Ατό το κουτνίν το σπαρέλ - Δημώδες άσμα Ματσούκας Πόντου - Ευστάθιος Χριστοφορίδης / Στάθης Ευσταθιάδης
"Ατό το κουτνίν το σπαρέλ’" - Δημώδες άσμα των Ελλήνων της Ματσούκας του Πόντου. Στο συνημμένο βίντεο μπορείτε να ακούσετε την καταγραφή του λαογράφου μας κ. Στάθη Ευσταθιάδη όπου παίζει λύρα ο ίδιος και τραγουδά ο Ευστάθιος Χριστοφορίδης (Παλαπουϊκς),
Ατό το κουτνίν το σπαρέλ’ γουρπάν όθεν κι αν κείται
εξήντα χρονών γέροντα εφτάει ατόν και νείται
Εσύ-ν είσ’ άμον θόγαλαν ντο βάλ’νε ‘ς σο καρσάνι
είδα ‘σε οψέ κι’ οσήμερον νασάν εμέν’ νασάν-ι
Αρνί μ’ τα λιβαδία σου εγώ θα κερεντίζω
και χωρίς τ’ εσέν τρυγόνα μου πως θα καλοκαιρίζω ;
Λεξιλόγιο: κουτνίν/γουτνίν = απ’ το αραβικό coutni = βαμβακομέταξο ριγωτό ύφασμα για γυναικεία φορέματα // σπαρέλ/σπαλέρ = στηθόδεσμος // γουρπάν = θυσία // νείται = ξανανιώνει (γίνεται πάλι νέος) // είσ’ = είσαι // θόγαλαν = ανθόγαλα // καρσάνι/καρσάν = σκάφη ζυμώματος ή υγρών (πχ γάλακτος) συνήθως μονόξυλη // οψέ = μετέπειτα, βραδέως αργά (οψές = χθες). Στίχος : Ουτσ̆έ να πορώ να πάγω οψέ ‘ς σο χωρίο = δε θα μπορέσω να πάω στο χωριό το εσπέρας προς το βράδυ. // Οψέ έμπρ’ ημέραν = προχθές // Οψεζνός και ‘ψεζ’νός = οψεσινός = ο χθεσινός // Οψεζ΄νοί είμες κι οσημερ’νοί ‘κ̆’ είμες (γνωμικό: χθεσινοί είμαστε κι όχι σημερινοί = άδηλη η ζωή) // λιβαδία = λιβάδια // κερεντίζω = θερίζω // καλοκαιρίζω = διέρχομαι την εποχή του καλοκαιριού. Στίχος: "Αρνί μ’ έρθεν ο καλοκαίρτς, πως θα καλοκαιρίζω;" Στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα της Ματσούκας του Πόντου οι προσωπικές αντωνυμίες μου – σου, αποδίδονται ως μο – σο. Αυτό γίνεται απολύτως ευκρινές στους ακροατές του παραπάνω δημώδους άσματος.
Παρακολουθείστε το ίδιο δημοτικό τραγούδι σε πιστή επανεκτέλεση απο τον κ. Κώστα Σιαμίδη στη λύρα και το τραγούδι:
Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
