Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου - Άκογλου Ξενοφώντα Η' μέρος

Εσύ είσαι το χοντρόν τη κοσσάρας τ’ ωβόν
Ειρωνεία για εκείνους που τα θέλουν όλα δικά τους ή θέλουν να προτιμούνται και να πλεονεκτούν σε όλα έναντι των άλλων

Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου - Άκογλου Ξενοφώντα Η' μέρος

Εσύ πα σποντοβολά̤εσαι
Κι εσύ βάζεις τον εαυτό σου από σπόντα. Λέγεται σε περίπτωση που ντύνεται και ετοιμάζεται κάποιος και πετάει πόντους κατάλληλους με την πρόθεση να προκαλέσει άλλους καλεσμένους σε γάμο και βάπτιση να τον πάρουν μαζί τους γιατί ο ίδιος δεν είναι καλεσμένος ή δεν ταιριάζει να πάει

Έσυραν-α σα πετσία-τ’
Το τράβηξες στα δέρματα του. Το υπέφερε αγόγγυστα χωρίς να δείξει ότι πόνεσε ή ότι του κόστισε

Έσυρεν το σίδερον
Έριξε το σίδερο. Καλοκάθισε και αργεί να φύγει

Ετ̆άγκεψεν
Αποστρακίστηκε ή σκόνταψε. Μεταφορικά σημαίνει ότι τρελάθηκε ότι του ‘στριψε

Ετ̆αράεν σα λίβα̤
Ανακατώθηκε στα σύννεφα. Τα θαλάσσωσε με τις ασχολίες του και με την πολυπραγμοσύνη του από αδεξιότητα κυρίως

Ετ̆άραξεν η καρδία μ’
Ανακάτωσε η καρδιά μου. Μου λες αηδίες ή κάτι μας είπες . Μας γέμισες αλογόμυγες

Ετσ̆αμουρώθεν η ράχ̆α-τ’
Λασπωθεί και η πλάτη του. Πέθανε

Ετσερίεν ασ’ σα γέλτα
Ξεσκίστηκε στα γέλια, έσκασε στα γέλια

Ετσέρτσεν το σάβανον-ατ’
Ξέσκισε το σάβανο του. Τη γλίτωσε, νίκησε το χάρο

Ετσ̆ουβαλίασε ‘με
Με τσουβάλιασε, με γέλασε, με απάτησε

Εύρεν τον κάμπον εύκαιρον
Βρήκε τον κάμπο αδειανό, βρήκε την ευκαιρία

Έφαγεν κ’ έπεν
Εξόφλησε χρεοκόπησε ή δεν είναι πλέον για να ζήσει

Έφαγεν ο κώλος-ατ’ χώμαν
Πέθανε

Έφερεν ατον σο κ̆ιφάλ’ απάν’
Τον έφερε πάνω στο κεφάλι, τον μάτιασε και τον έκανε να πέσει χάμω ή να καταστραφεί

Εφορτώθεν τα χαρτ̆ώματα
Μεταφορική σημασία: πέθανε. Χαρτώματα είναι οι λεπτές σανίδες με τις οποίες έφτιαχναν το σκέπασμα του φέρετρου

Εφουρκίεν ασ’ σα γέλτα
Πνίγηκε από τα γέλια

Εφτά ποπάδες ‘κ̆ι αγιάζ’ν-ατον
Επτά παπάδες δεν τον αγιάζουν, δηλαδή είναι πολύ αμαρτωλός

Εφύαξεν-α
Την αμόλησε την πορδή

Έφυγαν τ’ αιγίδα̤-τ’
Πέρασε ο θυμός του

Έφυγαν τα τ̆οχούμα̤-τ’
Έφυγαν οι σπόροι του (οι γενετήσιοι). Μεταφορικά σημαίνει ότι τρόμαξε, δείλιασε, τρομοκρατήθηκε, χλόμιασε. Κόπηκαν τα σπόρα του.

Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου του Άκογλου Ξενοφώντα  Πρόταση παρακολούθησης: Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις & Μνημεία λόγου της Ποντιακής φιλολογίας στα τοπικά γλωσσικά ιδιώματα των Ελλήνων του Πόντου

Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com