Ο Άγιος Σέργιος ο Μάγιστρος και η Ιερά Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου του κόλπου της Νικομηδείας του Πόντου (Νικητιάτου) 28 Ιουνίου
Τη ΚΗ του μηνός Ιουνίου τιμάται η μνήμη του δικαίου και μακαρίου Σεργίου Μαγίστρου, του συστησαμένου την μονή την Υπεραγίας Θεοτόκου, την εν τω κόλπω Νικομηδείας, και ούτω λεγομένην του Νικητιάτου.
«» Ο Σέργιος, μάγιστρος ών πρίν εν βίω
«» Θεού μάγιστρος, νύν δέδεικται εν πόλω. Ο Άγιος Σέργιος ο Μάγιστρος εκ Αμάστριδος Νικομηδείας Πόντου (28 Ιουνίου)
Ούτως ο άγιος ήτο εκ της χώρας των Παφλαγόνων από χωρίον ονομαζόμενον Νικήτια, το οποίο ευρίσκεται πλησίον εις την πόλιν Άμαστριν, την εν τη Μαύρη Θαλάσση, εν έτει ωμβ΄ (842), όθεν από το χωρίον αυτό ονομάσθη το μοναστήριον Νικητιάτου. Ούτος λοιπόν ήτο αγαθός και αγαθών γονέων υιός, είχε δε και συγγενείς την αοίδιμον Θεοδώρα την βασίλισσα την σύζυγον Θεοφίλου του Εικονομάχου και τον ταύτης υιόν Μιχαήλ τον βασιλέα. Χρημάτισε δε ζηλωτής διάπυρος της ορθοδόξου πίστεως και πολλά ηγωνίσθη ο μακάριος εις το να γείνη η ορθοδοξία και αναστήλωσις των αγίων και σεπτών εικόνων. Επειδή δε τω τότε καιρώ εκατέβη εις την Κρήτην ο βασιλικός στόλοςμ εστάλη και αυτός από τον βασιλέα Μιχαήλ και όλη την σύγκλητον, (οίτινες μόλις τον κατέπεισαν εις τούτο διά να εξουσιάζη και να κυβερνά όλα τα στρατιωτικά τάγματα, διότι είχε ευφυία και επιτηδειότητα και ήτο ικανός να επιστατεί επάνω εις όλα τα των Ρωμαίων πράγματα. Εκεί δε μεταβάς απήλθε προς Κύριον και τότε μεν ενεταφιάσθη το άγιον αυτού λείψανον εις το εν τη Κρήτη ευρισκόμενον μοναστήριον το μέχρι της σήμερον ονομαζόμενον του Μαγίστρου. Ύστερον δε ανεκομίσθη και απετέθη εις το μοναστήριον, το οποίον αυτός έκτισεν εν τω κόλπω της Νικομηδείας, το οποίο ευρίσκεται μεταξύ των δύω Εμπορίων, του καλού Αγρού και του Δόρκωνος. Αγιολόγιον Πόντου (Άγιοι και Μάρτυρες στον Πόντο καθώς και λαογραφικά θέματα γύρω απο την Εκκλησία και τους Αγίους)
Πηγή: Μέγας Συναξαριστής του εν Αγίοις Πατρός ημών Νικοδήμου του Αγιορείτου Χριστιανισμός στον Πόντο / Θρησκευτικές Παραδόσεις
Αγιολόγιον Πόντου - Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com