Ο ανάποδος χορός της Τρυγόνας. Τέρς ή Τυρφών

χορός,τρυγώνα,εορδαία,πόντιεςΟ χορός Ανάποδος λέγεται και Τρυγονίτσα και Τρυγόνα και Τρυονίτσα από τους Έλληνες στον Ανατολικό Πόντο αλλά και στην περιφέρεια του Γάρς και του Καυκάσου . Ο ίδιος χορός φέρει το όνομα "Τέρς" στις περιφέρειες των Μεταλλείων του Ακ Δάγ Μαδέν και του Σίμ (Γκιουμούς Μαδέν). Στην Αμισό και ιδιαιτέρως στην περιφέρεια της Μπάφρας, φέρει το όνομα Τυρφών.
Στην Καισάρεια χορευόταν μόνο απο άντρες, οι οποίοι εκινούντο προς τ’ αριστερά, κάνοντας ελαφρό κουλούριασμα φιδιού (σπείρα) σε κίνηση και όχι σε ύπνωση.
Στην Όλασσα Τραπεζούντος όλοι οι χοροί πήγαιναν προς τα δεξιά εκτός της Τρυγονίτσας που πήγαινε αριστερά. Γι’ αυτό την έλεγαν ανάποδο χορό. Εξάλλου η ονομασία του ως Τέρς χορός δηλώνει την αριστερόστροφη φορά και κίνηση του (ανάποδος), σε σχέση με τους υπόλοιπους χορούς οι οποίοι κατά κόρον είναι δεξιόστροφοι.

Μετά τον Κλήδονα, γύρω απο τις φωτιές του Αι-Γιάννη του Λιτροπιού, χόρευαν οι άνδρες με την κεμεντζέ τον ανάποδο χορό που πήγαινε όλο αριστερά.
Τη στιγμή που θα έκλεινε ο κύκλος του χορού, έπρεπε ο πρώτος να φύγει αμέσως για να πάρει τη θέση του ο δεύτερος, γιατί αν αργούσε και δεν έφευγε θα τον έσπρωχναν οι άλλοι μέσα στη φωτιά και ο χορός συνεχιζόταν με τραγούδια και με την κεμεντζέ.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τον ανάποδο χορό και το τραγούδι του

Print

Γαμήλια τραγούδια, χοροί και έθιμα της Κερασούντας

κερασούντα,κάρτ,ποστάλ,γαμήλια,έθιμα,κερασούντας,πόντου

Τα γαμήλια τραγούδια της Κερασούντας μερικά από τα οποία έχουν και επωδούς στην τουρκική γλώσσα δεν φαίνεται να έχουν πολύ παλιά προέλευση, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα δημοτικά ποντιακά τραγούδια τα οποία χρονολογούνται απ τον Ι΄ μ.Χ. αιώνα. Χάριν παραδείγματος αναφέρουμε το παρακάτω άσμα με μικτό στίχο :
" Οι δέσμοι κι οι Βασιλικοί, άλ' ελμά κιούλ ελμά,
και το τριανταφυλλάκι, άλ κιουζέλ ελμά,
τα τρία καυχούνταν κ' έλεγαν, άλ' ελμά κιούλ ελμά,
και ποιο μυρίζει κάλλιον, άλ' κιουζέλ ελμά...."

Το χορικό αυτό τραγούδι ήταν ένα απ τα πολλά που τραγουδούσαν μετά το στεφάνωμα στο σπίτι του γαμπρού, όταν πρωτόμπαινε η νύφη στο χορό. Το μέλος των γαμήλιων τραγουδιών ήταν εντελώς ιδιότυπο. Είχε πολύ σχέση με την εν γένει ανατολίτικη μουσική και ήταν μάλλον βυζαντινής τεχνοτροπίας, γι' αυτό και ήταν ευκολότερο να μεταγραφεί με τη βυζαντινή παρασημαντική παρά στις κλίμακες της ευρωπαϊκής μουσικής. Είχε κάτι απ τη μελαγχολία της μεσαιωνικής ψαλμωδίας με υπόθεση και περιεχόμενο την έξαρση της προσωπικότητας της νύφης και του γαμπρού.

Δείτε το βίντεο με αποσπάσματα γαμήλιων τραγουδιών της Κερασούντας

" Άλφα, έ ! πρ' αμάν αμάν, άλφα θέλω ν΄ αρχινήσω κόρη μου να σε στολίσω,
Βήτα, έ ! πρ' αμάν αμάν, βήτα βέβαια σου λέγω πώς να σε πάρω θέλω.
Γάμμα, έ ! πρ' αμάν αμάν, γάμμα γίνουμαι κομμάτια για τα δυό σου μαύρα μάτια.
Δέλτα, έ ! πρ' αμάν αμάν, δέλτα δε σου φανερώνω της καρδούλας μου τον πόνο.
Έψιλον, έ ! πρ' αμάν αμάν, έ ψηλόν μου κυπαρίσσι π' έχεις στην κορφή κρύα βρύση.
Ζήτα, έ ! πρ' αμάν αμάν, ζήτα ζώνουμαι τα φίδια για τα δυό σου μαύρα φρύδια..."

Print

Μονός Χορός - Τίκ, Σαντάς

μονός,χορός,τίκ,σάντας,επτάκωμης,πιστοφαντωνΣαντάς Χορός

Και (ν) εκούσετε παιδία ντ' εποίκα τη δουλεία

Και ν' εχπάστα και-ν' επήα
Και σην καφέν σου Πιστόφ
Εκεί κάποσο εκάτσα και ν' εσ'κώθα και ν' ευχέθα
Ταή είπα : " Ο Θεός να χαρίει 'σε, τον υιό σ'"
"Ντο λές !! είπε 'με καϋμένε ;
Τραγωδείς τσ̌ουλνταρεμένε
Τα παράδας αν 'κ̌ι' δίεις, θα βάλω 'σε σο χαπίς"
Εχάλασα το τσ̌επόπο μ', εύρα έναν καπεκόπον
Έπλωσα 'τον την παράν με τ' έναν τρανόν χαράν,
" Έπες κρασί βαρελέας και ρακία πουλουλέας, και ψωμία πέντε τάϊα κι εκατόν πενήντα τσάϊα.
Κι εσύ δίεις 'με το καπέκ, τέρεν σύ και τον κεπέκ !
Έβγαλ' δώσ' 'με τον παλτό σ'
Κι εσύ δέβα 'ς σο καλό σ'
Έβγαλ' δώσ' ΄με τα τσ̌αρούχια̤ σ', αν 'κ̌' έν' θα ΄χπάνω τα νύχ̌ια σ'
Έβγαλ' δώσ' ΄με την κουκούλα σ', άν 'κ̌' έν' θα 'χπάνω τη γούλα σ'"
Εφέκε 'με τσιρτσουπλάχ, κεπαζέν κι άμον χορτλάχ
Έναν λάχτα εδέκε 'με, ΄ς σο κιφάλ' απάν' ερούξα
Το κιφάλι μ' εταράεν και –ν' εκείνος εχπαράεν

Σην Σαντά μίαν φορά εντώκεν τρανόν ποράν'

Άλλ' εσώρευαν τα ξύλα, άλλ' εποίναννε τα φύλλα
τ' ουρανού τα καταράχτρα̤ ένοιξαν δία μίας
όλ' εκούξαν ν-αηλί εμάς !
ντο έν' α(γ)ούτο η αντάρα και του Θεού η κατάρα
ντο έν' α(γ)ούτο γουρπάντ'ς, θα φουρκίζ' και τοι τσ̌οπάντ'ς.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το Μονό (Τίκ) χορό της Επτάκωμης Σάντας

Print

Τα χαρακτηριστικά των Ποντιακών Χορών

Ποντιακοί Χοροί, Τίκ, Αφκακιάν, Κότσαρι, Πατούλα, Σερενίτσα, Σέρα, Τρυγώνα, κοτσαγκέλ, σέρα, λετσίνα, μονός, μόντζονος, σαρίκουζΑναλυτικότερα, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των χορών των Ελλήνων στον Πόντο είναι τα κατατέρω :

Μικρά βήματα, μικρή κάλυψη εδάφους
Πέλματα κρατημένα κοντά, κάτω απο το σώμα, γενικώς λίγο ή πολύ περιορισμένα
Πέλματα κοντά στο έδαφος, το πιέζουν
Δεν υπάρχουν παραλλαγές με αρχηγό-κορυφαίο, όλοι χορεύουν στο ίδιο μοτίβο, και οι χορευτές σχηματίζουν κλειστό κύκλο
Τα βήματα των χορών είναι γενικά περίπλοκα και μπερδεμένα, συχνά ο ρυθμός είναι γρήγορος
Οι χορευτές δεν χτυπούν το σώμα ή τα πόδια ή το δάπεδο με τα χέρια τους
Οι κινήσεις του κορμού είναι εμφατικές, ειδικά το κούνημα των ώμων
Σε πολλούς χορούς συνηθίζονται τα λυγίσματα και οι περιστροφές του κορμού
Το κράτημα των χεριών μπορεί να αλλάξει στη διάρκεια του ίδιου χορού, ανάλογα με το ρυθμό. Τα χέρια δεν περιορίζονται για να μπορούν να κινούνται ελεύθερα μπρος και πίσω
Τα χέρια ακόμα και κρατημένα, βρίσκονται κοντά στο σώμα και έτσι ο χώρος ανάμεσα στους χορευτές περιορίζεται, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν όλο και περισσότεροι.
Συνήθως οι κινήσεις των χοερευτών γίνονται προς τα δεξιά, ωστόσο υπάρχουν κινήσεις ορισμένων χορών προς τα εμπρός, πίσω αλλά και πρός τ' αριστερά
Μαλάκες και νευρικές κινήσεις μπορούν να γίνονται στον ίδιο χορό την ίδια στιγμή απο διαφορετικούς χορευτές.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τα χαρακτηριστικά των Ποντιακών Χορών ή άλλως, των Χορών των Ελλήνων του Πόντου

Print

Κουνιχτόν, Νικοπολίτικον Ομάλ’

κουνιχτόν,ομάλ,γαράσαρης,νικόπολη,χοροί,ποντιακοίΝικοπολίτικον Ομάλ' - Γαρεσαρέτ'κον Ομάλ' - Κουνιχτόν

Το Κουνιχτόν είναι ομαλός μικτός χορός της περιφέρειας Νικοπόλεως, Κολωνίας του Νομού Κερασούντας. Είχε αργή συνήθως χρονική αγωγή και χορευόταν από άντρες και γυναίκες. Το δέσιμο των χεριών γίνεται στις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες. Δεν αποτελεί ξένη εικόνα να δένουν τα χέρια των χορευτών όχι μόνο στις παλάμες αλλά και στα τελευταία μικρά δάχτυλα των χεριών ή και με λυγισμένους τους αγκώνες ελαφρώς κάτω. Τα βήματα του χορού είναι δέκα. Η κίνηση στους ώμους και τις πλάτες είναι εμφατική, ηπίως τρομαχτή.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το χορό Κουνιχτόν, τον Ομαλό χορό της Νικόπολης του Πόντου

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ