Παναγία του Καλούλ Γλούβενας Κρώμνης. Συμπληρωματικά σημειώματα

Αγαπητέ Φίλων,
Άπαντα ανεξαιρέτως τα δημοσιευόμενα στην «Ποντιακή Εστία» λαογραφικά ή ιστορικά με συγκινούν βαθύτατα ιδιαιτέρως όμως ως Κρωμναίον, η ιστορία της Κρώμνης του αλήστου μνήμης Αθανασίου Παρχαρίδη.

Στο τεύχος όμως 53-54 αναφέρει δια την Μονή του Καλούλ της Γλούβενας, ότι άλλοτε είχε επτά παρεκκλήσια, 26 δωμάτια, αλλά σήμερα ούτε οι τοίχοι της απομένουν. Ως μισός Γλουβενίτης μπορώ να συμπληρώσω ότι και επί των ημερών μας υπήρχε παρεκκλήσιο της Παναγίας τεσσάρων (4) μέτρων επί δυόμισι (2,5) κτισμένο πάνω σε ένα θεμέλιο της παλιάς Μονής. Πίσω δε από το ιερό βήμα (στην κόγχη του Ιερού) υπήρχε μια τζουρανέα καταστόλιστη από πολύχρωμα κουρελάκια που οι διαβάτες τα έδεναν στους κλώνους της παρακαλώντας την Παναγία να τους απαλλάξει από την ασθένεια ή την στεναχώρια που είχαν και έφευγαν ξαλαφρωμένοι πλέον και βέβαιοι ότι η παράκλησις τους θα εισακουέτω. Παναγία του Καλούλ Γλούβενας Κρώμνης.  Στο παρεκκλήσιο αυτό ετελείτο πανήγυρις στις 15 Αυγούστου και πολύ Κρωμναίοι όσοι δεν μετέβαιναν στη Σουμελά έρχονταν στην Πανήγυρη της Παναγίας του Καλούλ κυρίως από τις ενορίες Νάνακ, Λωρία, Μαντζάντων, Ζεμπερέκια και Σιαμανάντων. Στην πανήγυρη αυτή παρασκευάζονταν φαγητά για τους ξένους: πουλγουρένιον πιλάφ’ (πιλάφι με πλιγούρι), πατάτες με κρέας και η αθάνατη σούπα «τανωμένον τζο̤ρβά», που προσφέρονταν μετά τη Θεία Λειτουργία από κοπέλες ή νύφες της Γλούβενας σε όλους τους προσκυνητές. Ακολουθούσε ο χορός με τη λύρα μέχρι τις πέντε το απόγευμα, οπότε άρχιζε η αποχώρηση των ξένων. Συνεχιζόταν όμως το γλέντι στη Γλούβενα μέχρι το πρωί της επόμενης ημέρας. Παράλειψα να αναφέρω ότι τη νύχτα της παραμονής ανάβονταν στον λόφο Καλούλ φωτιά από αλεποκάζια σε πολλούς σωρούς από της Παναγίας και καθ’ όλο το μήκος της ράχεως του λόφου Καλούλ, ορατά από πολλούς συνοικισμούς για να πληροφορηθούν όλοι ότι έχουμε πανήγυρη. Στο τεύχος 55 στην ίδια Ιστορία της Κρώμνης όπου αναγράφεται ότι στην Κάτω Γλούβενα ήταν όλοι «Κρυφοί» πλην της οικογένειας του Παπαχρυσοστόμου η οποία είναι και η δική μου οικογένεια, σας γνωρίζω ότι στην Κάτω Γλούβενα η οποία λεγόταν και Βαϊζάντων όλοι ανεξαιρέτως ήταν κρυφοί, η δε οικογένεια Παπαχρυσοστόμου δεν ήταν απ' την Γλούβενα παρά από την Φραγκάντων, παραθερίζαμε όμως στη Γλούβενα όπου είχαμε τα κτήματα της μητέρας μου και της οποίας η γενεά επίσης ήταν «Κρυφοί» εκκλησιάζοντο δε τα χρόνια εκείνα σε μια υπόγεια σχεδόν εκκλησία του Αγίου Ιωάννου έξω από τη Γλούβενα αόρατη σχεδόν και εις την οποία ακόμα στα χρόνια τα δικά μας γινόταν Θεία Λειτουργία άπαξ του έτους στις 29 Αυγούστου.   Η Γλούβενα της Κρώμνης (Διήγηση περί των κλωστών-κρυφών χριστιανών του Πόντου)
Αλεξανδρούπολις 3 Νοεμβρίου 1954
Με αγάπην
Γεώργιος Παπαχρυσοστομίδης

Παναγία του Καλούλ Γλούβενας Κρώμνης Συμπληρωματικά σημειώματα. Πηγή: Ποντιακή Εστία  

Ενημερωθείτε εκτενέστερα: Ενορίες και Παρχάρια της Κρώμνης του Πόντου / Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα.  Η Παναγία του Καλούλ ήτο ένα μικρό γυναικείο μοναστήρι που ετιμάτο στην μνήμη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Βρισκόταν στην ενορία της Γλούβενας της Κρώμνης και είχε τέσσερα κελιά με δύο μόνο μοναχές. Το μοναστήρι συντηρείτο κυρίως απο κρυπτοχριστιανούς της περιοχής. Καταστράφηκε απο τους τούρκους στα μέσα του 19ου αιώνα και στην θέση του κατεστραμένου μοναστηρίου χτίστηκε κατά τα τέλη του 19ου αιώνα μικρή εκκλησία που είχε την ίδια ονομασία. 

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com