Νικόλαος Γούτας Πρωτοψάλτης Μητροπόλεως Τραπεζούντος Πόντου 1831-1907

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Εκκλησιαστικά πρόσωπα

Σχετικά με την εικόνα, πρόκειται για το πορτρέτο του Νικολάου Γούτα Πρωτοψάλτου του Μητροπολιτικού Ναού της Τραπεζούντος του Πόντου. Στην λεζάντα υπάρχουν σαφείς χρονολογίες (1831-1907). Το πορτρέτο προβάλεται σε οβάλ πλαίσιο. Η παρούσα φωτογραφία είναι προϊόν ψηφιακής επεξεργασίας και επιχρωματισμού.
Το κείμενο κάτω από το πορτρέτο, αν και φαίνεται να αναγράφει «Ο ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΣ ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΗΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΝΑΟΥ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΟΥΤΑΣ (1831-1907)».
1. Οι Μητροπολίτες Τραπεζούντος (1831 – 1907) - Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (19ος αιώνας έως τις αρχές του 20οy αιώνα), η Μητρόπολη Τραπεζούντος γνώρισε μεγάλη πνευματική, εκπαιδευτική και πολιτιστική άνθηση. Αρχιεράτευσαν οι εξής Μητροπολίτες:
α. Κωνστάντιος (1830 – 1879). Η ποιμαντορία του υπήρξε η μακροβιότερη στην ιστορία της Μητρόπολης (49 έτη).
Κατά τη διάρκεια της θητείας του εκδόθηκαν τα οθωμανικά μεταρρυθμιστικά διατάγματα (Hatt-i Sharif 1839 & Hatt-i Humayun 1856), τα οποία επέτρεψαν την αναδιοργάνωση των ελληνικών κοινοτήτων.
Επί των ημερών του, το 1863, ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης έγινε επίσημα ο Καθεδρικός / Μητροπολιτικός Ναός της Τραπεζούντας.
β. Γρηγόριος Καλλίδης (1879 – 1884). Διαδέχθηκε τον Κωνστάντιο και αργότερα εξελέγη Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης. Ανακηρύχθηκε Άγιος της Ορθόδοξου Εκκλησίας (Άγιος Γρηγόριος Καλλίδης).
γ. Γρηγόριος Γιάνναρης (1884 – 1888)
δ. Φιλάρετος Βαφείδης (1888 – 1889). Διαπρεπής θεολόγος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
ε. Γαβριήλ Ιατρουδάκης (1889 – 1893)
στ. Κωνστάντιος Καρατζόπουλος (1893 – 1906). Ποίμανε τη Μητρόπολη στα τέλη του 19ου αιώνα και στήριξε σθεναρά την ελληνική παιδεία και τα τοπικά εκπαιδευτήρια (όπως το περίφημο Φροντιστήριο Τραπεζούντας).
ζ. Κωνσταντίνος Αράμπογλου (1906 – 1913). Ο μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντίνος ΣΤ΄τον οποίο διαδέχτηκε στον Μητροπολιτικό θρόνο ο Χρύσανθος Φιλιππίδης
2. Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης
• Ιστορία & Σημασία: Ο ναός χτίστηκε αρχικά γύρω στο 1280–1297. Μετά το 1665 άρχισε να χρησιμοποιείται ως καθεδρικός και το 1863 καθιερώθηκε επίσημα ως ο Μητροπολιτικός Ναός της πόλης.
• Αρχιτεκτονική: Ήταν ένα από τα επιβλητικότερα αρχιτεκτονικά μνημεία της Τραπεζούντας, δεσπόζοντας στην παραθαλάσσια περιοχή.
• Καταστροφή: Μετά την Ανταλλαγή Πληθυσμών (1923), ο ναός ανατινάχθηκε και κατεδαφίστηκε από τις τουρκικές αρχές το 1930.
3. Οι Πρωτοψάλτες της Μητρόπολης Τραπεζούντος. Η ψαλτική παράδοση στην Τραπεζούντα ήταν ιδιαιτέρως υψηλού επιπέδου, διατηρώντας το βυζαντινό ύφος μπολιασμένο με την τοπική μουσική ιδιοσυγκρασία του Πόντου.
• Νικόλαος Γούτας (1831–1907): Υπηρέτησε ως Πρωτοψάλτης στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Αναφορές για το πρόσωπό του και τη δράση του στη Μητρόπολη καταγράφονται και σε έντυπα της εποχής, όπως στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Αστήρ του Πόντου» (που εκδιδόταν στην Τραπεζούντα).
• Άλλοι Ψάλτες & Μουσικοδιδάσκαλοι: Στην Τραπεζούντα εκείνη την περίοδο έδρασαν σπουδαίοι ιεροψάλτες και μουσικοδιδάσκαλοι που πλαισίωναν τον μητροπολιτικό ναό και τα εκπαιδευτήρια (όπως ο Ιωάννης Παρχαρίδης και άλλοι διδάσκαλοι βυζαντινής μουσικής του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας), οι οποίοι καλλιέργησαν τη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική στον Πόντο μέχρι την Έξοδο του 1922–1923. Εξέχουσα προσωπικότητα στα ιερά αναλόγια της Νικοπόλεως, Ροδοπόλεως, Τραπεζούντας και μετέπειτα στο Φανάρι ήταν ο εξαίρετος μας δάσκαλος Άρχων Πρωτοψάλτης Τριαντάφυλλος Γεωργιάδης.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com