1920 - Η αδελφότητα (καλόγριες) του χωριού Ίμερα τηςΤραπεζούντας, της Ιεράς Μονής του Ιωάννη του Προδρόμου
Η συγκεκριμένη φωτογραφία αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό ιστορικό και λαογραφικό ντοκουμέντο από τον Πόντο, λίγο πριν από την Μικρασιατική Καταστροφή και την Ανταλλαγή Πληθυσμών. Ίμερα Χαλδίας Πόντου - Ιστορία, Γεωγραφία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Θρησκεία, Ήθη, Έθιμα, Γλώσσα - Παραδόσεις
Ιστορικό & Τοπικό Πλαίσιο. Η Ιμέρα (Imera): Ήταν ένα από τα πλέον γνωστά και αμιγώς ελληνικά/χριστιανικά χωριά στην περιοχή της Κρώμνης/Τραπεζούντας. Φημιζόταν για το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, την ευσέβεια των κατοίκων της και τα ιστορικά της μοναστήρια. Η Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου αποτελούσε πνευματικό και εκπαιδευτικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής της Ιμέρας. Χρονολογία (1920): Η φωτογραφία τραβήχτηκε σε μια εξαιρετικά δραματική και μεταβατική περίοδο για τον Ελληνισμό του Πόντου, εν μέσω διώξεων, εκτοπισμών και του Ποντιακού Ζητήματος.
Παρατηρήσεις στη Φωτογραφία. Σύνθεση & Πρόσωπα: Στο κέντρο και την πρόσθια σειρά διακρίνονται οι μοναχές σε καθιστή στάση, κρατώντας εκκλησιαστικά βιβλία και κομποσκοίνι. Στην πίσω σειρά στέκονται όρθια μέλη της αδελφότητας της μονής, καθώς και ένας άνδρας με παραδοσιακό/αστικό ένδυμα της εποχής (κουστούμι με φέσι).
Ένδυση: Η ενδυμασία των μοναζουσών είναι αυστηρή, με βαριά υφάσματα και μαντήλες (κεφαλόδεσμους), απόλυτα προσαρμοσμένη τόσο στον μοναχικό κανόνα όσο και στο ορεινό, ψυχρό κλίμα της περιοχής του Πόντου. Ιερά Μονή Καλογραιών του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, Ίμερας Πόντου
Αρχιτεκτονικά Στοιχεία: Στο φόντο διακρίνεται η λιθοδομή του μοναστηριού, με τις κολώνες και τα πέτρινα τόξα, χαρακτηριστικό δείγμα της εκκλησιαστικής ναοδομίας στον Πόντο.
Επεξεργασία: Η εικόνα έχει υποστεί ψηφιακή επιχρωμάτιση (colorization) και βελτίωση ευκρίνειας, καθώς οι αρχικές φωτογραφίες του 1920 ήταν ασπρόμαυρες.
Η Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην Ίμερα του Πόντου, γνωστή τοπικά και ως «Τη Γήμερας Αγιάννες», κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία, καθώς αποτελούσε ένα από τα πιο γνωστά γυναικεία μοναστήρια της περιοχής.
1. Η Ιστορία της Μονής. Ίδρυση & Κτήτορες: Η παράδοση αναφέρει ότι το μοναστήρι ιδρύθηκε γύρω στο 1710 από τη μοναχή Παϊσία (αδελφή του Μητροπολίτη Θεοδοσιουπόλεως Ιακώβου). Ανάπτυξη: Μεγάλοι ευεργέτες της μονής υπήρξαν μέλη της εύπορης οικογένειας των Σαρασιτών (μεταλλουργών της Αργυρούπολης), οι οποίοι ανοικοδόμησαν εκ θεμελίων τον ναό και τα κελιά το 1745. Πνευματικό & Κοινωνικό Κέντρο: Στις αρχές του 20ου αιώνα (εποχή της φωτογραφίας) διέθετε περίπου 12 μοναχές και 20 ξενώνες. Λόγω της τοποθεσίας της (κοντά σε πηγή με γάργαρα νερά), αποτελούσε πνευματικό καταφύγιο και θέρετρο για πολλούς κατοίκους της Τραπεζούντας και της ευρύτερης περιοχής.
2. Η Τύχη της Μονής και των Κειμηλίων μετά το 1922 - Εγκατάλειψη & Καταστροφή: Με την Μικρασιατική Καταστροφή και την υποχρεωτική Ανταλλαγή Πληθυσμών (1922-1923), οι μοναχές εκδιώχθηκαν. Το μοναστηριακό συγκρότημα εγκαταλείφθηκε, λεηλατήθηκε και τα επόμενα χρόνια ο ναός και τα κτίσματα υπέστησαν σοβαρές ζημιές (χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και ως στάβλοι). Διάσωση Κειμηλίων: Παρά τον ξεριζωμό, οι μοναχές και οι πρόσφυγες κατάφεραν να διασώσουν και να μεταφέρουν στην Ελλάδα σημαντικά κειμήλια της μονής. Πολλά από τα διασωθέντα κειμήλια της Μονής του Αγίου Ιωάννη της Ίμερας (όπως η ιερά εικόνα της Παναγίας της Παντάνασσας, παλιά Ευαγγέλια, λειτουργικά βιβλία και ιερά σκεύη) φυλάσσονται σήμερα στην Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής στο Δόμηρο (Ροδολίβος) Σερρών, όπου συνεχίζεται η πνευματική παρακαταθήκη της ιστορικής μονής του Πόντου.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com