Η προσβολή - Διήγηση Πόντου από την Συλλογὴ του Κώστα Βαφειάδη

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Γλώσσα

Η προσβολή διήγηση από την Συλλογὴ του Κώστα Βαφειάδη— Κ’ ἐπεκεῖ πῶς πῶς θὰ λέγνε; Πὼς ἀτὸ ἡ προσβολὴ ἐμὲν πὰ τοκουνεύ’; Ναί πρε, κι’ ἀρ’ ἐγὼ ζατὶ ’κ̌’ ἐθέλνα, ζατὶ κὰ ’κ̌’ ἐκάτσα, ὅλον ἐσούριζα κ’ ἐκεζινεύκουμουν ἀπὲσ’ σὴν ὀτάν.

Ἀτὸς ὁ Νικόλας ἐγαντούρεψε με, διάβολος ἐγέντον, σὸ κορμί-μ’ ἐσέβεν.
— Ναί πρε Γιάννε, εἶπε με, χάϊτε ἂς δίγω-σε τὴ πασα̤-μ’ τῆ Χαλιάραμπε τὴν θαγατέραν, τὴ Μαρίαν.
— ’Κ̌ι θέλω, εἶπ’-ἀτον, ἅμα ἀτὸς ἐζορλάτεψε-με, ἐγὼ πα ἐγαντουρεύτα. Ἀρ’ ἐγόμωσαμε τὸ μαντὶλ τούτι͜α, παστίλας, λεπλεπούδι͜α καὶ καρυδοκάντσι͜α κ’ ἐχπάσταμε. Ἐπήγαμε σῆ πασά̤-μ’ τῆ Χαλιάραμπονος, ἐσέβαμε ἀπές, ἀτὸς ἐκάτσεν, ἐγὼ ζατὶ κὰ ’κ̌’ ἐκάτσα, ὅλον ἐσιούριζα κ’ ἐκεζινέφκουμουν ἀπὲσ’ σὴν ὀτάν, κι’ ἀτὸς ἐρχίνεσεν:
— Πάσα̤ Χαλιάραμπε, εἶπεν, Ἀλλαχοὺν ἐμπρὶ ἰλέ, πεϊγαμπεροὺν καβὶ ἰλέ, μὲ τῆ Θεοῦ τὴν δύναμιν, μὲ τῆ Παναΐας τὴν εὐλοΐαν καὶ μὲ τοὶ γονέων τὴν εὐχ̌ήν, ἂς δίγωμε τὴν θαγατέρα-σ’ τὴν Μαρίαν τ’ ἐμέτερον τὸν Γιάννεν. ’Κ̌’ ἐπρόφτασεν νὰ λέῃ τὴν καλατσ̌ήν, καὶ ὁ πασά̤-μ’ ὁ Χαλιάραμπον ἐκούϊξεν:
— Ἔξ ἀπ’ ἀδ’ ἀπές, σκύλ’υιε καὶ γαϊδιάρ-υιε!
Ἀρ’ ἀτότε ἐγὼ ἐροῦξα ἔξ’. Ἀτός πα πῶς ἐπεδίπλωσεν τὰ ποδαρόπα-τ’ καὶ πῶς ἐτοπλάεψεν τὰ μαμελόπα-τ’ ’κ̌’ εἶδα, ’κ̌’ ἐξέρω, ἐγὼ ἐφέκα κ’ ἔφυγα!
Κι’ ἀτώρα πῶς πῶς θὰ λέγνε; Πῶς ἀτὸ ἡ προσβολὴ ἐμὲν πὰ τοκουνεύ;
Ναί-πρε, κι’ ἀρ’ ἐγὼ ζατὶ ’κ̌’ ἐθέλνα, μὲ τὸ ζὸρ ἐκουβάλεσε-με. Ὅλον ἐσιούριζα κ’ ἐκεζινέφκουμουν, κ’ ἐγὼ κὰ πὰ ’κ̌’ ἐκάτσα.

Λεξιλόγιον:
• ἐπεκεῖ = ὕστερα
• τοκουνεύ’ = λ.τ. προσβάλλει
• ζατὶ = ἄλλωστε
• ἐκεζινέφκουμουν = λ.τ. ἐβολτάριζα
• ἐγαντούρεψε με = λ.τ. μὲ κατέπεισε
• ἐξορλάεψεν = λ.τ. ἐβίασε
• τούτα̤ = λ.τ. μοῦρα ξηρά
• λεπλεπούδι͜α = στραγάλια
• ἐχπάσταμε = ξεκινήσαμε
• ἐσέβαμε = μπήκαμε
• ὀτὰν = λ.τ. δωμάτιο
• Ἀλλαχοὺν ἐμπρὶ ἰλὲ = φρ. τ. μὲ τὴν διαταγὴν τοῦ Θεοῦ
• πεϊγαμπεροὺν καβὶ ἰλὲ = μὲ τοῦ προφήτη τὴν θέλησιν
• καλατσ̌ὴν = ὁμιλία
• ἐκούϊξεν = ἐφώναξε
• ἐροῦξα = ἔπεσα
• ποδαρόπα τ’ = ποδαράκια του
• ἐτοπλάεψεν = λ.τ. ἐμάζεψε
• μαμελόπα = ὑποκορ. τοῦ δεκανίκια
• ζὸρ = λ.τ. βία
• ἐκοβάλεσε με = μὲ μετέφερε 

"Η προσβολή" διήγηση Πόντου από την Συλλογὴ του Κώστα Βαφειάδη - Πηγή: Ποντιακά Φύλλα 1937 Διαλεκτολογία Πόντου, Ιδιωματισμοί της Ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία, διηγήσεις, θρύλοι, μύθοι

Διαλεκτολογία Πόντου - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com 

Print