Ιστορικόν Σχεδίασμα περί της επαρχίας Χαλδίας από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ’ ημάς (κ’) μετά παραρτήματος εν τέλει, του κ. Ιωάννου Π. Ελευθεριάδου Αριστοβαθμίου τελειοφοίτου του εν Τραπεζούντι Γυμνασίου – Έκδοση Πρώτη, Αθήναι 1903 - Γ' ΜΕΡΟΣ
Επί Ιωάννου Δ΄ του Καλογιάννη (1446–1458), δούκας Χαλδίας ήταν ο Πανσέβαστος Αλέξανδρος ο Καβασίτης. Κατά τους χρόνους τούτους, ανέλπιστος τις εχθρός ορμώμενος εκ της Αρμενίας, ο Σέχης Ερτεβίλλης, εκστρατεύσας κατά της Τραπεζούντος, επιπίπτει αιφνιδίως κατά των Μελιαρών, γενόμενος κύριος του Καπανίου και των ατραπών αυτού μέχρι Τριπόλεως.
Από την ίδια χαλδαϊκή οικογένεια (του Γαβρά) κατάγονται και οι μετά τον Θεόδωρο αναδειχθέντες περίφημοι στρατηγοί και ηγεμόνες της Τραπεζούντας, ο Κωνσταντίνος Γαβράς και ο Μιχαήλ Γαβράς.
«Το Θείον και Ιερόν Ευαγγέλιον» του Iερού ναού της Αγίας Κυριακής Ισχανάντων της Σάντας του Πόντου, με ασημένια και επιχρυσωμένα εξώφυλλα, τυπώθηκε το 1889 στη Βενετία, στο ελληνικό τυπογραφείο «Ο ΦΟΙΝΙΞ».
Ο Γιάννης και ο Σεραφείμ Παπαδόπουλος απαθανατίζονται φωτογραφικά στην Συμφερούπολη το 1910. Ο Γιάννης γεννήθηκε το 1887 και πέθανε στη Χάκαξα των Σουρμένων το 1922
Νέοι με στρατιωτική ρωσική στολή. Ρωσία 25 Μαϊου 1915. Δωρητής Ελβίρα Πιστοφίδου. Η φωτογραφία αποτελεί ένα σπάνιο και πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο.