Α σ’ εμέν’ τρανός έν’! - Λαϊκές διηγήσεις (ανέκδοτο) Σουρμένων του Λεωνίδα Καζαντζίδη

Ο Κωνστάντιος ο Δεσπότς τη Τραπεζούντας ένα χρόνο εξήβε ‘ς σην περιοδεία ‘ς σα Σούρμενα επ΄εκεί ΄ς σον Όφ και ‘ς σο Ρίζιο.

Ας το ετελελείωσε την περιοδείαν ατ’ εκάτσε ασο Ρίζιο σ’ έναν Σουρμενίτικο φελούκα και έρχουτουνε ‘ς σην Τραπεζούντα με τον καβάζ’ν ατ’. ‘Σ σο δρόμο ο Ρεϊζης ανάμεσα ‘ς ση συντζία με τον Δεσπότ’, ερωτά τον που έν’ ποπάς. ‘Σ σην Τραπεζούντα λέει ο Δεσπότς». ‘Σ ατό απάν’ ο Ρεϊζης ερωτά τον πάλ’ «Για πέει ‘με παρακαλώ παπάζ εφέντη «Εσύ είσαι τρανός ποπάς γιόκσαμ ο παπα-Γιώρτς εφέντης του Σουρμενή;» Ο Δεσπότς εγροίκσεν πως οι τούρκ’ σαέβνε και λογαριάζ’νε τον παπα-Γιώργ και για να φοβούνταν ατον κι άλλο πολλά, αμάν χωρίς να χάν’ καιρόν, λέει «Εκείνος ασ’ εμέν’ τρανός έν’». «Αέτς πέει!» λέει ατότες ο Ρεϊζης. Συλλογή Λεωνίδα Καζαντζίδη - Α σ’ εμέν’ τρανός έν’!

Σουρμένων - Συλλογή Λεωνίδα Καζαντζίδη - Α σ’ εμέν’ τρανός έν’! - Λαϊκές ιστορίες (ανέκδοτα) από τον Πόντο - Πηγή: Ποντιακή Εστία

Λεξιλόγιον
• Σούρμενα – Όφι – Ρίζιο = παραλιακές κωμοπόλεις της Τραπεζούντας
• Ας το = αφού
• Φελούκα = τύπος ξύλινου πλοιαρίου εποχής
• Καβάζης = αξιωματούχος φύλακας συνοδός (ίσως ο πρωτοσύγκελος τους)
• Ρεϊζης = καπετάνιος του πλοιαρίου
• Παπάζ εφέντη = τιμητική προσφώνηση κληρικού
• Τρανός = μεγαλύτερος, εννοεί υψηλόβαθμος στην ιεραρχία
• Γιόκσαμ = ή, μήπως και
• Σαεύω = υπολογίζω, λογαριάζω, αριθμώ, εκτιμώ, σέβομαι (από το τουρκικό saymak)
• Αέτς πέει = πες το έτσι (έτσι μπράβο)

Διαλεκτολογία Πόντου - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com