Ο Ήλιος στα μνημεία του λόγου της Άνω Ματσούκας του Πόντου

λαϊκές,δοξασίες,παραδόσεις,θρύλοι,έθιμα,ήλιος,ήλεν,ηλεμάνα,πόντος,λαογραφία

Η εκκλησιαστική εορτή της γέννησης του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου στις 24 Ιουνίου είχε και λαϊκούς χαρακτηρισμούς, όπως : "Του Κερασινού τ' Αγεννί"

Την ημέρα αυτή, κατά το Ιουλιανό ημερολόγιο (θερινό ηλιοστάσιο) ο ήλιος γυρίζει, τρέπεται ξανά προς τον Ισημερινό, γι αυτό το λόγο η εορτή του αγίου πήρε και τον τίτλο "Τ' Αγε-Λουτρουπί' τ' Αγεννί".
Ζωηρή περιέργεια προκαλούσε η παράδοση ότι αυτή την ημέρα παρακολουθώντας από ψηλά την ανατολή του ηλίου, μπορούσε κανείς να δεί καθαρά τη στροφή του ηλίου, με την έννοια του στριφογυρίσματος , "πως κλώσ̌κεται ο ήλο̤ν". Ο κόσμος είχε την ψευδαίσθηση ότι έβλεπε πραγματικά τον ήλιο να στριφογυρίζει τη στιγμή που έβγαινε τρεμουλιαστός κι αντινοβόλος πίσω απ το βουνό. Την ημέρα αυτή συνήθιζαν οι γυναίκες να ηλιά̤ζ'νε τις φυλαγμένες νυφικές στολές τους, τα ρούχατα , τα νυφαδια̤κά τουν.
Σχετικός μύθος, αναφέρει για τον ήλιο :
Ο ήλιο̤ν κι ο φέγγον αδέλφια είν' .
Πρώτα εντάμαν επορπάν'ναν 'ς σον ουρανόν. Κ' επεκεί σείτ' επέγ'ναν αγαπεμένα : Εγώ είμαι έμορφος – εσύ είσαι άσ̌κεμος, επιάσταν αναμεσοντά τουν.
Ο ήλιο̤ν αυτίχολος, επαίρεν την καταμάγιαν ας' σο φουρνίν κιάν', εντώκεν κ' εμάνωσεν το φέγγον, για τ' εγείνο έχ̌' τα μαυράδας 'ς σον πρόσωπον ατ'.
Επετότες κιαν' εχωρίγαν, άλλο πα 'κ̌' ενταμώθαν 'ς σο δρόμον ατουν' ακ'λουθούν είνας τον άλλον και πάγ'νε, ο ήλιον την ημέραν κι ο φέγγον την νύχταν.

΄ς σ' ονέρ'τα τον ήλιον καλόν κι ογλήγορον χαπέρ' είχαν ατόν (Στα όνειρα τον ήλιο τον εξηγούσαν σαν καλή και γρήγορη είδηση).

Δείτε το σχετικό βίντεο για τον Ήλιο στα μνημεία του λόγου της Άνω Ματσούκας

Print

Ξενιτιά, Δημώδες άσμα Ανατολικού Πόντου και Κάρς

ξενητιά,δημοτικά,τραγούδια,δημώδη,άσματα,πόντουΣα ξένα έρημον πουλίν,
Βάϊ ν' αϊλί εμέν'
κομμένα τα φτερόπα μ'
Όϊ αμάν αμάν

Μακρά ας σήν μάναν κι ας σόν κύρ',
Βάϊ ν' αϊλί εμέν'
Κι ας' όλι̤α τ' αδερφόπα μ',
Όϊ αμάν αμάν

Αδά σα ξένα το ψωμίν,
Βάϊ ν' αϊλί εμέν'
'κ̌' έχ̌' τάτ', άμον χορτάρ' έν',
Όϊ αμάν αμάν

Μάνα εσύ εποίκες 'με
Βάϊ ν' αϊλί εμέν'
Και η ξενητειάν εχάρεν
Όϊ αμάν αμάν

Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το δημώδες Καρσλίδικο άσμα

Print

Νύφε και πεθερά, Τραγούδι του Ανατολικού Πόντου

καρσλίδικο,τραγούδι,δημοτικό,άσμα,νύφε,πεθερά,λαογραφία,πόντοςΝύφε και πεθερά  -  Τραγούδι του Ανατολικού Πόντου

Να (γ)ίνουσουν κατακλυσμός και χάσαν οι γραιάδες
εκοίσαν κι' εκοιμούσαν-ε άφοβα οι νυφάδες

Ίνας νύφε έναν ημέραν, 'μώ τη σ̌κύλ' τη θαγατέρα
ταβίζ' με την πεθεράν ατς, ατέ χοβλαεύ' απάν' ατς

Η νύφε 'ξέγκεν το τακούν' άτς, λέει την πεθεράν ατς : τσούνα !
το κιφάλι σ' άμον τ̌άς, εθαρείς 'κ̌ι' θα ψοφάς ;

Επιάσταν 'ς σα μαλλία, εμαζεύτεν η γειτονία
έρθεν ένας γείτονας, λέει ατένεν : ντο εφτάς ;
λέει ατέν' : 'κ̌ι' εντρέπεσαι ; γιατί κρού(ει)ς την πεθερά σ' ;
λέει ατόν' : εσύ ντό θέλτς ; το σκυλίν θα γουρταρεύς ;
λέει η πεθερά ΄ς ση νύφεν : μεσημέρ' έντον 'κ̌ι' ενύφτες
ούσ' το μεσημέρ' κοιμάσαι, ας σο Θεό σ' 'κ̌ι' φογάσαι
εγώ 'φτά(γ)ω τα δουλείας, θα τερώ και τα παιδία σ' ;
'ς ση κυρού σ' 'κ̌ι' είχ̌ες νερόν, αδά θέλτς και παραγιό.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το δημώδες Καρσλίδικο άσμα

Print

Νέον έτος σήμερον άρχεται, Κάλαντα Πρωτοχρονιάς Ινέπολης, Κασταμονής Πόντου

κάλαντα,πρωτοχρονιάς,ινέπολης,κασταμονής,πόντουΝέον έτος σήμερον άρχεται

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς
(Ινέπολης –Κασταμονής του Πόντου)

Νέον έτος σήμερον άρχεται και ο κόσμος όλος αγάλλεται.
Άγιος , Άγιος, Άγιος υπάρχεις και Κύριος.

Σήμερον ο Κύριος δέχεται την περιτομήν ως φιλάνθρωπος.
Άγιος, Άγιος, Άγιος υπάρχεις και Κύριος.

Χαίρει και ο Μέγας Βασίλειος εκ της Καισαρείας ερχόμενος.

Άγιος, Άγιος, Άγιος υπάρχεις και Κύριος.

Δείτε το σχετικό βίντεο με το δημώδες άσμα και κάλαντο της Πρωτοχρονιάς απο τις περιφέρειες Ινέπολης και Κασταμονής του Πόντου

Print

Σην Σαντά μια φορά. Δημώδες άσμα Σαντάς Πόντου πάνω στον Ίσο χορόν Τίκ

σάντα,κιλκίς,πόντου,μονός,χορός,τίκ,πιστοφάντων,ισχανάντων,ζουρνατσάντων

Και (ν) εκούσετε παιδία ντ' εποίκα τη δουλεία
Και ν' εχπάστα και-ν' επήα
Και σην καφέν σου Πιστόφ
Εκεί κάποσο εκάτσα και ν' εσ'κώθα και ν' ευχέθα
Ταή είπα : " Ο Θεός να χαρίει 'σε, τον υιό σ'"
"Ντο λές !! είπε 'με καϋμένε ;
Τραγωδείς τσ̌ουλνταρεμένε
Τα παράδας αν 'κ̌ι' δίεις, θα βάλω 'σε σο χαπίς"
Εχάλασα το τσ̌επόπο μ', εύρα έναν καπεκόπον
Έπλωσα 'τον την παράν με τ' έναν τρανόν χαράν,
" Έπες κρασί βαρελέας και ρακία πουλουλέας, και ψωμία πέντε τάϊα κι εκατόν πενήντα τσάϊα.
Κι εσύ δίεις 'με το καπέκ, τέρεν σύ και τον κεπέκ !
Έβγαλ' δώσ' 'με τον παλτό σ'
Κι εσύ δέβα 'ς σο καλό σ'
Έβγαλ' δώσ' ΄με τα τσ̌αρούχια̤ σ', αν 'κ̌' έν' θα ΄χπάνω τα νύχ̌ια σ'
Έβγαλ' δώσ' ΄με την κουκούλα σ', άν 'κ̌' έν' θα 'χπάνω τη γούλα σ'"
Εφέκε 'με τσιρτσουπλάχ, κεπαζέν κι άμον χορτλάχ
Έναν λάχτα εδέκε 'με, ΄ς σο κιφάλ' απάν' ερούξα
Το κιφάλι μ' εταράεν και –ν' εκείνος εχπαράεν

Δείτε το σχετικό βίντεο για το Χορό Μονό (Τίκ) της περιφέρειας Σαντάς του Πόντου

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ