Το χωρίον Καβαλάρης (Αατλή) - Προσφυγικοί οικισμοί του νομού Κιλκίς

Το χωρίον Καβαλάρης (Αατλή)- Προσφυγικοί οικισμοί του νομού Κιλκίς

Καβαλάρης (Αατλή). Ο μουσουλμανικός οικισμός Αατλή (τουρκ. ατ=άλογο και ατλί=έφιππος καβαλάρης) κατοικούνταν από Τούρκους, μέχρι την απελευθέρωσή του. Βρίσκονταν σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από τις Μουριές, 42 χιλιομέτρων βόρεια του Κιλκίς, 56 χιλιομέτρων βορειοανατολικά του Πολύκαστρου, στα σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία, σε υψόμετρο 240 μέτρα. Στην Απαρίθμηση το 1913, κατεγράφησαν 60 κάτοικοι (27 άνδρες και 33 γυναίκες), ενώ το 1914 κατοικούνταν από Οθωμανούς και υπήρχε οθωμανική σχολή στοιχειώδους εκπαίδευσης. Το 1919 ο οικισμός αναγνωρίζεται ως οικισμός και προσαρτάται στη κοινότητα Ακίντζαλη του νομού Θεσσαλονίκης. Στην απογραφή πληθυσμού του 1920, κατεγράφησαν 77 άνδρες και 76 γυναίκες, σύνολο 153 κάτοικοι.
Στην απογραφή προσφύγων του 1923 βρέθηκαν στον οικισμό 172 πρόσφυγες (89 άνδρες και 83 γυναίκες). Εδώ μετά το 1923 ήρθαν και εγκαταστάθηκαν λίγες ακόμα προσφυγικές οικογένειες μετά από υπόδειξη της Ε.Α.Π. ανεβάζοντας τον αριθμό των κατοίκων σε 70 οικογένειες προσφύγων 204 άτομα σύμφωνα με τη Γ.Δ.Ε.Μ.-Ε.Α.Π., οι περισσότερες των οποίων προέρχονταν από τον Καύκασο. Ήταν αμιγής προσφυγικός οικισμός.
Στις 9 Ιουλίου 1927, η Ε.Α.Π. παρέδωσε σε 15 οικογένειες προσφύγων του οικισμού, τα παραχωρητήρια των οικημάτων (μετά των οικοπέδων) που ήταν τουρκικές ιδιοκτησίες. Οι πρόσφυγες προέρχονταν από το Ανακτόριο (Ραιδεστός-Ανατολική Θράκη), Τιφλίδα, Μπεστάς και Βορτσαλί (Καύκασος), Ματσούκα, και Γαμανά (Τραπεζούντα). Το 1927 ο οικισμός Αατλή μετονομάζεται σε Καβαλάρης ενώ το 1934 η κοινότητα Μουριών και ο οικισμός Καβαλάρης αποσπώνται από το νομό Θεσσαλονίκης και προσαρτώνται στο νομό Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 341Α - 08/10/1934). Στην απογραφή του 1928, εκ των 208 κατοίκων, οι 21 ήταν πρόσφυγες που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς
Σύμφωνα με το Ονομαστικό Ευρετήριο Αγροτών Προσφύγων, στον οικισμό καταγράφηκαν το 1928, 100 δικαιούχοι «αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών δικαιούχων - κατά τους ισχυρισμούς των - αποζημιώσεως εξ ανταλλαγής» (Αρ. 142341-142440). Το 1997 ο οικισμός Καβαλλάρης αποσπάται από την κοινότητα Μουριών και προσαρτάται στο δήμο Μουριών (Φ.Ε.Κ. 244Α – 04/12/1997) ενώ το 2010 ο οικισμός Καβαλλάρης αποσπάται από τον δήμο Μουριών και προσαρτάται στο δήμο Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 87Α - 07/06/2010). Από το 2011 ο οικισμός Καβαλλάρης (μαζί με τις Μουριές και το Παλαιό Λιθωτό) ανήκουν στη Τοπική Κοινότητα Μουριών, της Δημοτικής Ενότητας Μουριών, του δήμου Κιλκίς.
Απογραφές: 208 κάτοικοι (1928), 363 (1940), (-) (1951), 113 (1961), 44 (1971), 15 (1981), 71 (1991), 33 (2011). Ο οικισμός Καβαλλάρης εγκαταλείπεται, έχουν μείνει μόνο οι ηλικιωμένοι.

Προσφυγικοί Οικισμοί ΕΑΠ στη Μακεδονία 1928 - Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου «Οι προσφυγικοί οικισμοί της Ε.ΑΠ. στη Μακεδονία 1928», Ένωση Σπάρτης Μικράς Ασίας, Αθήνα 2023

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com