Ο ζωγράφον κι ’Αέρτς - Διήγηση Αργυρουπόλεως - Συλλογή Α. Νεοφυτίδη

Η Πατούλα τῆ Κοβλακάντων ασή Μαυραγγέλ εκατήβεν σό Κάν κ’ επήγεν σόν ζωγράφον τόν Νικόλαν κ’ εσουμαρλάεψεν έναν εικόναν τ’ ’Αεργῆ, τρανόν η χάρη-ατ.

Σά δύο εβδομάδας απάν έλα έπαρ-το, είπεν-ατεν ό ζωγράφον. Ημέραν κ̌’ εδέβασεν. Σά δεκαπέντε απάν’ επήγεν σόν ζωγράφον. Ο Νικόλας είδεν-ατεν κ’ έθυμήθεν την εικόναν. Ευλογημένον ενέσπαλεν ν’ εφτιάγι-ατο. Τούλα-τούλα επέρεν έναν έτοιμον εικόναν τ’ ’Αγιαννῆ, εκαλοτύλτσεν-ατο σ’ έναν χαρτίν κ’ έδωκεν-άτο κεί. Η Πατούλα εσέγκεν την εικόναν σό δίσακκον κ’ εδέβεν πλάν. Σην Σόρδαν απαν μερέαν, σό παλαιόν τῆ Μεταμόρφωσηη κεκά, σά χαϊρέτι͜α τά τούτι͜α αφκά, επέντεσεν τή γειτόντσαν-άτς τῆ Κατσκάρ την ’Αγγέλκων μέ τ’ έναν λασούμενον, ό λόγος-ημ’ σὲ κεῖνο. — «Ντό έεις σό δίσακκο σ’, ρίζα μ’ Πατούλα;» ερώτεσεν-ατον. — «Τ’ ’Αεργῆ την εικόναν έχω, τρανόν η χάρη-ατ», είπεν κ’ επετύλτσεν τό δέμαν κ’ ένοιξεν την εικόναν. Αλλομίαν ντό τερεῖ! Η εικόνα ’κ̌’ έτον τ’ ’Αεργῆ. — «Νέκουτση», λέει-ατεν ’Αγγέλκω, «’Αέρτς χωρίς άλογον γίνεται; Ο ζωγράφον εκόμπωσέ σε, κλῶστ’ όπίσ’ δέβα βάλον-άτο σ’ όμμάτι͜α-τ’». Αμάν εκλῶσταν όπίσ’ οἱ δῦ εντάμαν καί τά ἴσα έρθαν σόν ζωγράφον κ’ επῆραν-άτον κ’ εστάθαν. — «Γιά σταθέστεν, μή κουίζετεν αέτς. ’Αέρτς έν’, ρίζα μ’ νά λελεύω σας, νά έχωμε τήν χάρην-άτ’, άμαν οἱ τοῦρκ’ επέραν σά μεκερία τ’ άλογον-άτ’ κ’ επέμνεν γιαγιάντς». — «Αέτς μή έν’ ἡ δουλεία;» είπαν οἱ γυναίκ’ κ’ έπροσκύντσαν τήν εικόναν, ετύλτσαν-άτο κ’ ἐδέβαν πλάν.

Λεξιλόγιο: ’Αέρτς = ’Αϊγιώργης • Μαυραγγέλ = χωριό κοντά στήν Αργυρούπολη μέ μικτό πληθυσμό • εσουμαρλάεψεν = τουρκ., παρήγγειλε • ενέσπαλεν = ξέχασα • τοῦλα-τοῦλα = σιγά-σιγά, μέ τρόπο • ἐδέβεν πλάν = έφυγε • απαν μερέαν = κοντά, στήν απάνω μεριά • χαϊρέτια = αφιερώματα (βρύση, γεφύρι, δένδρα κ.λ.π. γιά κοινή χρήση) • τούτια = τουρκικόν όνομα τῆς συκαμινιᾶς • αφκά = κάτω • λασούμενον = γάιδαρος (κατ’ ευφημισμόν· πάντοτε ακολουθεῖται ἡ λέξη από τήν φράση: ὁ λόγος-ημ’ σ’ ἐκεῖνο) • νέκουτση = ναί, μωρή (λέγεται συνήθως από τίς μεγαλύτερες στίς μικρότερες) • ἐκόμπωσε = εγέλασε • κλῶστ’ = γύρισε • επῆραν-άτον κ’ εστάθαν = τόν έβαλαν μπροστά • νά λελεύω σας = νά σᾶς χαρῶ • μεκερία = επίταξη κ.λ.π. • γιαγιάντς = λ. τουρκ., πεζός.

Ο ζωγράφον κι ’Αέρτς - Διήγηση Αργυρουπόλεως - Συλλογή Α. Νεοφυτίδη - Πηγή: Ποντιακά Φύλλα 1937

Διαλεκτολογία Πόντου - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com