Ελευθέριου Ελευθεριάδη (Βουλευτού), περί παραδόσεων, μουσικής και γλώσσας στην Λαραχανή του Πόντου

Λαραχανή,χαντσουράντων,χουλιαρά,χιοκουμέτ,λαραχανίτες,οφλήδες,ρωμέϊκα,πλαγιάδ,τσαλουκάντων,γουμερά,μουσταφάμπέη,κεϊσ̌άντων,ραχ̌ίν,τσίρενα,λυκοματάντων,σανάντων,σκεντεράντων,γιαμανάντων,παπαδάντων,λαμπριανάντων,πιλίκονοςρακάν,τρικοιλάντων,καστελλά,λάπαζα̤,παρχάρι,σταμπόλια,καστανίτσες,σαλαμάς,χορός,ποντιακή,γλώσσαΠουθενά στην Ελλάδα σήμερα δεν υπάρχει τέτοιο αγνό ποντιακό χρώμα όπως στην Λαραχανή. Γνήσια ποντιακή ζωή, όπως τα παλιά εκείνα χρόνια πριν το 1922. Εντελώς ανόθευτο το ποντιακό τραγούδι, καμία αλλαγή στον ρυθμό του χορού, ούτε μια ξένη λέξη στο ποντιακό λεξικό, εκτός από εκείνες που πολιτογραφήθηκαν τα παλιά χρόνια. Απ’ το ποντιακό ενδυματολόγιο, σηκώθηκε μόνο η ζίπκα και η κουκούλα. Στη γυναικεία ενδυμασία δεν άλλαξε τίποτα, εκτός απ’ τα τσ̌αρούχ̌ια που αντικαταστάθηκαν με λαστιχένια παπούτσια (κοντές γαλότσες). Το σπαρέλ, η φοτά, το λετσ̌έκ, τα ταραπουλούζ ίδια κι όμοια όπως τότε. Στην Λαραχανή διαπίστωσα ότι δεν ξέρω ποντιακά.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο

Γαμήλια έθιμα των Ελλήνων Ποντίων του Κάρς και του Καυκάσου

έθιμα,ποντίων,καυκάσου,δράμας,καρσλήδες,μαυρόβατος,γαράσαρη,νικόπολη,κάν,αργυρούπολη,καρακούρτ,μέτσιτλι,γουζούλ,τσ̌ορέκια,τσουρέκια,πληγούρι,κορκότο,ορφανός,γαμπρός,μειζετέρ,χάρισμαν,χάρ,κουμπάρος,ορτάρια̤,αποκαμάρωμαν,μονοστέφανα,χοροί,όργανα,ομάλ,τέ̤κΑνάμεσα στα τόσα ποντιακά χωριά της Δράμας, οι Καρσλήδες του χωριού Μαυρόβατος, διακρίνονται για τα γαμήλια έθιμα τους, που προκαλούν τον θαυμασμό στα γειτονικά χωριά. Η παρακάτω συλλογή απαντάται λίγο πολύ και στους Έλληνες εκ Πόντου άλλων περιφερειών. Τα έθιμα αυτά απεικονίζουν την ψυχή των ανθρώπων και των συγγενών τους Καυκασίων και ιδιαίτερα των Καρσλήδων που είναι γιοί και εγγονοί εκείνων που είχαν ξεκινήσει απ’ την Γαράσαρη (Νικόπολη), την Κάν (Αργυρούπολη) κ.λ. και δημιούργησαν στον Καύκασο το Καρακούρτ, το Μέτσιτλι, το Γουζούλ και τα λοιπά χωρία.
Τα τσ̌ορέκια
Την Παρασκευή πριν την Κυριακή του γάμου, οι οικείοι του γαμπρού, στέλνουν μικρά κορίτσια ηλικίας 10-13 ετών, σε όλα τα σπίτια του χωριού, προσκαλώντας τις οικογένειες με την φράση : “οριστέστε ΄ς σα τσ̌ορέκια". Κατά το απόγευμα, μετά τις δύο το μεσημέρι ξεκινούν οι γυναίκες κατά ομάδες για το σπίτι του γαμπρού φέρνοντας μαζί τους μικρά καλαθάκια ή δίσκους με διάφορα είδη τροφίμων, ιδιαίτερα όμως με εκείνα που θα χρησιμεύσουν για τα φαγητά της Κυριακής του γάμου.

Ήθη και έθιμα των Γαρασαρλίδων (Νικοπολιτών του Πόντου)

Ήθη,έθιμα,χριστιανοσύνης,νικοπολιτών,πόντου,γαρέσαρης,ανάσταση,κυρίου,πάσχς,χριστούγεννα,κεσκέκι,λύρα,τίκ,ομάλ’,σέρα,τουρμαχτόν,λάζικον,κούρτικον,μαντήλια Τώρα που ζούμε τις ημέρες των μεγάλων εορτών της Χριστιανοσύνης ενθυμούμαι ζωηρά πως τα γιόρταζαν στην πατρίδα.
Γενικά στα χωριά της Γαρέσαρης είχαν την πατροπαράδοτη και χριστιανική συνήθεια την περίοδο των μεγάλων εορτών όπως ήταν τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά αλλά και η λαμπροφόρος Ανάστασις του Κυρίου, σχεδόν όλοι οι άντρες του χωριού να μαζεύονται μετά την απόλυση της θείας και ιεράς λειτουργίας , στο σπίτι του προεστού της εκκλησίας (του ιερέως) και να του εύχονται μακροβιότητα ζητώντας την ευλογία του.
Έπειτα με σειρά γυρνούσαν όλα τα σπίτια πλουσίων και φτωχών έχοντας επικεφαλής τον προεστό, ευχόμενοι σε όλους το : Χριστός ετέχθη – Αληθώς ετέχθη ή το : Καλή Χρονιά.
Το δε Άγιον Πάσχα έλεγαν το Χριστός Ανέστη ή Καλό Πάσχα.

“Τη Χριστού”. Έτσι έλεγαν στα μέρη μας τα Χριστούγεννα

Ιωάννης,αβραμάντης,τηχριστού,ποντιακή,εστία,χριστούγεννα,σαρακοστή,κουκαράς,φαρμασώντς,προτεστάνος,παναγία,γουμερά,ξενητάρ,χριστηαναρτς,μωμοέρια̤,τζάπουλας,κουντούρας,τσ̌αγκία,κουζούμ,χαβουρμάν,άλειμμαν,τσάπαν,γεννούλ,χτήνον,μοζίκα,ξύγαλα,κοιλίδ’,στύπα,πουλουλάπα,μωρέαΈτσι έλεγαν στα μέρη μας τα Χριστούγεννα : “Τη Χριστού”.
Ο κόσμος περίμενε την μεγάλη αυτή εορτή όπως και την Λαμπρή (το Πάσχα). Τοποθετημένη και τούτη η εορτή στο τέλος μια σαρακοστής με την πιο αυστηρή αποχή από την κρεοφαγία και κάθε αρτύσιμο, ήταν πολύ φυσικό να κρατάει τον κόσμο σε αγωνία : Πότε θα έρται τη Χριστού !
Η αποτοξίνωση του οργανισμού είχε συντελεστεί πια και με το παραπάνω. Όλοι ανεξαιρέτως μικροί και μεγάλοι νήστευαν. Καμία παράβασις δεν γινόταν.

ιωάννης,αβραμάντης,τηχριστού, ποντιακή,εστία,χριστούγεννα,σαρακοστή,κουκαράς,αρμασώντς, προτεστάνος,παναγία,γουμερά,ξενητάρ,χριστηαναρτς,μωμοέρια̤, τζάπουλας, κουντούρας, τσ̌αγκία, κουζούμ, χαβουρμάν,άλειμμαν,τσάπαν,γεννούλ,χτήνον,μοζίκα,ξύγαλα,κοιλίδ’,στύπα,πουλουλάπα,μωρέα Τους μικρούς τους φόβιζε ο κουκαράς και τους μεγάλους -εάν τολμούσαν να καταλύσουν την νηστεία- πολύ σπάνια περίπτωση, τους συγκρατούσε ο φόβος απ’ την ρετσινιά : ατός φαρμασώντς έν’, ή προτεστάνος έν’.

Η τέλεση των μνημοσύνων στα Κοτύωρα του Πόντου

μνημόσυνα,θρησκεία,χριστιανικές,παραδόσεις,τριήμερα,εννιάμερα,τεσσαρακονθήμερο,κοκκία,σινίν,βαραχωμένα,αεπνεύματονος,αεθοδωρή,ψυχού,σαρανταλούτουργον,ψυχοσάββατοΘρησκεία και παράδοση : Στα Κοτύωρα, όπως και σε όλον τον Πόντο, τιμούσαν εξαιρετικά την μνήμη των νεκρών. Η απόλυτη και ανεπιφύλακτη πίστη στα δόγματα της θρησκείας και στη μέλλουσα ζωή μαζί με την παράδοση και τους στενούς οικογενειακούς δεσμούς, τους ενέπνεε μεγάλη ευλάβεια και τους υπαγόρευε τη διαρκή μέριμνα και την παντοτινή φροντίδα για την απολύτρωση της ψυχής των νεκρών για την άφεση των αμαρτιών τους αλλά και για την αιώνιο τους ανάπαυση.
Πίστευαν ότι έτσι, συχωρεμένοι και εξαγνισμένοι, θα γίνονταν άξιοι του παραδείσου όπου θα έσμιγαν όλοι οι καλοί και (οπωσδήποτε) απαλλαγμένοι από τις αμαρτίες τους θα ενώνονταν όλοι μαζί, ζωντανοί και νεκροί κατά την Δευτέρα παρουσία του Κυρίου Ιησού.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ