Θ’ αχπαράεται το παιδίν – Διήγηση του κ. Α. Τσ̌ιορτανά εκ Κοτυώρων Πόντου

Θ’ ἀχπαράεται τὸ παιδὶν – Διήγηση του κ. Α. Τσ̌ιορτανά εκ Κοτυώρων Πόντου

’Σ σὰ 1923 ὀντὲς ἔρθαμε πρόσφυγες ἀδακές’, ἔτον μετ’ ἐμᾶς καὶ τῆ Καριπάντων ἡ οἰκογένεια ἀς σὴν ’Ορτοῦν. Τρία παντρεμένα ἀδέλφι͜α ἔταν ἀτοὶν καὶ εἶχαν καὶ τὴ μάναν ἀτουν, τὴν Χατζῆ Παρθέναν. Ὀλουνούς ἔστειλανε-μας ’ς ἐπαρχίας τῆ Ἑλλάδας.Οἱ Καριπάντ ἐπέμ’ναν προσώρας ’ς σὸν Πειραιᾶν, μὲ πολλοὺς ’Ορτουλῆδες. Ἡ Κυβέρνηση ἐδῶκεν ἀτς ἀπ’ ἕναν τσ̌ατὶρ καὶ ἐκούρεψαν ἀτα ἀπέσ’ ’ς ἕναν γιαζίν. ’Σ σῆ Καριπάντων τὸ τσ̌ατὶρ σουμὰ ἔτον ἕναν κουγίν.
Ἕναν ἡμέραν τὰ μωρὰ ἔπαιζαν ’ς σὸ κουγὶν ὁλόγερα. Ἔτον καὶ τῆ Καριπάντων τὸ μωρὸν καὶ ἔπαιζεν μὲ τ’ ἄλλα τὰ μωρά. Ἡ Χ’’ Παρθένα ἐκάθουτον μὲ τοὶ τρεῖς τοὶ νυφάδες ’ς σῆ τσ̌ατιρὶ τὴν πόρταν ἐμπρoστὰ καὶ ἔπλεκεν γιὰ τὸν Γιώραγαν, τὸν Τρανὸν τὸν γuiὸν ἀτς ἕναν ζευγάρ’ διπλὰ ὁρτάρα̤ ἄσπρα. Σίτα̤ ἔπλεκεν, ἐπέρεν τ’ ὁμμάτ’ν ἀ̤τς τὰ μωρὰ πώς παίζ’νε ’ς σὸ κουγὶν ὁλόγερα. ’Ἀμὰν ἐξέγκεν ἕναν ἄγρεν λαλίαν καί λέει τοὶ νυφάδες ἀτς: Τρέξτεν, ἐπάρτεν τὸ μωρόν, θὰ ρούζ’ ἀπες’ ’ς σὸ κουγὶν καὶ θὰ φουρκιέται….καὶ ντὸ θὰ φουρκιέται δὲν ’κ̌ ἔν’…. θ’ ἀχπαράεται!..

Λεξιλόγιο:
αχπαράεται = τρομάζει / αδακές = εδώ γύρω / Ορτοῦ = τουρκική ονομασία των Κοτυώρων του Πόντου / προσώρας = προσωρινά / Ορτουλήδες = Κοτυωρίτες / τσ̌ατὶρ = Τσαντίρι – Σκηνή / εκούρεψαν = έστρωσαν – τακτοποίησαν / γιαζίν = πεδιάδα / κουγίν – κουϊν - γουβίν = πηγάδι / ορτάρα̤ - ορτάρια = μάλλινες πλεχτές κάλτσες / Σίτα̤ - ενώ, καθώς, καθόσον / εξέγκεν = έβγαλε / άγρεν λαλίαν = κραυγή

Πηγή: Ποντιακή Εστία 1962 Διαλεκτολογία Πόντου, Ιδιωματισμοί της Ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία, διηγήσεις, θρύλοι, μύθοι

Διαλεκτολογία Πόντου - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com