• Home

Το χωρίον Δερέ Κιοϊ της επαρχίας Κολωνίας του νομού Σεβάστειας του Πόντου

δερέκιοϊ,τσέτες,τουρκικός,στρατός,κούλαλη,επεσίου,λειμωνάριον,πεντηκοστάριο,καταβασίες,αναστασιματάριον,αβδούλχαμίτ,αρχιτεκτονίδης,σαμψούντα,μαυρενάντων,δέσμενα,χόψα,τρούψη,ζερβοχώρι,νάουσας,σεβαστιανά,εδέσσης,αρμούτ,τσαϊρ,κρώμνη,κορονάντων,τοπάλοσμάν,κερασούντα,παναγία,μουροσίλ,κιοσέντάγ,γεσίλιρμάκ,συμεωνιδαίων,μαυρενάδων,γαστανιδαίων,φωτιαδαίων,γαϊτανίδης,σεβαστιανά,εδέσσης,ντερέκιοϊ,μέγαρεύμα,κολωνίαςΤο Δερέ Κιοϊ (Μέγα Ρεύμα = μεγάλο ρέμα) ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό με σαράντα οικογένειες, υπαγόμενο στην επαρχία Κολωνίας του νομού Σεβάστειας. Είχε ένα τετρατάξιο ελληνικό σχολείο με εξήντα-εβδομήντα μαθητές στο οποίο δίδασκαν οι δάσκαλοι : Γεώργιος Φωτιάδης, Ιωάννης Μαυρίδης (ιερεύς), Παύλος Φωτιάδης και Ιορδάνης Περπερίδης (ιεροψάλτης).
Το χωριό είχε έναν ναό στην χάρη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου και τέσσερα παρεκκλήσια : της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Νικολάου, της Παναγίας και του Αγίου Δημητρίου, στα οποία λειτουργούσαν οι ιερείς : παπα Γιάννης Παπαδόπουλος, παπα Γιάννης Μαυρίδης, παπα Αβραάμ και παπα Κωνσταντίνος. Ο τελευταίος επέζησε της καταστροφής και ήρθε στην Ελλάδα.
Οι επιφανείς και προύχοντες του χωριού ήταν οι : Ηλίας Παπαδόπουλος (αρχιτέκτων), ο Γρηγόριος Γαϊτανίδης (αγρότης), ο Ευθύμιος Γαϊτανίδης (εργολάβος) και ο Βασίλειος Χριστοφορίδης (εργολάβος). Την μεγαλύτερη μόρφωση την διέθετε ο Ηλίας Παπαδόπουλος. Λυράρης του χωριού ήταν ο Γεώργιος Γαϊτανίδης. 

Ο Πόθος της νύφης - Δημοτικό τραγούδι απ' το χωρίον Σταυρίν του Πόντου

δημοτικά,τραγούδια,πόντου,σταυρίν,χαλδίας,αργυρούπολης,νύφη,καραβοκύρης,ρωμαίϊκα,παλληκάρια,λαογραφία,χοροίΜικρέ νυφίτσα φούμιξεν από τα πεθερ’κά τ’ς, ούτε ΄ς ση κυρού θέλ’ να πάη, ούτε ΄ς σα πεθερ’κά τ’ς.

Πάει όλο τον γιαλό γιαλόν, όλεν τον περιγιάλον, ευρίκ’ λαλάτσια̤ πλουμιστά κάθεται κά(τ) και παίζει
-Σίτ’ έπαιζεν, σίτ’ έκλαιεν, σίτ’ εψιλοτραγραγώδνεν :
“Χριστέ μ’ και να εβούρτσιζεν Πολιτειανόν καράβι(ν)
Να είχ̌εν χρυσά άρματα και πράσινα γελκιάνια
να είχ̌εν και τον ξένον μου απ’ έσ’ καραβοκύρη”
Τον λόγον ατς ‘κ̌’ επλέρωσεν καράβ’ εφανερώθεν.

Το χωρίον Σταυρίν της Αργυρούπολης του Πόντου. Ολίγα λόγια απ' τον ιερέα Χρήστο Παναγιωτίδη

σταυρίν,αργυρούπολης,χρήστος,παναγιωτίδης,δεσπότης,λαυρέντιος,χαριτωμένη,δράμας,φροντιστήριο,τραπεζούντας Γεννήθηκα στο χωριό Σταυρί της επαρχίας Αργυρούπολης του νομού Τραπεζούντας στις 22 Δεκεμβρίου του 1903. Επρόκειτο για ένα αμιγώς Ελληνικό χωριό με διακόσια περίπου σπίτια στο οποίο όλοι οι κάτοικοι μιλούσαν την ποντιακή διάλεκτο. Το χωριό είχε πέντε ναούς, έναν σε κάθε μαχαλά :
Του Αγίου Θεοδώρου
Της Αγίας Τριάδας
Του Αγίου Βασιλείου
Του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και
Των Αγίων Πέτρου και Παύλου.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο στο χωρίον Σταυρίν του Πόντου

Η Τρυγώνα και ο Αετός στην Ποντιακή λαογραφία

τρυγόνι,τρυγώνα,περιστέρι,αετός,ελλήνων,ποντίων,αητέντς,γάτζουρας,ρδανίν,ζουρνά,ταούλι,ατλούς,πούσατλους,γαλάτα,σ̌ορσ̌ότα,σορσότα,βροχάλα,δαβρί,χορός,τραγούδιΣυχνά στην ποντιακή δημοτική παράδοση και ποίηση απαντώνται τρία πουλιά : το Τρυγόνι, το περιστέρι και ο αετός. Είναι τα αγαπημένα πουλιά των Ελλήνων Ποντίων. Ο αετός ή αητός ή αητέντς ή γάτζουρας εκπροσωπεί την ανδρεία, την τόλμη, την δύναμη και το μεγαλείο.  «Αητός επεριπέτανεν ψηλά ‘ς σα επουράνια̤»
Είναι ο ισχυρός βασιλιάς των αιθέρων. Τα παιδιά τον αγαπούσαν εξαιρετικά αλλά και τον φοβόντουσαν. Μόλις τον έβλεπαν να ζυγίζει μεγαλοπρεπώς τα φτερά του στα ύψη, άρχιζαν τις φωνές : «Αητόν ! Αητόν ! …ή…Γάτζουρα ! Γάτζουρα ! Εκχ̌ύεν η σ̌ουρβά σ’ κι εκάγαν τα πουλία σ’»

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο στον ανάποδο χορό Τέρς και το ομώνυμο τραγούδι της Τρυγώνας

Το χωρίον Μασούρα της επαρχίας Άρδασσας του Πόντου

Μασούρα,άρδασσα,παναγίτσα,εδέσσης,απανοχώρ,γουμπλουζί,σκανταράντων,καγκελίνα,λάμπον,τσορπαντσής,γιωργίκας,τσορπατζής,πάνον,χασερέτα,λορία,αγρίδ,παλαγάντων,χάραβα,σίσα,κορασέα,άρτουτσλούγ,τσιλερία, θώμπορα,δύολιθάρια̤,σπελεπόρτε̤,γουρνόπα,ορμίν,γονοκόλΗ Μασούρα ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό αποτελούμενη από εκατό οικογένειες. Είχε έναν ναό και δύο παρεκκλήσια του Προφήτη Ηλία και της Αγίας Μαρίνας στα οποία λειτουργούσαν ο παπά Αλέξης και ο πατέρας του o παπά Ιωάννης. Διατηρούσε ένα ελληνικό σχολείο με πολλούς μαθητές στο οποίο δίδασκε ο παπά Συμεών, αδερφός του παπά Αλέξη. Ο ίδιος ήταν ιδιοκτήτης και του μοναδικού μπακάλικου του χωριού.
Η ύδρευση του χωριού γινόταν από τρείς πηγές (βρύσες) από το κάθεν το πεγάδ’, από το πέραν το πεγάδ’ και από το απανοχώρ’. Το χωριό ήταν χωρισμένο σε τέσσερις μαχαλάδες : των Σκανταράντων, του Γουμπλουζί, του Απανοχώρ’ και του Καγκελίνα.

“Τη Χριστού”. Έτσι έλεγαν στα μέρη μας τα Χριστούγεννα

Ιωάννης,αβραμάντης,τηχριστού,ποντιακή,εστία,χριστούγεννα,σαρακοστή,κουκαράς,φαρμασώντς,προτεστάνος,παναγία,γουμερά,ξενητάρ,χριστηαναρτς,μωμοέρια̤,τζάπουλας,κουντούρας,τσ̌αγκία,κουζούμ,χαβουρμάν,άλειμμαν,τσάπαν,γεννούλ,χτήνον,μοζίκα,ξύγαλα,κοιλίδ’,στύπα,πουλουλάπα,μωρέαΈτσι έλεγαν στα μέρη μας τα Χριστούγεννα : “Τη Χριστού”.
Ο κόσμος περίμενε την μεγάλη αυτή εορτή όπως και την Λαμπρή (το Πάσχα). Τοποθετημένη και τούτη η εορτή στο τέλος μια σαρακοστής με την πιο αυστηρή αποχή από την κρεοφαγία και κάθε αρτύσιμο, ήταν πολύ φυσικό να κρατάει τον κόσμο σε αγωνία : Πότε θα έρται τη Χριστού !
Η αποτοξίνωση του οργανισμού είχε συντελεστεί πια και με το παραπάνω. Όλοι ανεξαιρέτως μικροί και μεγάλοι νήστευαν. Καμία παράβασις δεν γινόταν.

ιωάννης,αβραμάντης,τηχριστού, ποντιακή,εστία,χριστούγεννα,σαρακοστή,κουκαράς,αρμασώντς, προτεστάνος,παναγία,γουμερά,ξενητάρ,χριστηαναρτς,μωμοέρια̤, τζάπουλας, κουντούρας, τσ̌αγκία, κουζούμ, χαβουρμάν,άλειμμαν,τσάπαν,γεννούλ,χτήνον,μοζίκα,ξύγαλα,κοιλίδ’,στύπα,πουλουλάπα,μωρέα Τους μικρούς τους φόβιζε ο κουκαράς και τους μεγάλους -εάν τολμούσαν να καταλύσουν την νηστεία- πολύ σπάνια περίπτωση, τους συγκρατούσε ο φόβος απ’ την ρετσινιά : ατός φαρμασώντς έν’, ή προτεστάνος έν’.

More Articles ...