Αγαπητέ κύριε Φίλωνα κτενίδη. Η οικογένεια Σατίρζατέ ή Σατίρογλη υπήρχε και υπάρχει στα Σούρμενα στην ενορία Κελόνσα η εξισλαμισθείσα στον τουρκομαχαλά και η χριστιανική στο ρωμαιομαχαλά εκ της οποίας κατάγονται οι λεγόμενοι Σωτήρογλη η σημερινή οικογένεια Σωτηριάδη.
Στην Άνω Χαβίαννα στα δεξιά του χωριού και κάτω από τον περίλαμπρο Ναό του Αγίου Γεωργίου ο οποίος οικοδομήθηκε το 1890-1905 δια εράνων των ανά τη Ρωσία Ελλήνων εκ Πόντου, πρωτοστατούντος του Παναγιώτου Παπαλαζαρίδου, με τέμπλο εξαιρετικής τέχνης και πολυτέλειας από ξύλο καρυδιάς, με αγιογραφίες και εικόνες του Καλύμνιου ζωγράφου Θεόδωρου Ζουμή, κοντά στην όχθη του ποταμού υπήρχε μια μικρή έκταση που ονομαζόταν Αλάντων.
Κάθε ένας που αλλαξοπιστούσε είχε το δικαίωμα να μεταχειρίζεται οποιονδήποτε χριστιανό όπως ήθελε, χωρίς να οφείλει λόγο σε κανένα. Ούτε ακόμη και αυτή η κυβέρνηση του επιβαλλόταν, αντιθέτως μάλιστα τον υποστήριζε και τον ενθάρρυνε κι από αυτή την αριθμητική υπεροχή των εξισλαμισθέντων δημιουργήθηκαν οι περίφημοι Τερέμπεηδες των μερών μας, η εξουσία των οποίων ξεκινά από τον 17ο αιώνα.
Κάποιες παραδόσεις λένε ότι οι ορεινοί κάτοικοι της χώρας μετά την άλωση της Τραπεζούντας πολέμησαν με τους τούρκους, την δε παράδοση αυτή υποστηρίζουν και οι μαρτυρίες ποιημάτων της εποχής εκείνης.
Η ιστορία της Κρώμνης από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1462 συνέχεια από το προηγούμενο - Α.Ι. Παρχαρίδου - Πηγή: Ποντιακή Εστία Τεύχος 44-45. Η ιστορία της Κρώμνης από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1462
