Το χωρίον Μαυρονέρι (Καρά Μπουνάρ) - Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου - Προσφυγικοί Οικισμοί ΕΑΠ στη Μακεδονία 1928

Ο οικισμός Καρά Μπουνάρ ήταν ένας πεδινός οικισμός σε υψόμετρο 150 μέτρων στα βόρεια της λίμνης Πικρολίμνης. Σήμερα απέχει 15 χιλιόμετρα νότια-νοτιοδυτικά της πόλεως του Κιλκίς και 43,5 χιλιόμετρα βόρεια-βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης.

Στην Απαρίθμηση των κατοίκων το 1913, κατεγράφησαν 217 κάτοικοι (107 άνδρες και 108 γυναίκες). Το 1914 εγκαταστάθηκαν στον οικισμό 55 οικογένειες προσφύγων (241 άτομα) από την Αδριανούπολη της Θράκης. Στον οικισμό υπήρχε ελληνική σχολή στοιχειώδους εκπαίδευσης. Το 1919 αναγνωρίζεται ως οικισμός και έδρα της κοινότητας Καρά-Μπουνάρ στην οποία προσαρτάται και ο οικισμός Αποστολάρ’. Στην απογραφή πληθυσμού του 1920, κατεγράφησαν 148 άνδρες και 118 γυναίκες, σύνολο 266 κάτοικοι. Εδώ εγκαταστάθηκαν την ίδια περίοδο 15 οικογένειες από το Σουμπατάν του Καρς που ήρθαν στην Ελλάδα κατόπιν πρόσκλησης της Ελληνικής Επιτροπής Μεταναστεύσεως. Το χωρίον Μαυρονέρι (Καρά Μπουνάρ) - Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς. Στην απογραφή προσφύγων του 1923 βρέθηκαν στον οικισμό 289 πρόσφυγες (142 άνδρες και 147 γυναίκες). Μετά το 1923 ήρθαν και εγκαταστάθηκαν αρκετές οικογένειες προσφύγων ανεβάζοντας τον αριθμό των προσφύγων σε 178 οικογένειες (608 άτομα) το 1928 σύμφωνα με στοιχεία της Γ.Δ.Ε.Μ. - Ε.Α.Π. Ήταν αμιγής προσφυγικός οικισμός. Κάποιες εξ' αυτών των οικογενειών προέρχονταν από το χωριό Χαλίφ-Ογλή της περιφέρειας Μαγαρατζίκ του Καρς. Το 1926 ο οικισμός Καρά Μπουνάρ μετονομάζεται σε Μαυρονέρι(ον). Στις 27 Απριλίου 1927, η Ε.Α.Π. παρέδωσε στις 108 οικογένειες προσφύγων οικήματα (μετά των οικοπέδων) που προηγουμένως ήταν τουρκικές ιδιοκτησίες. Οι οικογένειες των προσφύγων προέρχονταν κυρίως από τα χωριά των επαρχιών Κάρς, Αρνταχάν, Τιφλίδας του Καυκάσου, Ερζερούμ και Ραιδεστού, 40 Εκκλησιών της Ανατολικής Θράκης. Στην απογραφή του 1928 εκ των 497 κατοίκων, οι 62 ήταν πρόσφυγες που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Σύμφωνα με το Ονομαστικό Ευρετήριο Αγροτών Προσφύγων, το 1928 στον οικισμό καταγράφηκαν 180 δικαιούχοι «αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών δικαιούχων-κατά τους ισχυρισμούς των-αποζημιώσεως εξ ανταλλαγής αρ. 139421-139600. Το 1934 το Μαυρονέρι αποσπάται από το νομό Θεσσαλονίκης και προσαρτάται στον νομό Κιλκίς με το Φ.Ε.Κ. 341Α της 8 Οκτωβρίου το 1934. Το 1997 ο οικισμός Μαυρονέρι, αποσπάται από την κοινότητα Μαυρονερίου (καταργείται) και προσαρτάται στον δήμο Πικρολίμνης με το Φ.Ε.Κ. 244Α τη 4 Δεκεμβρίου 1997, ενώ το 2010 αποσπάται από τον δήμο Πικρολίμνης (καταργείται) και προσαρτάται στον δήμο Κιλκίς με το Φ.Ε.Κ. 87Α της 7 Ιουνίου 2010. Από το 2011 ανήκει στην Τοπική Κοινότητα Μαυρονερίου (μαζί με τους Άνω Απόστολους και Μέσους Απόστολους), της Δημοτικής Ενότητας Πικρολίμνης, του δήμου Κιλκίς της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς. Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς
Απογραφές: 497 κάτοικοι το 1928), 767 κάτοικοι το 1940, 709 κάτοικοι το 1951, 766 κάτοικοι το 1961, 569 κάτοικοι το 1971, 664 κάτοικοι το 1981, 671 κάτοικοι το 1991, 535 κάτοικοι το 2011.

Το χωρίον Μαυρονέρι (Καρά Μπουνάρ). Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου - Προσφυγικοί Οικισμοί ΕΑΠ στη Μακεδονία 1928. 

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com