Ο Παράδεισον κι η κόλαση, ανέκδοτη διήγησης Σαντάς Πόντου, του Μιλτιάδη Νυμφόπουλου

Ο πάπο μ’ ο Πιπιλίκας ας’ σ' Ισ̌χανάντων έτον καλός τιλκέρτς και επέγνεν σην Άγκυραν απάν’ κεκά σην ξενιτείαν. Εδούλευεν σ’ ενός πέγ’ οσπίτ’ και ο πέγτς είχ̌εν ατον άμον αδελφόν.

Ο Πιπιλίκας επέρεν θάρρος, έτον πολλά μασχαρά̤νος και ξάϊ τον πέγ’ ‘κ̌’ εσαλάευεν, έλεγεν ήνταν επρόφτανεν έμπ’ ατ΄κεκά. Άμαν ο πέγκς πα εποίνεν για τ’ εκείνον παλαλά. Έναν ημέραν λέει ατον ο πέγκς. -Κά’ θα λέγω σε Δημήτρη Ουστά, αβουτοίν οι γυναίκ’ τ’ εμέτερον ας είν’ τ’ εσέτερον, ας είν’, πίσ’κα μιλλέτα̤ είναι. Τ’ εμέτερον ο Μουχαμέτς λέει: Κανένας γυναίκα ΄ς σον Παράδεισον να πάει ‘κ̌ επορεί, όλ’ ατουν θα πάγ’νε ΄ς σην Κόλασην. Για τ’ εσάς τοι κιαούρτς πα λέει: Οι κιαούρ’ που θα επορούν κι ελέπ΄νε τον Παράδεισον αν ‘κ̌ εφτάνε καπούλ’ το σωστόν την πίστ; Έλα εσύ μάστορα Δημήτρη, κρίμαν σ’ εσέν’ πρώτος μάστορας και καλός άνθρωπος, και να είσαι κιαούρτς! Άφ’ς την πίστ’ν εσουν και έλα γίνον τούρκος, κι ατότε όλα̤ του κοσμί’ τα καλά θα είν’ τ’ εσά και ο Παράδεισον πά τ’ εσόν. Κλώσ̌κεται και λέει ατόν κι ο Πιπιλής: -Πέγ’ εφέντη, να ζείς χρόνα̤ πολλά! Ευχαριστώ ντο αγαπάς με και θέλτς το καλό μ’, άμα ευχαριστώ και την τύχη μ’ ντ’ εποίκε με κιαούρ. Τσ̌ίνκ̌ι όνταν πάγω σην κόλασην τ’ εσέτερον και τ’ εμέτερον οι γυναίκ’ όλ εκεί θα είναι και θα φτάγω χόσ̌-πέσ̌ με τ’ εκεινούς. Εσείν όλ’ θα πάτε σον παράδεισον, άμα εγώ την κόλασην ‘κ̌ επορώ να απιδα̤βαίνω, ασ’ ση γυναικίων το σεπέπ’. Ο Πέγτς όνταν έκ’σεν ατα εγέλασεν και ατόσον πολλά ευχαριστέθεν, εξέγκεν έδωκεν ατον έναν ασημένιον γαλιόν.

Ο Παράδεισον κι η κόλαση, ανέκδοτη διήγησης Σαντάς Πόντου, του Μιλτιάδη Νυμφόπουλου. Πηγή Χρονικά του Πόντου

Λεξιλόγιο
Τιλκέρτς = τουρκική λέξη dulger μαραγκός / πέγ’ & πέγκς = τουρκική λέξη Μπέης / μασχαρά̤νος = μασκαράς, αστείος, ευθυμολόγος / εσαλάευεν = τουρκική λέξη sallamak δεν λογάριαζε, δεν υπολόγιζε / παλαλά = αστεία, ανοησίες, τρέλες / Ουστάς = τουρκική λέξη usta ο μάστορας / Κά’ = κάτι / αβουτοίν = αυτές / πίσ’κα μιλλέτα̤ είναι = τουρκική έκφραση pis = ακάθαρτο, βρωμερό & μιλλέτ millet πλάσμα, έθνος = είναι βρωμερά και ακάθαρτα έθνη (με θρησκευτική έννοια) / Μουχαμέτς = Μωάμεθ / κιαούρτς = τουρκική λέξη ο άπιστος (έτσι ονόμαζαν οι τούρκοι όλους τους αλλοεθνείς και μη μουσουλμάνους μωαμεθανούς / εφτάγω καπούλ’ = αραβική λέξη kabul παραδέχομαι, ασπάζομαι / Τσ̌ίνκ̌ι = τουρκική λέξη cunki διότι / χόσ̌-πέσ̌ = τουρκική έκφραση διασκέδαση / απιδα̤βαίνω = προσπερνώ / σεπέπ’ = αραβική λέξη sebep αιτία, λόγος. Στίχος: «Σεπεπί τη καστανί, κάστανα σερεύομαι» / ασημένιον γαλιόν = ασημένια πίπα 

Ο Σανταίος δάσκαλος Μιλτιάδης Νυμφόπουλος γεννήθηκε στον οικισμό Ισχανάντων και ως γιος δασκάλου από μικρός μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα του και στην συνέχεια φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας. Επίσης διδάχθηκε βυζαντινή μουσική από τον πρωτοψάλτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη. Σε ηλικία 18 ετών εργάστηκε ως κοινοτικός δάσκαλος στον οικισμό Ισχανάντων και υπηρέτησε σε πολλά χωριά και πόλεις του Πόντου ως δάσκαλος παράλληλα όμως ασκούσε και το επάγγελμα του ιεροψάλτη. Ασχολήθηκε ταυτόχρονα και με την δημοσιογραφία αρθρογραφώντας στις εφημερίδες Φάρος της Ανατολής, Αργοναύτης, Κράτος των Αθηνών και Ταχυδρόμος. Κατά καιρούς έχουν δημοσιευθεί άρθρα του στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακή Εστία, Ποντιακά χρονικά. Το 1923 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Χρυσοκέφαλο Δράμας, όπου υπηρέτησε ως δάσκαλος μέχρι και το 1947. Το 1953 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Ιστορία της Σάντας του Πόντου. Ακολούθησαν και άλλα έργα του όπως το Ιστορία του Χωριού Χρυσοκέφαλος Δράμας, Ευτράπελα, Σαντέϊκα Τραγωδίας και άλλα.

Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία – Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com