Νομαρχία Τραπεζούντος Περιφέρεια Αργυρουπόλεως.

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Πόλεις - Περιοχές - Οικισμοί - Χωριά

νομαρχία,τραπεζούντος,περιφέρεια,αργυρουπόλεως,εύξεινο,πόντον,μαύρη,θάλασσα,ερζερούμ,κασταμονή,σεβάστεια,αμισός,σαμψούντα,τζανίκ,κιουμούσχανέ,λαζιστάν,ριζαίο,τορούλ,κελκίτ,χαλδία,κρώμνη,μούζαινα, χερροίανα,κιουρδούν,κουρτούν,κάν,κάνιν,μισαλλά,κουρκουλέτζου,κότ,σόρδας,οθωμανοί,λειβάδι,πρωτομάρτυρας,στεφάνος,ημιγυμνάσιο,παρθεναγωγείο,μεϊτάνι,χανακάδων,λύκ’ τ’ ομάλ’,βάγκ,ελληνικόν,φροντιστήριον,φιλοπτώχου,αδελφότητος,ρουστιέ,ταχσηλάτκαλεμί,χαλδίας,γερβάσιος,ρωμάϊσσα,θεοδοσιούποληΝομαρχία Τραπεζούντος Περιφέρεια Αργυρουπόλεως
1.030.000 κάτοικοι

Γεωγραφική περιγραφή της επαρχίας Χαλδίας και των παρ’ αυτήν πόλεων

Ο νομός Τραπεζούντος έχει σύνορα προς βορά τον Εύξεινον Πόντον (Μαύρη Θάλασσα), προς νότο τον νομό Σεβάστειας, προς ανατολάς τον νομό Ερζερούμ και προς δυτικά τους νομούς Κασταμονής και Σεβαστείας. Η νομαρχία Τραπεζούντος περιλαμβάνει τέσσερις διοικήσεις : α) την γενική διοίκηση Τραπεζούντος, β) την διοίκηση Αμισού (Σαμψούντας, Τζανίκ), γ) την διοίκηση Αργυρουπόλεως (Κι͜ουμούσ̆ Χανέ) και δ) την διοίκηση Λαζιστάν (Ριζαίου).

νομαρχία,τραπεζούντος,περιφέρεια,αργυρουπόλεως,εύξεινο,πόντον,μαύρη,θάλασσα,ερζερούμ,κασταμονή,σεβάστεια,αμισός,σαμψούντα,τζανίκ,κιουμούσχανέ,λαζιστάν,ριζαίο,τορούλ,κελκίτ,χαλδία,κρώμνη,μούζαινα, χερροίανα,κιουρδούν,κουρτούν,κάν,κάνιν,μισαλλά,κουρκουλέτζου,κότ,σόρδας,οθωμανοί,λειβάδι,πρωτομάρτυρας,στεφάνος,ημιγυμνάσιο,παρθεναγωγείο,μεϊτάνι,χανακάδων,λύκ’ τ’ ομάλ’,βάγκ,ελληνικόν,φροντιστήριον,φιλοπτώχου,αδελφότητος,ρουστιέ,ταχσηλάτκαλεμί,χαλδίας,γερβάσιος,ρωμάϊσσα,θεοδοσιούποληΔιοίκησης Αργυρουπόλεως

Η διοίκηση Αργυρουπόλεως περιλαμβάνει τρείς υποδιοικήσεις : Την Υποδιοίκηση Τορούλ, την Υποδιοίκηση Χερροιάννων και την Υποδιοίκηση Κελκίτ.

Επαρχία Χαλδίας
Τμήμα Αργυρουπόλεως

Το τμήμα Αργυρουπόλεως αποτελείται απ’ τις περιφέρειες Αγρυρουπόλεως, Κρώμνης, Μούζαινας, Τορούλ, Χερροιάνων και Κι͜ουρδούν (Κι͜ουρτούν).

Περιφέρεια Αργυρουπόλεως
Πρωτεύουσα της διοικήσεως και έδρα της επαρχίας Χαλδίας είναι η Αργυρούπολη (Κι͜ουμουσ̆χανέ, Κάν), πόλη μεσόγειος που βρίσκεται 24 ώρες(*) προς τα νότια της Τραπεζούντας κοντά στην αμαξιτή οδό που οδηγεί στο Ερζερούμ. Η πόλη εκτείνεται στα βόρεια μέχρι τον Κάνι ποταμό, προς νότο μέχρι την κοιλάδα Μισαλλά, ανατολικά μέχρι το βουνό Κουρκουλέτζου και προς τα βορειοδυτικά ως το Κότ. Ονομάστηκε έτσι η Αργυρούπολις λόγω των άλλοτε πλουσίων μεταλλευμάτων αργύρου και χαλκού, τα οποία σήμερα δεν εργάζονται. Οι κάτοικοι της Αργυρούπολης μαζί με τους πλησίον Κήπους, της Σόρδας και των λοιπών προαστείων ανέρχονται σε 5.000, εκ των οποίων οι 3.000 ήταν οθωμανοί, 1.300 Ορθόδοξοι χριστιανοί και οι λοιποί Αρμένιοι.

Ενορίες
Απ’ τις πέντε ενορίες, οι τέσσερις λέγονταν Ενωμένες και βρίσκονται προς ανατολάς : Η ενορία του Αγίου Θεοδώρου με αρχαίο ναό του Αγίου Θεοδώρου, νοτιότερα της βρίσκεται η ενορία της Παναγίας με ομώνυμο κομψό ναό, η ενορία του Σταυρού με αρχαίο ναό του Τιμίου Σταυρού και νοτιότερα όλων αυτών το τερπνό και χλοερό Λειβάδι με ναό του Πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Οι κάτοικοι των τριών αυτών ενοριών εκκλησιάζονται τις εργάσιμες ημέρες στο ναό του Τιμίου Σταυρού, ενώ τις Κυριακές και λοιπές εορτές στο ναό της Παναγίας, εκτάκτως στο ναό του Αγίου Θεοδώρου, ενώ μία φορά το χρόνο στο ναό του Αγίου Στεφάνου. Στα δυτικά βρίσκονται : η ενορία του Αγίου Γεωργίου όπου ο ομώνυμος μητροπολιτικός ναός, το Ημιγυμνάσιο, το Παρθεναγωγείο και η Μητρόπολις. Βορειοδυτικά δε βρίσκεται η ενορία του Αγίου Ιωάννου με ναό προς τιμή του Αγίου Ιωάννη και κάτω απ’ αυτήν η Αρμενική συνοικία.

νομαρχία,τραπεζούντος,περιφέρεια,αργυρουπόλεως,εύξεινο,πόντον,μαύρη,θάλασσα,ερζερούμ,κασταμονή,σεβάστεια,αμισός,σαμψούντα,τζανίκ,κιουμούσχανέ,λαζιστάν,ριζαίο,τορούλ,κελκίτ,χαλδία,κρώμνη,μούζαινα, χερροίανα,κιουρδούν,κουρτούν,κάν,κάνιν,μισαλλά,κουρκουλέτζου,κότ,σόρδας,οθωμανοί,λειβάδι,πρωτομάρτυρας,στεφάνος,ημιγυμνάσιο,παρθεναγωγείο,μεϊτάνι,χανακάδων,λύκ’ τ’ ομάλ’,βάγκ,ελληνικόν,φροντιστήριον,φιλοπτώχου,αδελφότητος,ρουστιέ,ταχσηλάτκαλεμί,χαλδίας,γερβάσιος,ρωμάϊσσα,θεοδοσιούποληΟδοί, πλατείες, περίπατοι
Οι δρόμοι της πόλης είναι στενοί και ανώμαλοι. Μία πλατύτερη που ονομάζεται βασιλική συνδέει την πόλη με τους παρά τον ποταμό κήπους, διέρχεται μικρή απόσταση της πόλης και φτάνει στη μεγάλη πλατεία (μεγάλο Μεϊτάνι). Στη μεγάλη πλατεία φτάνουν όλα τα φορτώματα και οι άμαξες και σ’ αυτήν γίνεται κατά το Φθινόπωρο αγορά αλεύρων και διαφόρων άλλων τροφίμων.
Οι μεγαλύτεροι περίπατοι γίνονται δια της ενορίας του Αγίου Γεωργίου εις την Κοιλάδα του Μισαλλά δια της νέας και πλατειάς οδού στο οροπέδιο Χανακάδων, όπου υπάρχει παρεκκλήσιο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δια της ενορίας της Παναγίας εις το οροπέδιο του Λύκου (του Λύκ’ τ’ ομάλ’) και δια του Κόπ εις την Μονή των Αρμενίων (Βάγκ)

Οικοδομήματα
Μεταξύ των δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων της πόλης διακρίνονται τα τεμένη των μωαμεθανών, οι πέντε παλιοί και μεγαλοπρεπείς Ναοί των Χριστιανών, η μεγαλοπρεπής Αρμενική Εκκλησία, το Ελληνικόν Φροντιστήριον, η Μητρόπολις, το ωραίο νεόκτιστο ξενοδοχείο της Φιλοπτώχου Αδελφότητος και η Σχολή Ρουστιέ. Κυβερνητικά κτίρια είναι το Διοικητήριο εντός του οποίου βρίσκονται τα κυβερνητικά γραφεία, τα δικαστήρια και οι φυλακές των καταδίκων, το ιδιαίτερο γραφείο εισπράξεων (ταχσηλάτ καλεμί), το Δημαρχείο, το Ταχυδρομείο και το Τηλεγραφείο.

Νεκροταφεία. Πανηγύρεις.
Τα νεκροταφεία των ορθοδόξων βρίσκονται στις αυλές των εκκλησιών, ενώ στην αυλή του Αγίου Γεωργίου υψώνεται ο τάφος του αξιοσέβαστου πρώην Χαλδίας κυρίου Γερβασίου.
Τα οθωμανικά νεκροταφεία βρίσκονται έξω απ’ την πόλη στο Μισαλλά και την Ρωμάϊσσα. Πανηγύρια στην Αργυρούπολη τελούνταν : στις 15 Αυγούστου και την ημέρα του Αγίου Πνεύματος στο οροπέδιο των Χανακάδων, την Παρασκευή της Διακαινησίμου στο ναό της Παναγίας, την Κυριακή του Θωμά και την 29η Αυγούστου το ναό του Αγίου Ιωάννη, στις 14 Σεπτεμβρίου ημέρα της Ύψωσις του Τιμίου Σταυρού στο ναό του Τιμίου Σταυρού και την 27η Ιουλίου στο παρεκκλήσιο του Αγίου Παντελεήμωνα που επείχε περίπου μια ώρα απ’ την πόλη. Η μεγαλύτερη όμως πανήγυρις γινόταν την ημέρα των Τριών Ιεραρχών που ήταν η εορτή των σχολείων.

νομαρχία,τραπεζούντος,περιφέρεια,αργυρουπόλεως,εύξεινο,πόντον,μαύρη,θάλασσα,ερζερούμ,κασταμονή,σεβάστεια,αμισός,σαμψούντα,τζανίκ,κιουμούσχανέ,λαζιστάν,ριζαίο,τορούλ,κελκίτ,χαλδία,κρώμνη,μούζαινα, χερροίανα,κιουρδούν,κουρτούν,κάν,κάνιν,μισαλλά,κουρκουλέτζου,κότ,σόρδας,οθωμανοί,λειβάδι,πρωτομάρτυρας,στεφάνος,ημιγυμνάσιο,παρθεναγωγείο,μεϊτάνι,χανακάδων,λύκ’ τ’ ομάλ’,βάγκ,ελληνικόν,φροντιστήριον,φιλοπτώχου,αδελφότητος,ρουστιέ,ταχσηλάτκαλεμί,χαλδίας,γερβάσιος,ρωμάϊσσα,θεοδοσιούποληΣχολεία. Εκπαίδευση.
Η ορθόδοξη κοινότητα της Αργυρουπόλεως διακρινόταν ανέκαθεν για τη φιλομουσία της. Διατηρούσε Ημιγυμνάσιο με τρείς γυμνασιακές τάξεις, με καλή βιβλιοθήκη και Σχολαρχείο τα οποία από κοινού ονομάζονταν Φροντιστήριο, είχε Κεντρική Δημοτική Σχολή και Παρθεναγωγείο με πέντε τάξεις. Στα σχολεία αυτά δίδασκαν δέκα δάσκαλοι και τρείς δασκάλες ενώ φοιτούσαν 180 μαθητές και 80 μαθήτριες. Τα συνολικά έξοδα υπολογίζονταν ετησίως στις πεντακόσιες λίρες. Οι οθωμανοί εκτός της κεντρικής Σχολής Ρουστιέ είχαν κι άλλες μικρότερες σχολές σε διάφορες ενορίες. Οι Αρμένιοι επίσης διατηρούσαν δημοτική σχολή.

Συγκοινωνία. Εμπόριο. Προϊόντα.
Η Αργυρούπολη είχε τακτική συγκοινωνία με την Τραπεζούντα και Θεοδοσιούπολη μέσω αμαξιτού δρόμου δια του οποίου τα καραβάνια μετέφεραν πλείστα όσα εμπορεύματα.

(*) οι αποστάσεις μετρώνται την εποχή εκείνη πάντοτε με τα πόδια.

Print