«Ο Χρήστον» Από τη ζωή των Κρυπτοχριστιανών Κλωστών της Τραπεζούντας του Πόντου

Σα 1900 τη χρονίας Χριστιαναρί, Απόστολον τη Σταυρα̤νάντων ασήν Χαβίαναν έρχουντον ασήν Τραπεζούνταν ‘ς σο χωρίον ατ’. Σην Ζύγαναν εβραδά̤στεν κι επήγεν ‘ς σο χάν να κοιμάται. Ο χαντζής πα εσέγκεν ατόν σ’ έναν οτάν απέσ’.

Χ̌ιόνα̤ και κρύος και απέσ’ η σόπα πιάν’. Τερεί Απόστολον απέσ’ μερέαν κάθεται είνας γέρος μολάς με τ’ άσπρα τα γένα̤ κι έναν σαρούχ ‘ς σο κιφάλ’ν ατ’ και το τσ̌ιμπούχ ΄σο στόμαν, μουστρωμένος και τ’ ομμάτα̤ τ’ αν’ κ̌ι σκών’, και ‘ς σο γιάν’ν ατ’ ΄ς σην πεκιάν απάν’ είνας τουρκίτσος νέος κάν είκοσ’ χρονών με το σαρούχ κι εκείνος ‘ς σο κιφάλ’. Απόστολος κ̌ι εθέλεσεν ατό, το εσέγκαν ατόν να κοιμάται με τοι τούρκ’ς, άμαν ντο ν’ εφτάει, άλλο οτάν ‘κ̌ έτον κι οξουκές κρύος. Εδέκεν σελάμ κι εκάτσαν ΄ς σον πέτζκον καικά. «Ο Χρήστον» Από τη ζωή των Κρυπτοχριστιανών Κλωστών της Τραπεζούντας του Πόντου.   Ο μολλάς ερώτεσεν ατόν απόθεν έν’, μέρ’ πάγει κι ερχίνεσαν να γονουσ̌εύ’νε. Απόστολον με τον φόβον πάντα λέει για τοι τούρκ’ς πως οι Ρωμαίοι είναι ευχαριστιμέν’, πως πάνε ‘ς ση Ρουσσίαν δουλεύ’νε και κετσ̌ινεύ’νε. Αρ εγονούσ̌εψαν κάμποσον καιρόν κι η ώρα εγέντον αλά τούρκα 4-5 ας λέγομαι με τ’ εμέτερον την ώρα 10 – 11 τη νυχτός. ‘Σο χάν’ ούλ’ ησύχασαν και κοιμούνταν. «Αρ’ ας κοιμούμες κι εμείς» είπεν ο μολλάς. Απόστολον εσκώθεν να εβγάλ’ τα λώματα τ’ και κείται κά’. Ενούντσεν να εφτάγη ευχ̌ήν σοι τούρκ’ς καικά ΄κ̌ι γίνεται. «Μίαν πα είπεν εκείνος εκείνον, χωρίς ευχ̌ήν ας κοιμούμαι». Σ’ ατό απάν’ ο μολλάς λέει ρωμαίϊκα ‘ς σο νέον το παιδίν: «Χρήστο, σούκ πε τ’ απόδειπνον». Απόστολον επάγωσεν κι επέμ’νεν. Λέει: «Γιάμ επαρέκ’σα; Όλον την νύχταν αούτος ο μολλάς ρωμαίϊκον λόγον ΄κ̌ι είπεν, κι ατώρα απόδειπνα λέει…». Τερεί άμον παλαλός. Ο Χρήστον εσκώθεν, εποίκεν το σταυρόν ατ’, είπεν το «Άγιος ο Θεός» κι επεκεί εσ̌ιμπίλτσεν τ’ απόδειπνον, ο μολλάς πα εφτάγει τον σταυρόν ατ’ και ‘ς σο τέλος ευλόγησεν ατσέ. Άμον ντ’ ετελείωσαν την ευχ̌ήν αυτούν, ο μολλάς είπεν ρωμαίϊκα τον Απόστολον. Έϊ κιτί τέϊ, Απόστολε. Εσύ εσ̌άσεψες ντο είπαμε το απόδειπνον και λές: «Αούτος ο μολλάς ντο άνθρωπος έν; Μη φογάσαι; Εγώ ποπάς είμαι και ο Χρήστον έν’ ο διάκο μ’ και ψάλτες. Εγώ εφτάγω ποπαδικήν σοι κρυφούς τ’ εμέτερων τοι Χριστιανούς, τοι Κλωστούς. Ούλτ’ς εξέρ’ ατσέ και πάγω ‘ς σα χωρία ευρίκ’ ατσέ, σο Κάν’, την Χάραβαν, ση Κρώμ, σο Σταυρίν, την Ματσούκαν, σ’ ούλα̤ τα μέρα̤ όπου ευρίουνταν. Βαφτίζω τα παιδία τουν, ξιμολογώ, δίγ’ ατσέ μετάδοσιν, λειτουργώ και στεφανών’ ατσέ, δεβάζω την κανόναν τ’ αποθαμενίων. Τεμά̤κ εγώ είμαι ο εφημέριος ατούν. Αούτο τα σαρούχ φορώ ατο να μη εγροικούν οι τούρκ’ ντ’ εφτάμε. Αέτς κομπών’ ατσέ. Εσείς πα Ρωμαίοι κι εμείς πά, άμαν εμείς είμες κρυφοί. Ατά υποφέρομε Απόστολε, άμαν ντο να εφτάμε; Αν φανερούμες ούλ’ πάμε χαμέν’. Σκούμες κρυφά δοξάζομε τον Θεόν εμούν. Έρχαλ κάποτε εμάς πα θα γλυτών’ ο Θεόν ποδεδίζ’ ατόν. Εγώ εθαρρώ ο Θεόν ΄κ̌ι χολά̤σ̌κεται ντο φορώ το σαρούχ και ‘κ̌ι βάλλω καμελαύ’. Ο Θεόν την καρδίαν εμουν τερεί». Απόστολον εγομώθεν η γούλα τ’. Επήγεν εφίλεσεν το χ̌έρ’ τη μολλά και είπεν ατόν: «Εσείς είστουν άγιοι. Εσείς ασ’ εμάς κι άλλο καλλίων χριστιανοί είστουν…!».

«Ο Χρήστον» Από τη ζωή των Κρυπτοχριστιανών Κλωστών της Τραπεζούντας του Πόντου - Παντελή Η. Μελανοφρύδη Ποντιακή Εστία 1954  Χριστιανισμός στον Πόντο / Θρησκευτικές Παραδόσεις

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com