βραστάρ,διβάνι,χαρπιγιέ,ουρφιγιέ,πελεμεδίκ,καβουκλή,οβατζίκ,περικετλή,χαλδία,αργυρούπολη,νίγδη,μουτεσαριφλίκι,άδανα,ικόνιο,κόνγια,καϊμακαμλήκι,μαδεντζίδες,ματεντζήδες,καισάρεια,σεβάστεια,ερζερούμ,μαδέν,καζασή,χαμηδιέ,καζασή,σετζαεττίν,τζιρούτ,μουρτεσίνη,δζιφτέχάν,κορασίτας,τσουντσούνας,στουπίταςΗ επαρχία Μπουγάρ Μαδέν (μεταλλείο του Ταύρου) βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νομού Ικονίου το οποίο χωρίζεται από τον νομό Αδάνων. Διοικητικά υπαγόταν στον νομό Ικονίου (Κόνγια) και είχε ως Μουτεσαριφλίκι την Νίγδη όπου ήταν και η έδρα του υποδιοικητή. Καϊμακαμλήκι μέχρι το 1910 ήταν το Μαδέν γι’ αυτό και οι κάτοικοι ονομάζονταν Μαδεντζίδες. Μετά το 1910 η έδρα τις υποδιοίκησης μεταφέρθηκε στο Ουλού-κουσ̌λά όπου υπήρχε σιδηροδρομικός σταθμός της γραμμής Κωνσταντινούπολης-Βαγδάτης που βρισκόταν στο κέντρο δημόσιας οδού που οδηγούσε προς Καισάρεια, Σεβάστεια, Ερζερούμ.
Η επαρχία αυτή περιλαμβάνει 32 τουρκικά χωριά και τρία αμιγώς ελληνικά που κατοικούσαν έλληνες ποντιακής καταγωγής. Αρχικά ονομαζόταν Χαμηδιέ Καζασή ενώ μετέπειτα Σετζαεττίν και τελευταία Μαδέν Καζασή, με έδρα το Μπουγάρ Μαδέν στις υπώρειες του χιονοσκεπούς όρους Ταύρος. Είχε πεντακόσιες πενήντα ελληνικές οικογένειες και τέσσερις τουρκικές (από τον Πόντο). Οι μόνοι τούρκοι στην περιοχή ήταν οι υπάλληλοι της διοικήσεως.

Η Γαράσαρη και τα είκοσι οκτώ χωριά της

Ασαρτζούκ,λίτζασσα,καταχώρι,κοϊνίκ,εσκίκιοϊν,τάμζαρα,οβατζούκ,κέϊλικα,αλούτζε,αγούτερεσί,χατζήκιοϊν,έσκιονε,σουπάχ,σιτσάχ,λάππα,κόρατζα,ιστρεφή,φέϊλερε,καράκεβεζίτ,μπάλτσανα,τρουπψή,καλετζούκ,καγιάντιπή,έσολα,ισπαχάν,αλισάρ,κάλτσασσα.Η εκκλησιαστική επαρχία Κολωνίας και Νικοπόλεως διαιρείτο εκκλησιαστικώς σε εννέα τμήματα : Νικοπόλεως, Αλύτζαρας, Σού-Σεχρί, Κερτζενισίου, Τζίτ, Χαπεσίου, Κοϊλε Χισάρ, Γιαϊλέ-Γιουζί, & Κιρικίου.
Το αχανές βυζαντινό κράτος για να διοικηθεί καλά και για να περιφρουρήσει τα σύνορα του, είχε 19 θέματα. Θέματα λεγόντουσαν μεγάλες ακριτικές περιφέρειες οι οποίες αποτελούσαν ιδιαίτερη διοικητική μονάδα με καθορισμένα σύνορα. Τα θέματα διοικούνταν από στρατηγούς. Τα πρώτα θέματα ιδρύθηκαν στα ανατολικά σύνορα της Μικράς Ασίας και ήταν κατ’ αρχάς τέσσερα στον αριθμό. Κατόπιν ιδρύθηκαν σε όλη την επικράτεια και έγιναν συνολικά δέκα εννέα. Ένα από αυτά, το έκτο κατά σειρά θέμα ήταν της Κολωνίας, στο οποίο υπαγόταν και η Νικόπολη – Γαράσαρη.

Απ' το Ρίζαιο (Ριζούντα) του Πόντου στην Ελλάδα

ρίζαιο,ριζούντα,γιάλτα,ρομανό,πασσιγιάν,ταργαλιά,πότι,ρωσίας,βατούμ,ελληνικό,παιδαγωγικό,τέχνικουμ,ιστορία,λαογραφία,ποντίων,γενοκτονίαΜία πρόσφατη επίσκεψη στο Βατούμ το 1979, έφερε στην επικαιρότητα τις λίγες μνήμες που κουβαλάω από τα μικρά μου χρόνια και ΄κείνες που απάνθισα απ’ τις διηγήσεις φίλων και συγγενών μου, τις οποίες καταγράφω στο παρόν, για την «Ποντιακή Ηχώ» μήπως και συμβάλουν στον τομέα της περισυλλογής που κάνει εδώ και τρία χρόνια.
Γεννήθηκα στην Ριζούντα του Πόντου το 1914. Ήταν μια πόλη πολύ ωραία που όταν την πρωτοαντίκρυσαν τα ρωσικά στρατεύματα που κατέλαβαν τον Πόντο το 1916, την παρομοίασαν με την δική τους Γιάλτα, τόσο πολύ τους είχε αρέσει.

Το χωρίον Ντεμίρ Καπί του Κάρς

Ντεμίρ,καπί,κάρς,αρταχάν,σιντεσκάμ,σιντισκόμ,κούρας,ποταμός,ρεσίττσαϊρ,φουργούνια,μάχενα,τοκάν,απούρ,τσαρταγλί,λελέβαργκινές,κουρτουλί,σάχνα,τσιμέν,σενέτσμενι,καϊλα,χισάρ,ζάρα,κίβεζνα,κουρτζήδες,αρπασέν,γεωργιανοί,ντερέκιοϊ,σεβαστειανά,εδέσσης,μαρίνα Το χωριό Ντεμίρ Καπί (τουρκικά = σιδερένια πύλη) ανήκε στην επαρχία Αρταχάν του νομού Κάρς και ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό με είκοσι οκτώ οικογένειες, εκ των οποίων η κάθε μία είχε περίπου 15-20 μέλη !.
Υπήρχε μια εκκλησία (ναός) του Αγίου Νικολάου στην οποία λειτουργούσαν οι ιερείς : παπα Θωμάς για ένα εξάμηνο, ο παπα Στυλιανός Κιμίσκωφ ο οποίος παρέμεινε εκεί μετά την ανταλλαγή και ο παπα Μωυσής Κωστελίδης.
Ο Κύριλλος Αποστολίδης ο οποίος πήγε στο χωριό του το 1972, βρήκε την εκκλησία κατεστραμμένη και στην θέση της υπήρχε ένα τζαμί. Υπήρχε επίσης κι ένα παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου σε απόσταση 1,5 χιλιομέτρου από το χωριό το οποίο είχε σκαλιστεί στην καρδιά ενός μεγάλου βράχου διαμέτρου περίπου έξι μέτρων.

More Articles ...