Κρυπτοχριστιανικά του Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) 1971 (Β΄)

6. Ελμάζ Αμίρογλη (σύγχρονο)
α) Ο Μεχμέτ Αμίρογλης, άλλοτε χριστιανός, καταγόταν από την συνοικία Κουρτάντων της ενορίας Απανωχώρ΄. Έγινε φανατικός τούρκος και παντρεύτηκε την τουρκάλα Ελμάζ. Η Ελμάζ σταυροκοπιόταν και προσκυνούσε τις εικόνες όταν δεν έβλεπαν οι τούρκοι.

- Ελμάζ, ντ’ ευτάς; Επαλαλώθες; της είπαν
- Γάρναν! Καλόν ευτά͜ει με κακόν ‘κ̌’ ευτάει με! Άρ’ ας έν’!
Όταν θα πέθαινε, στο Κέρτς της Κριμαίας, είπε στην Τολίτσα Γαράμουσταφα (Μαυρογιαννίδη):
- Τόλη, δέβα φέρο με ολίγον αεσμόν ας πίνω, να μην εβγαίνω χορτλάχ’ς (βρυκόλακας).
Μιλούσε άπταιστα την ποντιακή και αν και τουρκάλα ζήτησε να την θάψουν με παπάδες. Αλλά ο άντρας της, είπαμε, φανατικός, την έθαψε κατά τα τουρκικά έθιμα.
β) Κάποτε της έλεγαν πειραχτικά λόγια για τον Μωάμεθ και καλά για τον Χριστό. Εκείνη άκουε με απάθεια και έλεγε:
- Οι δύ’ πα καλοί ανθρώπ’ έσαν! Κρυπτοχριστιανικά Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) Β' Μέρος

7. Κασίμ – ζατέ (Κασιμιδαίοι και Δημητριάδηδες)
Η μεγάλη αυτή οικογένεια ήταν χριστιανική. Πότε κατέφυγε στο Σταυρί δεν το γνωρίζουμε. Λέγεται ότι όταν ένα μέλος της οικογένειας αυτής διορίστηκε νομάρχης (βαλής) της Τραπεζούντας κράτησε την υψηλή αυτή θέση μόνο μια βδομάδα, γιατί προδόθηκε ότι είναι «Κρυφός» και παραιτήθηκε με πρόφαση ότι ήταν άρρωστος. Τότε κατέφυγαν στο Σταυρί. Τελευταία ο Ιωάννης (Ισέϊν) είχε τρεις γιους, τον Κυριάκο (Εγιούπ) ο οποίος παρέμεινε στην τουρκία σαν τούρκος, τον Γεώργιο (Κιαμήλ) και τον Θεόδωρο (Παχτσέτ). Οι δυο τελευταίοι με τις οικογένειες τους υπήχθησαν στην ανταλλαγή και ήρθαν στην Ελλάδα. Η πρώτη σύζυγος του Εγιούπ ήταν Τουρκάλα, καθώς και τα παιδιά τους Τεμέλ (Γεώργιος) και Κιουλιζάρ (Έμορφίλη). Ο Τεμέλ έμεινε τούρκος, η Κιουλιζάρ όμως παντρεύτηκε στο Ακ Νταγ και πήρε τον «Κρυφό» Σταυριώτη Θεόδωρον Κιουπτσίδη υπαχθέντα στην Ανταλλαγή. Η δεύτερη σύζυγος του Εγιούπ η Σοφία ήταν χριστιανή από το χωριό Κρώμ’ (Κρώμνη). Τα τέκνα της έμειναν τούρκοι. Ακ Δάγ Μαδέν (AkDagMadeni) - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός

8. Σοφία Κασιμίδη
Η Σοφία, δεύτερη σύζυγος του Εγιούπ εφέντη έκανε την προσευχή της φανερά και πολύ ώρα. Ο πρόγονος της πήρε τουρκάλα την θυγατέρα του Πεκίρ από την συνοικία Γαραουλτσάντων, με το όνομα Εμινέ. Η Εμινέ έβλεπε την πεθερά της να προσεύχεται, μα δεν έλεγε τίποτα. Ήξερε ότι είναι γνήσια χριστιανή. Κατόπιν παντρεύτηκε και ο πρώτος γιός της Κασίμ και πήρε γνήσια τουρκάλα. Η Εμινέ όταν προσευχόταν η πεθερά της και έβλεπε την συννυφάδα της να πλησιάζει, έτρεχε και της έλεγε: - Μέτα, κανείται, έχ̌’ κι έρται ακείν’ α̤φορισμέντσα!
Τότε η Σοφία σταματούσε αμέσως.

9. Τεμέλ εφέντης (Γεώργιος Κασιμίδης)
Ο Τεμέλ σπούδασε την τουρκική. Ήταν προορατικός και έξυπνος. Παρέμεινε τούρκος και πέθανε το 1959. Υποστήριξε πολύ τους χριστιανούς και ήταν επίλεκτο μέλος της Τραπεζουντιακής Κοινωνίας, μέλος του Κομιτάτου και άκρως Κεμαλικός. Το 1962 οι εξάδελφοι του Ισαάκ, Γεώργιος και Ιακώβ Κιουπτσιδαίοι του έκαναν μνημόσυνο στο εκκλησάκι του Αγίου Στυλιανού στην Θεσσαλονίκη ιερουργούντος του παπα Γρηγόρη Μισαηλίδη, με καταγωγή το Σταυρί. Επιμνημόσυνο είχε εκφωνήσει ο γράφων τις γραμμές αυτές (Δημήτριος Κ. Παπαδόπουλος «Σταυριώτης»). Σταυρίν Χαλδίας Πόντου (Uğurtaşı). Ήθη, έθιμα, χοροί, δοξασίες των Ελλήνων Σταυριωτών της επαρχίας Αργυρούπολης του Νομού Τραπεζούντας του Πόντου

10. Κασίμ - ζατε Χασάν εφέντης (Νικόλαος)
Αυτός ήταν πρώτος ξάδελφος του Εγιούπ εφέντη και πήρε χριστιανή γυναίκα από το χωριό Κρώμ’ (Κρώμνη), την περιβόητη Μάχη (Ανδρομάχη ;). Απέκτησαν τέκνα τον Αλέξανδρο (Γιουσούφ) και την Ραχήλ που παντρεύτηκε δεύτερη φορά στο χωριό Μασούρα τον Γεώργιο Κεβρεκίδη. Ο Νικόλαος Κασιμίδης εγγράμματος, χρημάτισε υποδιοικητής (Καϊμακάμης) στην Μοσούλη και στο Χαλέπι. Πριν διοριστεί υποδιοικητής, εργαζόταν σαν υπεργολάβος μεταλλουργός στο μεταλλείο Κιαγουρή στο Σταυρί όπου δαπάνησε τα πλούτη του. Γι’ αυτό εγκατέλειψε το επάγγελμα και διορίστηκε διοικητικός υπάλληλος. Το 1856 ομολόγησε φανερά τον Χριστό και γι’ αυτό κακοποιήθηκε από τους τούρκους. Ύστερα από αυτό έφυγε από το Σταυρί και δεν ξαναγύρισε. Ο γιος του Αλέξανδρος (Γιουσούφ) πήρε χριστιανή γυναίκα την Παϊσία από το Παρασκευάντων του Αφκατωχώρ’, κόρη του Αναστάσιου Καραμανίδη. Ο γιος τους Πολυκράτης Παλαιστής, πέθανε νέος. Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα.

 Κρυπτοχριστιανικά του Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) 1971 (Β΄ μέρος).  Συνεχίζεται . . .

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com