Το χωρίον Δερέταμ ή Μποντζουκλού-Σεκού της επαρχίας Ζάρας του νομού Σεβάστειας του Πόντου

δερέταμ,μποντζουκλού,σεκού,κιοσέντάγ,ζάρα,σεβάστειας,επαρχία,κολωνίας,νικοπόλεως,πόντου,αυλίαννα,άδυσσα,αμανάντων,δελήπαύλος,θρύλος,αράπη,αγμασάτ,καβακλή, Κίλπογάρ,τιουλιούδερέ,μασάτ.Το χωρίον Δερέταμ βρισκόταν στις νότιες υπώρειες του όρους Κιοσέ Ντάγ (Σπανό βουνό). Διοικητικά ανήκε στην υποδιοίκηση Ζάρας του νομού Σεβάστειας από την οποία απείχε τέσσερις ώρες, ενώ εκκλησιαστικώς ανήκε στην επαρχία Κολωνίας – Νικοπόλεως.
Αποικίστηκε από τα χωριά της Αργυρούπολης και συγκεκριμένα από τους Έλληνες κατοίκους της Αυλίαννας, της Άδυσσας και του Αμανάντων κατά το έτος 1845. Οι πρώτοι κάτοικοι ανέρχονταν σε περίπου σαράντα οικογένειες και όλοι ήταν μεταλλουργοί. Το χωρίον αυτό ήταν τσιφλίκι των φοβερών βέηδων της Ζάρας Τσαλούχογλου και το είχαν ως θέρετρο και βοσκότοπο για τα αμέτρητα ποίμνια τους.
Όλα τα γύρω βουνά και οι χαράδρες ήταν “φορτωμένα” με αργυρούχο μετάλλευμα. Των μετοίκων ηγείτο ο Αρχιμεταλλουργός Δελή-Παύλος ο οποίος εξουσιοδοτήθηκε από την Υψηλή Πύλη να καταλάβει το χωριό και την περιοχή του πράγμα το οποίο πέτυχε μετά από πολέμους (διενέξεις) με τους ανθρώπους των βέηδων. Στην πρώτη σύγκρουση οι βέηδες παρέταξαν πάνω από εκατό άντρες τούρκους και κούρδους αλλά ο Δελή-Παύλος με μόνο πενήντα άντρες οι οποίοι ήταν οπλισμένοι με τα σφυριά και τα μαχτάπια (λοστούς) τους, κατάφεραν να τσακίσουν κυριολεκτικά και να καταδιώξουν τους αντιπάλους τους. Οι συμπλοκές επαναλήφθηκαν για δεύτερη και τρίτη φορά αλλά τα αποτελέσματα ήταν πάντοτε τα ίδια με αρκετά θύματα από την πλευρά των τούρκων.

Print

Το χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα της Χαλδίας του Πόντου

κορόξενα, κορόνιξα, χαλδία, πόντου, μεσοχώρ’, ορφανάντων, μουσκαράντων, κοροξενάντων, τεκίρτσογλάντων, μαυρενά, αμπρικάντων, κιοσέντων, ματσερά, ματσέρ’, φωτιάντων, χαβίανα, άδυσσα, τσόρκον, ποβερά, σαραντάρ’, γονοκόλ, μουσκενέντων, πααράντων, κάγκαναν, ταχμούτ, παγωμένον, παθηνία, ηλιακόν, μαλάτεια, πορόϊα, σερρώνΤο χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα ήταν αμιγές ελληνικό χωριό με εξήντα σπίτια (κατά τον Ιωακειμίδη, με ογδόντα σπίτια), παρόλο που όπως έλεγαν οι παλιότεροι, τα παλιά χρόνια οι ελληνικές οικογένειες που το κατοικούσαν έφταναν τα 800 άτομα. Ήταν ορεινό χωριό που υπαγόταν στην επαρχία Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας.
Είχε δύο ναούς : του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και της Παναγίας και οκτώ ακόμη παρεκκλήσια : του Αγίου Θεοδώρου, του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Κωνσταντίνου, του Αγίου Χριστοφόρου, του Αγίου Κυπριανού και της Αγίας Μαρίνας (Αεμαρίναν). Σε αυτά λειτουργούσαν τρείς ιερείς : ο παπαΔιαμαντής (παπαδιαμάντης) Εξακουστίδης, ο παπαΛάζαρος Εξακουστίδης και ο παπαΣτυλιανός τη Πασαβάντων.
Το αστικό σχολείο του χωριού ήταν οκτατάξιο και είχε σαράντα μαθητές (κατά τον Βαρυτιμίδη, είχε εξήντα πέντε μαθητές), όπου δίδασκαν οι : Ανανίας Νικολαϊδης του Νικολάου, ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρίδης, ο Ιωάννης Πουταχίδης, από την Άδυσσα, ο Γεώργιος Αμαραντίδης, ο Κωνσταντίνος Καστανίδης, ο Ελευθέριος Ορφανίδης και παλιότερα ο Αβραάμ Ορφανίδης πνευματικός πατέρας του Πέτρου Ιωακειμίδη.

Print

Το χωρίον Τάμαλα των Κοτυώρων (Ορντούς) του Πόντου

 Τάμαλα,λιθότοπος,σερρών,κοτυώρων,ορντού,κεμανί,κεμανές,τσουφάν,μαχαλά,κουρούαγάτς,γιατάοπα,κουκουλίτς,λούβατ,γουζουλότ,γιάνογλου,παλιοχώρ,πούρτσατιρι,γαράβατσούχ,ντιαρμπεκίρ,κιουμούςματενί,γεμιστιέν,αντούζ,δίλοφος,κόλκεγήΤα Τάμαλα ήταν ένα καθαρά ελληνικό χωριό χωρίς καμία τουρκική οικογένεια. Υπαγόταν στην επαρχία των Κοτυώρων του νομού Τραπεζούντας.
Είχε ένα διτάξιο σχολείο στο οποίο φοιτούσαν γύρω στους διακόσιους μαθητές με δασκάλους τους : Υφαντίδη Ιωάννη, Τριανταφυλλίδη Θεόδωρο και έναν ακόμη του οποίου το όνομα έχω λησμονήσει.
Είχε μια εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου και ένα παρεκκλήσι επίσης του Αγίου Κωνσταντίνου. Ιερείς ήταν ο παπα Παύλος και ο παπα Τριαντάφυλλος.

Print

Οφιουντιακά σημειώματα, Το Μπατά-Γκιούτ Τζαμισή, της Αθήνας (Άτηνας) του Πόντου

 μπατά,γκιούτ,τζαμισή,τζαμί,ατήνας,αθήνας,πόντου,οφιούς,όφις,κερασούντα,ντερέπεηδες,γουρία,ατζαρία,εξισλαμισμός,χριστιανικών,ντερβίσηδες Όταν κατά το έτος 1660 εμφανίστηκαν αρχικά οι Ντερέπεηδες στον Πόντο, η εξουσία και ο θεσμός τους επεκτάθηκε από την Γουρία (Ατζαρία) μέχρι και πέρα από την Κερασούντα και γινόταν βίαιος εξισλαμισμός των χριστιανικών πληθυσμών των ενδιάμεσων χωρών, τότε άλλοι μεν κάτοικοι διέφυγαν προς τα ενδότερα της χώρας όπου υπήρχε σχετική ασφάλεια από θρησκευτικής πλευράς, πολλοί δε απ’ αυτούς κατέφυγαν στην Γεωργία, την Νότιο Ρωσία (στην περιοχή της Μαριούπολης), στην Ρουμανία και αλλού, όπου σώζονται ακόμη ίχνη της καταγωγής τους.  μπατά,γκιούτ,τζαμισή,τζαμί,ατήνας,αθήνας,πόντου,οφιούς,όφις,κερασούντα,ντερέπεηδες,γουρία,ατζαρία,εξισλαμισμός,χριστιανικών,ντερβίσηδες Όλοι οι υπόλοιποι εξισλαμίσθηκαν πλην ελαχίστων που κατάφεραν να κρυφτούν σε απρόσιτα μέρη. Όπως είναι γνωστό, πολλοί απ’ τους εξισλαμισθέντες διαφύλαξαν την μητρική τους γλώσσα και άλλοι την θρησκεία, στα κρυφά.
Το ίδιο περίπου συνέβη και στην περιοχή Άτηνας, δηλαδή στην Αθήνα του Πόντου, με την διαφορά ότι οι εκεί εξισλαμισθέντες απώλεσαν εξ’ ολοκλήρου τόσο την γλώσσα όσο και την θρησκεία τους και οι ναοί τους μετατράπηκαν σε τεμένη.

Print

Το χωρίον Λυκάστ της Χαλδίας του Πόντου

Λυκάστ,σάγγα̤ς,χασάν,τσαούς,καράπουρνου,πλατανάκια,συντικής,σερρώς,Χαλδία,πόντου,αλησμόνητες,πατρίδες,πανόραμα,διπόταμος,ίμερα,λευκία,λειβάδια,ρακέττα,κρώμνη,λειβάδι,παρτύ,βαρενού,θεφίλ,χατζηνοτάς,καπετανίδηςΤο Λυκάστ ήταν ένα χωριό σχετικά μικρό στην επαρχία της Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας. Παλιότερα είχε σαράντα ελληνικές οικογένειες οι οποίες τα τελευταία χρόνια πριν τον ξεριζωμό είχαν μειωθεί στις πέντε οικογένειες. Το χωριό είχε δύο ναούς, του Αγίου Χριστοφόρου και του Αγίου Θεοδώρου αλλά και δύο παρεκκλήσια, του Αγίου Ιωάννη και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που βρισκόταν κοντά στον Διπόταμο. Εφημέριος του χωριού ήταν ο παπα Αδάμ. Το Λυκάστ είχε ένα ελληνικό σχολείο και δάσκαλο τον Σπύρο Παπαδόπουλο και δέκα μαθητές.
Μαγαζιά ή άλλα μπακάλικα δεν υπήρχαν στο χωριό. Όλα τα χρειαζούμενα τα εφοδιάζονταν απ την διπλανή κωμόπολη της Ίμερας.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ