Το χωρίον Σπουργίτης (Σερτσελή) - Προσφυγικοί οικισμοί του νομού Κιλκίς

Ο οικισμός Σερτσελή βρίσκονταν σε υψόμετρο 380 μέτρα στις νοτιοανατολικές πλαγιές του όρους Δύσωρον (μέρος από τα Κρούσσια όρη).

Απέχει 19 χιλιόμετρα βόρεια - βορειοανατο λικά από το Κιλκίς και 70 χιλιόμετρα βόρεια από τη Θεσσαλονίκη. Στην Απαρίθμηση των κατοίκων το 1913, κατεγράφησαν 152 κάτοικοι (69 άνδρες και 83 γυναίκες). Το 1914 κατοικούνταν από Οθωμανούς και αθίγγανους. O οικισμός χαρακτηρίζεται αμιγώς προσφυγικός, μετά τους Βαλκανικούς πολέμους. Αναγνωρίζεται ως οικισμός το 1919 και προσαρτάται στην κοινότητα Πλανίτσης (Φύσκας).  Το χωριόν Σπουργίτης (Σερτσελή) του νομού Κιλκίς. Στην απογραφή πληθυσμού του 1920, κατεγράφησαν 72 άνδρες και 80 γυναίκες, σύνολο 152 κάτοικοι. Στην απογραφή προσφύγων του 1923 βρέθηκαν 78 πρόσφυγες (36 άνδρες και 42 γυναίκες). Μετά την Ανταλλαγή των πληθυσμών, η Γ.Δ.Ε.Μ. - Ε.Α.Π. εγκατέστησε και άλλες προσφυγικές οικογένειες αυξάνοντας τον πληθυσμό, σε 30 οικογένειες προσφύγων (109 άτομα) που κυρίως προέρχονταν από τον Δυτικό Πόντο. Ήταν ελληνορθόδοξοι τουρκόφωνοι οι οποίοι ζούσαν στην περιοχή της Αμάσειας και κυρίως στα χωριά Βεζίρκιοπρου, Λαντίκ, Τσορούμ και Γάβζας που όσοι επέζησαν από τους μαζικούς θανάτους και τις εξορίες, ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην εν λόγω περιοχή. Στις 16 Φεβρουαρίου 1928 η Ε.Α.Π. παρέδωσε στις 21 οικογένειες προσφύγων που είχαν απομείνει στον οικισμό, οικήματα (μετά των οικοπέδων) που ήταν προηγουμένως τουρκικές ιδιοκτησίες. Οι οικογένειες των προσφύγων προέρχονταν από χωριά των επαρχιών Βεζίρκιοπρου του Πόντου και Ραιδεστό της Ανατολικής Θράκης. Ήταν αμιγής προσφυγικός οικισμός. Το 1928 ο οικισμός Σερτσελή μετονομάζεται σε Σπουργίτες. Στην απογραφή του 1928, εκ των 86 κατοίκων, οι 81 ήταν πρόσφυγες που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Σύμφωνα με το Ονομαστικό Ευρετήριο Αγροτών Προσφύγων, στον οικισμό καταγράφηκαν το 1928, 40 δικαιούχοι «αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών δικαιούχων-κατά τους ισχυρισμούς των-αποζημιώσεως εξ ανταλλαγής (Αρ. 143001-143040). Το 1934 ο οικισμός αποσπάται από το νομό Θεσσαλονίκης και εντάσσεται στο νομό Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 341Α της 8/10/1934). Το 1940 διορθώνεται η ονομασία σε Σπουργίτης. Μετά την Κατοχή, στην περίοδο του Εμφυλίου, οι κάτοικοί του γνώρισαν την σκληρότητα της εμφύλιας διαμάχης, απομακρύνθηκαν και ξαναγύρισαν στο χωριό τους το 1949. Τις επόμενες δύο δεκαετίες ένα μεγάλο μέρος του χωριού θα ξενιτευτεί, θα μεταναστεύσει για μια καλύτερη τύχη. Το 1997 ο οικισμός Σπουργίτης αποσπάται από την κοινότητα Φύσκας (καταργείται) και προσαρτάται στο δήμο Κρουσσών (Φ.Ε.Κ. 4/12/1997) ενώ το 2010 ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Κρουσσών (καταργείται) και προσαρτάται στο δήμο Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 87Α - 07/06/2010). Από το 2011 ανήκει στη Τοπική Κοινότητα Φύσκας (μαζί με τους οικισμούς Κατασκηνώσεις και τη Φύσκα) της Δημοτικής Ενότητας Κρουσσών του δήμου Κιλκίς της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς. Στον οικισμό σήμερα κατοικούνται ελάχιστα σπίτια και οι περισσότεροι κάτοικοι είναι ηλικιωμένοι. Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς

Απογραφές: 86 κάτοικοι (1928), 310 (1940), 215 (1951), 277 (1961), 146 (1971), 111 (1981), 147 (1991) και 50 (2011).

Το χωρίον Σπουργίτης (Σερτσελή) - Προσφυγικοί οικισμοί του νομού Κιλκίς - Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου - Προσφυγικοί Οικισμοί ΕΑΠ στη Μακεδονία 1928

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com