Η Κωμόπολις Λιβερά της επαρχίας Ματσούκας του Πόντου

Ποταμός,πυξίτης,λιβερά,αένπαύλος,βουνό,τσεβιζλήκ,καρυές,πόντου,ματσούκας,σπέλια,χορτοκόπι,πορφύρ,διπόταμος,κουσπιδή,κούτουλα,καράκαπάν,γουδούρ,μητρόπολη,ροδοπόλεως,ποδαράκια,πευκίας,μεζιρέδες,ρωμάνες,λακάνα,χαμπουλή,σκοτεινόν,ραχίν,καρεζού Σε απόσταση έξι ωρών απ’ τη θάλασσα, δίπλα στο δημόσιο δρόμο από Τραπεζούντα προς Ερζερούμ, υψώνεται το βουνό της Λιβεράς, ο Αέν Παύλος. Βουνό που στεφανώνει την αριστερή πλευρά του ποταμού Πυξίτη στη θέση Τσεβιζλήκ (Καρυαί). Το καταπράσινο αυτό βουνό αποτελεί πραγματικό στολίδι της Ματσούκας. Κάτω, στις ρίζες του βουνού κυλούν τα πλούσια νερά του Πυξίτη που με το μουγκρητό του, σκορπίζει μια χαλαρωτική μουσική στ’ αυτιά του ταξιδιώτη. Απέναντι του, η Σπέλια και το Χορτοκόπι με την αραιότερη βλάστηση και τις δύσβατες πλαγιές τους.

Print

Οι ενορίες και τα παρχάρια της Κρώμνης του Πόντου

Σιαμανάντων,μαντζάντων,σιαμανάντων,γραλάντων,βαρτανάντων, μωυσάντων,τυρκάντων,γοϊμψιάντων,καλλιστράντων,μουρατάντων, τζερκεζάντων,καλιστράντων,φραγκάντων,στεφανάντων,κουτζουράντων,παϊραμάντων,σεϊχάντων,αλχαζάντων,γλούβενα,ζεμπερέκια,σιαϊνάντων,κωδωνάντων,σαράντων,μόχωρα,αλιάντων,τσιράντων,ζαραφαγκάντων,πατσουβάντων,τζαλαπάντων,χασκουκάντων,αντωνάντων,αληθινός,ρακάν,τσαχματάντων,ρουσταμάντων,νανάκ,λωρία,μετζίτ,λειβαδία,σοανορίμ,μαντακέν,αλεπογιανέσιαΟι ενορίες της Κρώμνης βρίσκονται στις κατωφέρειες του νότιου μέρους της ενώ στα βόρεια και ψηλότερα της μέρη βρίσκονται τα παρχάρια (λιβάδια-βοσκότοποι). Στα παρχάρια υπήρχαν οι καλύβες όπου κατά την περίοδο του θέρους διέμεναν οι ρωμάνες, οι γυναίκες εκείνες που αναλάμβαναν το άρμεγμα των προβάτων και των αγελάδων τα οποία έβοσκαν στους απέραντους βοσκότοπους των οροπεδίων.  Υπάρχουν μεγάλες ενορίες με πολλά σπίτια και μικρές με λιγότερα. Οι μεγαλύτερες ενορίες αποτελούνται από συνοικίες οι οποίες κατά το πλείστον παίρνουν τα ονόματα τους απ’ το όνομα κάποιας οικογένειας και βρίσκονται η μία κοντά στην άλλη. Οι ενορίες της Κρώμνης ήταν οι εξής :
1. Σιαμανάντων. Ήταν η μεγαλύτερη όλων και βρισκόταν κοντά στο ποτάμι της Κρώμνης. Συνοικίες της ενορίας Σιαμανάντων ήταν των : Σιαμανάντων, Γαραλάντων, Βαρτανάντων, Μωυσάντων, Τυρκάντων, Γοϊμψιάντων, Καλλιστράντων κλπ. Στην ενορία των Σιαμανάντων ανήκαν επίσης οι συνοικίες των Σεϊχάντων, Γεράντων, και τμήμα των Αλχαζάντων.

Print

Ένα αλησμόνητο ταξίδι. Απ' την Θεσσαλονίκη στην Λαραχανή του Πόντου

Λαραχανή,χαντσουράντων,χουλιαρά,χιοκουμέτ,λαραχανίτες,οφλήδες,ρωμέϊκα,πλαγιάδ,τσαλουκάντων,γουμερά,μουσταφάμπέη,κεϊσ̌άντων,ραχ̌ίν,τσίρενα,λυκοματάντων,σανάντων,σκεντεράντων,γιαμανάντων,παπαδάντων,λαμπριανάντων,πιλίκονοςρακάν,τρικοιλάντων,καστελλά,λάπαζα̤,παρχάρι,σταμπόλια,καστανίτσεςΜπροστά μου ανοίγεται η Λαραχανή. Μπορώ να βρώ και να εντοπίσω το σπίτι μου. Γνωρίζω τους μαχαλάδες. Εδώ κάτω είναι η συνοικία Χαντσουράντων. Το δικό σου σπίτι Λευτέρ μπέη ξέρεις που είναι ; Δύο σπίτια Χουρσ̌ίτ αγά. Ένα εδώθε από το ποτάμι και ένα πέρα απ το ποτάμι στον Χουλιαρά. Μα δεν διακρίνω τίποτα ! Που είναι το δάσος το δικό μου στον Χουλιαρά ; Τι έγιναν τα έλατα, οι οξυές, οι καρυδιές, οι βαλανιδιές, οι καστανιές και όλα τα άλλα ;
Τα ιδιόκτητα δάση και τα οπωροφόρα δέντρα των χριστιανών τα κόψαμε Λευτέρ μπέη, τα σπίτια τα χαλάσαμε για να μην έρχονται ξένοι πρόσφυγες εδώ στο χωριό μας. Αν υπήρχαν οι περιουσίες των χριστιανών άθικτες, και τα σπίτια κατοικήσιμα, θα ερχότανε ξένοι να τα πάρουν, θα τους έφερνε εδώ το χιοκουμέτ. Τώρα θα φυτρώσουν άλλα δέντρα και θα τα εκμεταλλευτεί το χωριό μας.

Print

Γάγγρα, Κασταμονής Παφλαγονίας Πόντου. Ιστορία, γεωγραφία, πολιτισμός

Γάγγρα,γάγγραι,παφλαγονία,πόντου,αυτοκράτορας,καρακάλα,μεγάλος,κωνσταντίνος,υπάτιος,άγιος,οικουμενική,σύνοδος,τσάγγρι,γιουτούκμιναρελί,ελγκάζ,ελμαλίντάγ,ντατλίσου,αντζίσου,γκιζίλιρμάκ,καγιάπασί,τασλίτσεσμέ,οσμανίτσεσμέΠροτού αναφερθώ στην Γάγγρα των τελευταίων χρόνων θα ήθελα να μεταφέρω εδώ μερικά ιστορικά στοιχεία ένα μέρος από τα οποία έχουν δημοσιευθεί απ’ τον αδερφό μου Ιωάννη Δορικίδη στην Σάλπιγγα της Ορθοδοξίας. Η Γάγγρα ή Γάγγραι ήταν στα αρχαία χρόνια πρωτεύουσα της Παφλαγονίας. Αργότερα κατακτήθηκε από τους βασιλείς του Πόντου, συνεχίζουσα να ακμάζει και σε όλη την διάρκεια της Βυζαντινής εποχής.

Print

Άρτασα, Υποδιοίκηση Ντορούλ. Ιστορικό και γεωγραφικό σημείωμα

Άρτασα,υποδιοίκηση,ντορούλ,τορούλ,άρδασα,καγκέλια,ζύγανας,κιοπρούμπασί,χαρσ̌ούττσ̌αϊ,κάνιν,χαρσιώτης,αργυρούπολη,γκιουμουσχανά,τραπεζούντα,κιουρτούν,μεσοχάλδιο,μούζαινα,σταυρί,γιαγλίντερέ,κρώμνη,ίμερα,σαντά,πολίχνη,καστέλλ,καλέ,δορύλη,θέμα,χαλδίας,λέων,καβασίτης,πιβερά,θέμπεδα,τσίτε,βαρενούΚατεβαίνοντας τα περίφημα καγκέλια̤ τη Ζύγανας, δηλαδή τον φιδωτό αμαξιτό δρόμο του όρους Ζύγανα, από την κορυφή προς την ενδοχώρα, συναντούμε κοντά στους πρόποδες του όρους μια λίθινη γέφυρα Κιοπρού μπασί, επάνω στον ποταμό Κάνιν ή Χαρσιώτη «τη Κανί’ το ποτάμ’» στα τουρκικά Χαρσ̌ούτ - τσ̌αϊ.
Μετά από πορεία πλέον της μισής ώρας φτάνουμε στην Άρτασα ή Άρδασα. Η Άρτασα είναι έδρα της υποδιοίκησης Ντορούλ που υπάγεται στην διοίκηση Αργυρουπόλεως «Γκιουμουσχανά» του νομού Τραπεζούντας. Την υποδιοίκηση Ντορούλ, αποτελούσαν οι παρακάτω περιοχές ή ποτάμια̤, όπως λέγονταν συνήθως :

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ