Αϊ-Γιώργην, η ρωμιοπούλα και το τουρκόπουλο - Δημοτικό άσμα Οινόης Πόντου

Ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος "Αϊ-Γιώργην, η ρωμιοπούλα και το τουρκόπουλο"

Έναν τουρκό-τουρκόπουλο, του βασιλιά παιδάκι,
μια ρωμιοπούλαν αγαπά κι’ εκείνε δεν τον θέλει.

Πήρεν τα σκότια της Ωριάς και τα βουνά στο χέρι,
κι η τύχη ατες την έφερεν έμπρου σον Αϊ-Γιώργη.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μου βίντεο

Αϊ-Γιώργη μου, κρύψε με απέσ’ σα μάρμαρά σου.
Τι δείς ‘με και να κρύβω σε απέσ’ σα μάρμαρά μου;

Κάνω την έμπα σου κερί, την έβγα σου θυμιάμα,
και με τα καραβόβαρκα να κουβαλώ σε λάδι.

Ραϊστηκε το μάρμαρο κι εκρύφτεν το κοράσ̆͜ιο.
Ευτύς και το τουρκόπουλο σον Αϊ-Γιώργην πάει.

Αϊ-Γιώργη μ’, ασ’ σα ψελά πουδέν κοράσ̆͜ιον ‘κ̆’ είδες;
Τι δείς ‘με και να δείκνω ‘σε το ‘κρύφτεν το κοράσ̆͜ιο;

Κάνω το πόϊ σου χρυσό, το βάρος σ’ ασημένιο,
κάνω και το στεφάνι σου χυτό μαργαριτάρι.

Ραϊστηκε το μάρμαρο κι εφάνθεν το κοράσ̆͜ιο.
Ευτύς και το τουρκόπουλο απ’ τα μαλλιά την πιάνει.

Άσε με τούρκε, απ’ τα μαλλιά και πιάκε μ’ απ’ το χέρι.
Μα είδα κι άϊκο άπιστο και Αϊ-Γιώργην ψεύτα,
που παραδίνει το Ρωμιό στα τούρκικα τα χέρια.

Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτης Το τραγούδι αυτό, τραγουδιόταν από γυναίκες και κορίτσια στο κούνισμα της αιώρας. Από αυτό το τραγούδι προ παντός κατά πως πιστεύουν Έλληνες και τούρκοι της Οινόης, πηγάζουν οι σχέσεις Αγίου Γεωργίου και τούρκων και γι’ αυτές γίνεται λόγος παρακάτω. Ίσως δεν είναι περιττό να σημειωθεί πως μόνο στο ιδίωμα της Οινόης παρατηρείται (όσον αφορά στα τραγούδια), τόση επίδραση της νεοελληνικής κοινής γλώσσας, όση σε κανένα άλλο ιδίωμα είτε στα παράλια του ανατολικού Πόντου είτε προς τα δυτικά είτε προς την ενδοχώρα. Ο Ν.Γ. Πολίτης γράφει γι’ αυτό το τραγούδι : Ο Αμιράς της Συρίας, επιδραμών εις την Ρωμανίαν, ηχμαλώτισε την θυγατέρα του βασιλέως Ανδρονίκου Ειρήνη μετά των ακολούθων της, εξελθούσα εις περίπατον ανά τα όρη. Μαθόντες δε τούτο ο Κωνσταντίνος και οι λοιποί τέσσερις αδελφοί αυτής, έσπευσαν προς απελευθέρωσιν της, κατενίκησεν εν μονομαχία ο Κωνσταντίνος τον Αμιράν, ανεύρον ζώσαν την Ειρήνην, και έδωκαν αυτήν ως γυναίκα εις τον υπό σφοδρού προς αυτή έρωτος καταληφθέντα Αμιράν, γενόμενον χριστιανόν. Καρπός του γάμου τούτου ήτο ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτης. Ούτως αφηγείται τα κατά την γέννησιν του Διγενή το εθνικόν έπος. Αλλά τα κατά τα δημοτικά άσματα, η μήτηρ του Διγενή ήτο ανδρειωμένη κόρη, ήτις ανδρικήν φορούσα πανοπλία επολέμει τους Σαρακηνούς μέχρις ου ποτέ εν τη σφοδρότητι του αγώνος απεκαλύφθη το γένος αυτής και διωκομένη υπό Σαρακηνού κατέφυγεν εις την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, εκεί δ’ όμως ο άγιος παρέδωκεν αυτήν εις τον Σαρακηνόν διώκτην, υποσχεθέντα ότι θα βαπτισθή και αυτός και το παιδίον, το οποίο θα γεννηθή εκ του γάμου μετά της ανδρειωμένης. Κατ’ άλλον δε τύπον του άσματος, η ανδρειωμένη βασιλοπούλα, εγκεκλεισμένη εις κάστρον αμύνεται επιτυχώς επι μακρόν χρόνον κατά των πολιορκούντων Σαρακηνών ή τούρκων, μέχρις ότου κυριεύεται το κάστρον δια δόλου τούρκου, όστις λαμβάνει αυτήν ως έπαθλον και γεννά εξ’ αυτής τρείς υιούς, τον Δούκαν, τον Κωνσταντήν και τρίτον τον Γιάννην (όπερ είναι το όνομα του Διγενή παρεφθερμένον). Ο τύπος ούτος είναι ο του Κάστρου της Ωριάς. Με τον 3ο στίχο λοιπόν κι από εκείνο που φανερώνει το τοπωνύμιο που βλέπουμε εκεί, κατέχουμε μίαν ουσιαστική μαρτυρία της συγγένειας των δύο τύπων του τραγουδιού που καθόρισε ο Πολίτης : της ανδρειωμένης Λυγερής και του κάστρου της Ωριάς. Του τραγουδιού που δημοσιεύω βρίσκω ατελή παραλλαγή κι από τη Χίο. Και θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί πως το επίθετο καταδότης που δίνουν οι Χιώτες στον άγιο Γεώργιο, έχει αρχή το τραγούδι αυτό, σαν που κατάδωσε το κορίτσι στον τούρκο, μα υπάρχει κι άλλη παράδοση ξεχωριστή χιώτικη, που λέει για συγκεκριμένους συνωμότες στην εκκλησία, καταδομένους και σφαγμένους έναν καιρό από τους Γενοβέζους.

Βοηθήματα :
1. Ν. Γ. Πολίτη : Παροιμίαι Α, σελ, 230-231
2. Α. Α. Παπαδόπουλος : Παραλλαγές δημωδών ασμάτων από Τραπεζούντα, Χαλδία και Σάντα
3. Ν. Γ. Πολίτη : Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού.
4. Γ. Μαδιά : Ο Άγιος Γεώργιος εν Χίω (Μεσαιωνικά Γράμματα)
5. Φ. Κουκουλέ : Αγίων επίθετα (Ημερολόγιον Μεγάλης Ελλάδος)

Λαογραφία - Γλώσσα / Νιώτικος Αϊ Γιώργης του κ. Ι.Τ. Παμπούκη / Χρονικά του Πόντου, Αθήναι 1943. Στη μεγάλη φιλολογία γύρω από τον Αϊ Γιώργη, τον αγαπημένο Άγιο όλου του κόσμου, δε θα ήτανε χωρίς ενδιαφέρον να προστεθούν και τα ακόλουθα μνημεία λόγου από την Οινόη του Πόντου.

Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com 

Pin It

Print

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ