Συνέχεια απο το πρώτο μέρος.... Στο μεταξύ η Ρωσία εκήρυξε τον πόλεμο εναντίον της τουρκίας, μετά τον βομβαρδισμό των παραλιακών της πόλεων από τους Τούρκους με τα καταδρομικά «Γκαίμπεν» και «Πρεσλάου», που της παραχώρησε η Γερμανία.
Από την περιγραφή των ιστορικών γεγονότων προκύπτει ότι οι ελληνικές παροικίες, που δημιουργήθηκαν σε εκείνα τα μέρη διά μέσου των αιώνων, μεταξύ των οποίων και η Κερασούντα, παρά όλες τις επιδρομές που υπέστησαν κατά διάφορες περιόδους και τους εναλλασσόμενους κατακτητές, όχι μόνο διατήρησαν τα εθνικά ιδεώδη της φυλής, αλλά και κατάφεραν με το δαιμόνιο ελληνικό πνεύμα, τη φιλεργατικότητα και τη δραστηριότητά τους να κατέχουν τα σκήπτρα της κοινωνικής, πνευματικής και οικονομικής ζωής των πόλεων και χωριών όπου βρίσκονταν εγκατεστημένοι.
Περίοδος Ανακωχής 1918-1920. Αρκετοί από αυτούς, επωφελούμενοι της ευκαιρίας, κατέβηκαν στους πλησιέστερους λιμένες και εκείθεν διά της Κωνσταντινουπόλεως κατέφυγαν στη μητέρα Ελλάδα.
Η ιστορική αυτή καρτ ποστάλ εποχής (με τίτλο Souvenir de Samsoun – Transport des tabacs de Baffra) αποτυπώνει ανάγλυφα την οικονομική, κοινωνική και λαογραφική πραγματικότητα της περιοχής του Δυτικού Πόντου στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
Αυτή η φωτογραφία του 1905 από τη Συλλογή της Άννας Θεοφυλάκτου (Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού) καταγράφει ένα καραβάνι σε ώρα ανάπαυσης στην Τοκάτη (Ευδοκιάδα), έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς σταθμούς της ενδοχώρας του Πόντου και της Μικράς Ασίας.
