Τογρούν θέλ’ ατον – Διήγηση Χαλδίας Πόντου του Α. Νικολαϊδη

Αλεπόν και τ’ οφίδ’ εποίκαν συντροφίαν. Εντάμαν εβλάεβαν κι εντάμαν έτρωγαν. Πολλά καιρόν είχαν την συντροφίαν ατουν.

Άμα τ’ οφίδ’ ετέρνεν την αλεπούν πως πάντα τρώγει άμον Χάρος, και ‘ς σ’ εκείνο τιδέν ‘κ̌ι απομέν’. Εσέγκεν ‘ς σο νιάτ’ ν’ αθε να φουρκίζ’ την αλεπούν. Έναν ημέραν σίτ’ ελάσκουσαν, εκατήβαν ‘ς σ’ έναν ποταμί άκραν για να περάνε πέραν κιάν. Τ’ οφίδ’ λέγει ‘ς σην αλεπούν: «Εγώ να περάω ‘κ̌’ επορώ. Ας κλώσ̌κουμες! Για θα φορτούσαι και περνίεις ‘με». Αλεπόν εδέχτεν. Τ’ οφίδ’ άμον τ’ εξέβεν ‘ς σην ράχ̌α̤ν τ’ αλεπούς ερχίνεσεν γάλα̤-γάλα̤ να τυλίγεται ‘ς σην γούλαν ατς. Άμον τ’ επήγεν ΄ς σην μέσ’ το ποτάμ’ απέσ’ έσπιγξεν καλά την γούλαν τ’ αλεπούς να φουρκίζ’ α̤τεν. Αλεπόν ετέρεσεν, φουρκίεται και στέκ’, εκλώστεν λέει ‘ς σ’ οφίδ’: «Ατόσον καιρόν συντρόφ’ είμες. Σούμωσον ας φιλώ ‘σε κι αποχ̌αιρετίζομε». Τ’ οφίδ’ εσούμωσεν το κεφάλ΄ν αθε να φιλούν τ’ έναν τ΄άλλο. ‘Σ έναν τάλεμαν, αλεπόν επίασεν ασήν γούλαν τ’ οφίδ’ κι’ έσπιγξεν εφούρξεν ατό. Άμον τ’ επέρασεν πέραν ΄ς σο ποτάμ’, έπλωσεν σο τσαϊρ απέσ’ τίζα̤ τ’ οφίδ’ άμον δαβρίν, κι εστάθεν και λέει: Εγώ τ’ εμόν τον σύντροφον, αέτσ’! π̌όστ’ τογρούν θέλ’ ατόν!.  Ποντιακή Διαλεκτολογία, Ιδιωματισμοί της ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία

Λεξιλόγιο:
Εβλάεβαν = τουρκ. Κυνηγούσαν – προκαλούσαν ζημίες, βλάβες / εσέγκεν = έβαλε / νιάτ = τουρκ. Σκοπό, πείσμα, θέληση / πέραν κιάν = απέναντι / περάω & περνίζω = περνάω / φουρκίζω = πνίγω είτε εντός του νερού, είτε με φραγμό της αναπνευστικής οδού / σίτε = καθώς, ενόσω / ελάσκουσαν = περπατούσαν / κλώσ̌κουμαι = επιστρέφω / ράχ̌α̤ = ράχη – πλάτη / γάλα̤-γάλα̤ = σιγά, σιγά / γούλα = λαιμός / σούμωσον = πλησίασε / τάλεμαν = άρπαγμα. Ταλεύω = εισδύω, εισέρχομαι, αρπάζω /φουρκίεται και στέκ’ = πγίνεται ολότερα / τίζα̤ = κολλητά, ίσια / δαβρίν = αναγραμματισμός στη λέξη ραβδί / π̌όστ = δέρμα / τογρούν & τογρίν = τουρκ. ολόϊσιο

Τογρούν θέλ’ ατον – Διήγηση Χαλδίας Πόντου του Α. Νικολαϊδη

Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία – Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com