Ο Αλέξιος (Αλέξανδρος) Ακριτίδης με την Κλειώ και τα παιδιά του, Παναγιώτη (δεξιά), Θεόδωρο (αριστερά) και το μωρό Γεώργιο 1889 με καταγωγή το Λυκάστ' της Κρώμνης

Ο Αλέξιος (Αλέξανδρος) Ακριτίδης με την Κλειώ και τα παιδιά του, Παναγιώτη (δεξιά), Θεόδωρο (αριστερά) και το μωρό Γεώργιο 1889 με καταγωγή το Λυκάστ' της Κρώμνης.

 Σχολιασμός της Οικογενειακής Φωτογραφίας (1889)
• Η Σύνθεση & το Ύφος: Πρόκειται για ένα κλασικό οικογενειακό πορτρέτο εποχής σε φωτογραφικό ατελιέ, το οποίο έχει υποστεί επιμελημένο ψηφιακό επιχρωματισμό. Η όλη στάση της οικογένειας εκπέμπει σοβαρότητα, αξιοπρέπεια και αστική υπεροχή.
• Ο Αλέξανδρος (Αλέξιος) Ακριτίδης: Κάθεται στο κέντρο με δυτικότροπο κοστούμι της εποχής, κρατώντας στην αγκαλιά του το μωρό, τον Γεώργιο (Γέργον). Στην λεζάντα αναφέρεται ως Αλέξιος προφανώς εκ παραδρομής καθώς διαπιστωμένα το όνομα του ήτο Αλέξανδρος.
• Η Σύζυγος Κλειώ (το γένος Λυπηρίδη): Στέκεται όρθια στα αριστερά. Είναι ενδεδυμένη με την παραδοσιακή ποντιακή αστική φορεσιά (ζουπούνα), ενώ στο κεφάλι της φέρει το παραδοσιακό τεπελίκι-τάπλα (κεφαλόδεσμο) στολισμένο με κοσμήματα, υποδηλώνοντας την κοινωνική της τάξη και την καταγωγή της.
• Τα Παιδιά:
α. Στα αριστερά, ο μεγαλύτερος γιος Θεόδωρος, ντυμένος με ναυτικό κοστούμι (πολύ δημοφιλής μόδα για τα παιδιά της εποχής).
β. Στα δεξιά, ο Παναγιώτης, ντυμένος με λευκά παιδικά ρούχα εποχής.
Η Ιστορία της Οικογένειας Ακριτίδη: Από την Ακμή στη Θυσία Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
1. Ρίζες, Επιχειρηματικότητα & Κοινωνική Προσφορά. Η οικογένεια Ακριτίδη είχε τις ρίζες της στο Λυκάστ της Κρώμνης. Ο πατέρας του Αλεξάνδρου, Γεώργιος Ακριτίδης, υπήρξε διακεκριμένος επιχειρηματίας και μεγάλος ευεργέτης της ελληνικής κοινότητας της Τραπεζούντας (συγγενής μάλιστα του Παναγιώτη Ακρίτα, ιδρυτή του Ακρίτειου Νοσοκομείου).
Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης (1864–1921) φοίτησε στο περιώνυμο Φροντιστήριο Τραπεζούντας. Στη συνέχεια ανέλαβε την οικογενειακή επιχείρηση παρασκευής και εμπορίας ποτών, η οποία στεγαζόταν σε ιδιόκτητο τριώροφο κτίριο στην οδό Σεμερτζιλέρ (Semerciler Sokak). Η επιχείρηση είχε μονοπωλιακή σχεδόν δραστηριότητα στον Πόντο, καθιστώντας τον Αλέξανδρο έναν από τους πλέον ευκατάστατους και επιφανείς προύχοντες της πόλης.
Παντρεύτηκε την Κλειώ, θυγατέρα του δασκάλου Παναγιώτη Λυπηρίδη από το Παρτίν, με την οποία απέκτησε πέντε παιδιά (Θεόδωρο, Γεώργιο, Γιάννη, Παναγιώτη, Βαλεντίνη, Φωφώ).
2. Η Εθνική Δράση & η Επιτροπή Περιθάλψεως. Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η ανάγκη στήριξης του διωκόμενου ελληνικού πληθυσμού οδήγησε στη δημιουργία της Επιτροπής Προσφύγων στην Τραπεζούντα, υπό την προεδρία του βουλευτή του Οθωμανικού Κοινοβουλίου Ματθαίου Κωφίδη. Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης υπήρξε από τα πιο δραστήρια στελέχη της.
Το 1920, η οργάνωση διευρύνθηκε ως Κεντρική Επιτροπή Περιθάλψεως Πόντου. Ωστόσο, το κεμαλικό καθεστώς τη θεώρησε «επαναστατική/ανταρτική» οργάνωση που απέβλεπε στην ανεξαρτησία του Πόντου.
3. Η Σύλληψη, η Δίκη της Αμάσειας και το Μαρτύριο (1921). Το 1921, οι κεμαλικές αρχές συνέλαβαν τους ηγέτες, ευεργέτες και διανοούμενους του Ποντιακού Ελληνισμού. Μεταξύ αυτών ήταν ο Ματθαίος Κωφίδης, ο Αλέξανδρος Ακριτίδης και εκατοντάδες άλλοι πρόκριτοι. Απο τους αγώνες και τις θυσίες του Ποντιακού Ελληνισμού - Αλέξανδρος Ακριτίδης εκ Λυκάστ' Κρώμνης Πόντου
Οδηγήθηκαν στο διαβόητο Δικαστήριο Ανεξαρτησίας της Αμάσειας. Σε μια δίκη-παρωδία, καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν δι' αγχόνης τον Σεπτέμβριο του 1921.
4. Η Τελευταία Επιστολή: Μια Διαθήκη Ψυχικού Σθένους. Λίγο πριν οδηγηθεί στην αγχόνη, ο Αλέξανδρος Ακριτίδης έστειλε από τις φυλακές της Αμάσειας τη συγκλονιστική τελευταία επιστολή του στη σύζυγό του Κλειώ. Στο γράμμα αυτό, αποτυπώνεται το μεγαλείο της ψυχής του: "Γλυκυτάτη μου Κλειώ. Σήμερον ετελέσθη εν τη φυλακή λειτουργία και εκοινωνήσαμε όλοι, περί τους 100 από διάφορα μέρη. Έχει αποφασισθεί ο δια της κρεμάλας θάνατος. Αύριον θα πηγαί νουν οι 60. Μεταξύ αυτών οι 5 Τραπεζούντιοι και θα γίνει ο δι' αγχόνης θάνατος. Την Τρίτην δεν θα είμεθα εν ζωή, ο Θεός να μας αξιώσει τους ουρανούς και σε σας να δώσει ευλογίαν και υπομονή. Τα παιδιά ας παίξουν και ας χορέψουν. Ας σε βλέπω να κανονίσης όλα όπως ξέρεις εσύ. O αγαπητός μου Θεόδωρος ας αναλαμβάνει πατρικά καθήκοντα και να μην αδικήση κανένα από τα παιδιά. Ο Γέργον να τελειώσει το σχολείον και να γίνει καλός πολίτης. Τον Γιάννην ας τον έχει μαζί του στη δουλειά. Από τα μικρά, τον Παναγιώτη να στείλης στο σχολείο, την Βαλεντίνην να την μάθης ραπτικήν. Την Φωφών να μη χωρίζεσαι ενόσω ζης. Εις τον Στάθιον τας ευχάς μου και την υποχρέωσιν όπως χωρίς αμοιβήν διεκπεραιώσει όλας τας οικογενειακάς μου υποθέσεις που θα του αναθέσητε. Ο παπά Συμεών ας με μνημονεύσει ενόσω ζη. Να δώσης 5 λίρες στην Φιλόπτωχον, 5 λίρες στην Μέριμναν, 5 λίρες στου Λυκαστή το σχολείον. Και ας με συγχωρέσουν όλοι οι αδελφοί μου, οι νυφάδες και όλοι οι συγγενείς και φίλοι. Αντίο, βαίνω προς τον πατέρα και συγχωρήσατέ μου. Ο υμέτερος Αλ. Γ. Ακριτίδης".
• Η Πίστη & η Αξιοπρέπεια: «Σήμερον ετελέσθη εν τη φυλακή λειτουργία και εκοινωνήσαμε όλοι... Αύριον θα πηγαίνουν οι 60. Μεταξύ αυτών οι 5 Τραπεζούντιοι... Ο Θεός να μας αξιώσει τους ουρανούς και σε σας να δώσει ευλογίαν και υπομονή.»
• Η Πατρική Μέριμνα: Δίνει λεπτομερείς οδηγίες για την αποκατάσταση και το μέλλον όλων των παιδιών του (να αναλάβει ο Θεόδωρος πατρικά καθήκοντα, ο Γιώργος να τελειώσει το σχολείο, ο Παναγιώτης να σπουδάσει, η Βαλεντίνη να μάθει ραπτική).
• Η Φιλανθρωπία μέχρι Τέλους: Ακόμη και ενώπιον του θανάτου, δεν ξέχασε την κοινωνική προσφορά, ζητώντας από τη γυναίκα του να δώσει από 5 λίρες στη Φιλόπτωχο, στη Μέριμνα και στο σχολείο του Λυκάστ’. Αναμνηστική φωτογραφία της Οικογένειας Γεωργίου Ακριτίδη εκ Λυκάστ' Κρώμνης Πόντου
5. Η Έξοδος & η Εγκατάσταση στην Ελλάδα. Μετά την τραγική εκτέλεση του Αλεξάνδρου και την Μικρασιατική Καταστροφή που ακολούθησε, η οικογένεια Ακριτίδη ξεριζώθηκε με την Ανταλλαγή Πληθυσμών και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα (κυρίως στη Θεσσαλονίκη), κουβαλώντας μαζί της την βαριά κληρονομιά, τις μνήμες και την αξιοπρέπεια μιας από τις πιο ιστορικές οικογένειες της Τραπεζούντας.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com