Λαογραφικά Γλωσσικά Σύμμεικτα Γαρέσαρης Νικόπολης

Σα πεϊλέ τα χρόνε, σην Μπάλτζαναν Τρουκ' ‘κ̆’ έταν.  Τη Γενεκέντων ο Θόδωρον μίαν σιτέ επέϊνεν σο Τσαγράγιν κ' εξ', ερούξεν από πίσ'ατ' έναν τουρκικόν μωρόν. Δέκα χρονών έτον ‘κ̆’ έτον το μωρόν. Πεινασμένον έτον, εδέκεν-α ψωμίν έφαγεν και επ'εκεί ερώτσεν απόθεν εν' και τίνος εν'. 

Γετίμιν είμεν, είπεν το μωρόν, κάναν ‘κ̆’  έχω και τη χωρί'μ' τ' όνομαν ενέσπαλά 'το.  Ο Θόδωρον πα πολλά ανάγκεν εχ̆ίεν ας τη ζώων τ' ερίαμαν. Αθάρεσεν κελεπούριν ηύρεν. Μπρε, είπεν-α, έρχ̆εσαι μετ' εμέν';  Θα σφάζω σε, θα ποτίζω σε, τα λώματα'ς τα τσαρούχα 'σ ούλα μετά σωστά να ποίγωσ 'ατά. Εσύ πα να ερέζης τα ζα' μουν. Έρχ̆εσαι;   -Έρχουμ', είπεν το μωρόν, Ίσεϊν έκουεν.  Ήγκεν α χάσιλι σο σπίτιν' ατ' και εποίκεν-α τσοπάνον τη ζου. Το μωρόν εστάεν χρόνε, εχόντρυνεν, έντον τελίγανλης, επασλάεψεν και ετέρνεν τη χωρή τα κορίτζε. Έναν ημέραν, εσχωρεμένον τη Γενεκέντων ο Θόδωρον, εκούϊξε ατόν. -Ίσεϊν, είπεν ατόν, εχόντρυνες, κότζαμαν τελίγανλης ένσουν, το λές; Ενούντζεν Ισεϊνην, ενούντζεν και εκλώστεν και είπεν:  -Μερ να πάγω; Κανάν κ'έχω, νε μάναν, νε τετέν, νε αδελφόν, νε συγγενίδις. Τρουκικά πα κ'εξέρω να λέγω, Τρούκος είμεν. Τα τρουκικά ενέσπαλά'τα και τ'εξέρω είνεν ορωμέϊκα. Μοναχά τ'όνομα'μ εν τρουκικόν, σην εκκλησίαν εσούν πάγω, ύψωμαν επαίρω, εκκλησίας κοκκία τρώγω, τα νηστείας αμούν εσάς κι μαντζιρίζω, αμούν Ρωμαίος είμεν. Υναίκσον εμέν αδά σην Μπάλτζαναν, δόσ'μεν έναν χωραφόπον και είμεν πάντα τ'εσέτρον ο τσοπάνον. Μετ'εσάς θέλω να στέκω. Ο Θόδωρον έναν έναν ήκσεν ατά και είπεν σον Ισεϊνην:
-Δέβα ατώρα και εγώ ασ' τα δύο τρία ημέρας ύστερα κουϊζω σεν και γουνουσεύουμ'. Εδέκεν ατόν στράταν για να πα κρυφά να ευρήκ' τον ποπάν τη χωρί, τον ποπάν Ηλίαν τη χοντρού τη ποπά τον τετέν και να λέγ'ατά εκεί και δερμενεύκετ'ατόν, το πρέπ' να ποι. Είπεν σον ποπάν:  -Ας εφτάμ' ατόν Ορωμαίον, ας αλλάζουμ' τ'όνομα'τ και δίγουμ'ατόν έναν κορίτζιν και στεφανώνουμ'ατόν. Δεν κακόν ες;  -Κ'ίνεται, είπεν ο ποπά-Ηλίαν. -Μαθεύκετεν και ύστερα γυρεύνεν την ούλ'ς εμούν. Μερ είδες α Τρούκος να ίνετ' Ορωμαίος; Ζάντε, έϊνον πα σκοτώνεν και εμάς πα. Δέβα ηυρί ατόν έναν κορίτζιν ας τη τρουκικόν τα χωρία και υναίκσον ατόν. Ας τ'ούλα το καλόν εκέν, εξέρτς ποίον εν πασά-Θόδωρε; Γυρί ατόν ας πα χαβούτ' και ωτίν μη θήκ'ς σο λέσεν τα καλατζίας. Θα ίνετεν πελά σο φκάλ'ς και σ'ούλον το χωρίον. Αθαρείς και Θεγός έτον, το να ίνουσαν ούλα είπεν ατά. Ο Θόδωρον ωτίν κ'έθηκεν ση ποπά τα λόγε, κ'ήκσεν ατόν και εδήβεν ήγκεν ασ' τη Γορούν έναν κορίτζιν, τη Φατμάν, και υναίκσεν ατόν. Ύστερα εδέκεν ατόν έναν χωράφιν και επήκεν ατόν έναν καλύβην, εκεί σ' ατωριγνόν τη Ταπανάντων τα σπίτε σιμά.  Η Φατμά κάθαν χρόνον εποίνεν και απ' έναν παιδίν. Εποίκεν τον Σιλεϊμάνην, τον Χασάνην, τον Τσαούσην, τον Σακήρην και αν τοιν ούλς ύστερα, τον Χαλήλην τον αφορισμένον. Ούλα παιδία έταν, κορίτζιν κ'επείκαν.  Εχόντρυναν ατά τ'αφορισμένα και ούλα κουν πα υναίκσαν και ο κάθα ένας επήρε από δύο υναίκ'ς και εποίκαν από 10-12 μωρά. Μικρά μικρά υναίκσαν τα μωρά και σα 20-30 χρόνε απές, ένταν έναν ολόγιον μαχαλάν, τη Ταπανάντων το μαχαλάν.  Ασ' τα τότε κιάν το χωρίον τ'έσυρε ασ' τη Ταπανάντων το πρόσωπον, μόνον ο Θεγός εξέρε'το. Σίφταχ πα τίναν έκλεψαν και εζεμίωσαν σα χωράφε, σα πράματα, σο είδος, έτον τη Γεκενέντων ο Θόδωρον. Η ψύ'ατ εκάεν, αμάν ντο σκατόν να τρώγε. Αμούν σκυλίν επισμάνεψεν το κ'ήκσεν τη ποπά τα δερμενίας και πάντα έλεγεν ο σχωρεμένον:  -Σο σκυλίν και σο Τρούκον καλόν μ'εφτάς. Τα δύο πα πολλά κι δεβέν δάκνεσεν και αμούν οφίδιν σκεντρέζ'ν εσέν. 
Πηγή: houperin, Γαράσαρη τ' εμόν η πατρίδα

Ας το Γαλατζούγουν ο Χατζηλίαν έτον σο χιοκιουμέτιν. Έτον πολλά φίλος με την Τρουκ'ς. Έτον και πολλά σαχατζής. Ίντεν κι αν έλεγεν, οι Τρουκ κ'εχολέσκουσαν.
Έναν ημέραν με την Τρουκ'ς εντάμαν επέϊνεν σο παζάριν, σην Γαρέσαρην. Ση ποταμί την άκραν είδαν πολλά σκυλία και έτρωγαν έναν λέσιν.
«Χάτζηλια», είπαν οι Τρουκ, «για τερά! Εσήμερον Τετράδην ημέραν εν, οι Ορωμαίοι κρέας τρώγνεν»!
Ο Χατζηλίαν χαμάν ελάγκεψεν κι εκατήβεν ας τ' άλογον'ατ. Εδήβεν σα σκυλία σιμά, εκλώστεν οπίς και είπεν'ατς:
«Εφέντιλερ, εγώ ερώτ'σα τα σκυλία και είπανε'μεν: Ελχάμ τ'Ουλλάχ. Εμείς ούλ' Τρουκ είμες».
Οι Τρουκ ελίγον αμούν εγίζεψαν, αμούν εγέλασαν κι κάτ' έλεαν.
Νέ ισέ έφτασαν σ'Αγουτμούσιν, είδαν έναν σκυλίν μαύρον χοντρόν κι από πίσ'εκέν πολλά άσπρα σκυλία. Οι Τρουκ είπαν ατόν:
«Χάτζηλια, για τερά, τα σκυλία γυρέζ'νεν τον Δεσπότην, τον Γαραπάσην τ'εσέτρον».
Ο Χατζηλίαν εδήβεν σα σκυλία σιμά, εκλώστεν οπίς και είπεν:
«Εφέντιλερ, τ' άσπρα τα σκυλία είπαν εμέν: Απές σ'ατόσους Μολλάδες, θα εν και ήνας Δεσπότ'ς».
Το να λένε οι Τρούκ; Είπαν αμά, έξαν κι όλε.
Επ'εκεί εδήβαν σο Γονάγιν τη παζαρί, τη Γαράσαρης.
Οι Τρουκ πάλ' εκλέσεψαν ατόν και είπαν ατόν:
«Χάτζηλια, εμείς πολλά αγαπούμε'σεν, έλα ας εφτάμ'εσέν Τρούκον. Θα κόφτομεν το λιλί'ς, θα φτάμε'σεν σιουνέτιν. Θα τρώγουμ', θα πίνουμ', θα φτάμεν μουχαπέτιν ούλοι οι Τρουκ, με τα ταγούλε και τα ζουρνάες».
«Τζάνιμ», είπεν ο Χατζηλίαν, «καλόν αμά σ'άλλον τον κόσμον θα ευρήκω το πελά'μ. Για τ'εκείνο πολλά παρακαλώ σας, νε σιουνέτιν ποίστε με, νε ταγούλε και ζουρνάες πα θέλω».
«Βάϊ, βάϊ! Γιατί ούλαν Χάτζηλια»;
«Τσίνκι», είπεν ο Χατζηλίαν, «σ' άλλ' το κόσμον ο Χριστόν θα συρ' ασ' τα μαλλία'μ, ο Μουχαμέτην πα θα σύρ' ασ' το λιλί'μ, θα φτέγνε'με παρτσάες παρτσάες».
Οι άλλ' οι Τρουκ εγέλασαν ασ' την καρδίαν'εκούν και είπαν ατόν:
«Βάϊ, κιαβούρ ογλού κιαβούρ, μετ' εσέν πάσιν κ' ίνετεν. Δέβα, το θέλτς ποίσον».
Πηγή: houperin, Γαράσαρη τ' εμόν η πατρίδα

Οι Μανουηλάντων εν τρανόν οικογένειαν. Ο Χρήστον ο δέσκαλον έτον δέσκαλος σην Λίτσασα τη Γαράσαρης. Εκεί σην εκκλησίαν Άγιον Γεώργιον σην ανταλλαγήν, έγραψεν απές'σον ναόν την υπογραφήν ατ'. Οταν τα παιδία ατ' εδέβαν σην Λίτσασαν εκλαψον άμον ντο είδαν την υπογραφήν του πατέρα ατουν. Σο χωρίον ατόν επήρε την ομορφέσσα Βασιλικήν, που εγενέθεν σην Νικόπολιν τη Γαράσαρης και έτον πολλά ευκατάστατος. Ο Χρήστος και η Βασιλική έρθαν σο χωρίον Κύργια Δράμας και εποίκαν επτά παιδία. Πρώτος ο Γιωρίκας που εδέβεν σην Αμερικήν και έντονε καθηγητής Παιδιατρικής Καρδιολογίας σο Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας σο Λος Αντζελες. Ατός έτον και ακαδημαϊκός σην Αθήνα. Δεύτερος ο Γιάννες, έτον δικηγόρος σην Δράμαν και πρόεδρος του Δικηγορικού συλλόγου. Τρίτος ο Εμμανουήλ, έντονε δάσκαλος και επεκεί δικαστής και έφυγεν ως πρώτος Πόντιος αεροπαγίτης. Τέταρτος ο Νικόλαος, καθηγητής φιλόλογος και λυκειάρχης, εδούλεψεν πολλά χρόνε σην Ιωνίδειον Σχολή Πειραιώς και σην Ευαγγελική Σχολή. Ο Ιωσήφ έντονε ιατρός ακτινολόγος σην Δράμα, και διευθυντής ακτινολογίας σην Δράμα. Ο έκτον ο Δημήτριος, έντονε μαθηματικός, εσπούδασε μεταπτυχιακά σην Αμερικήν, αλλά νέος αφήκεν τα εγκόσμια σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα σίτα έρθεν σην Ελλάδα. Η τελευταία, Σοφία, το μόνον κορίτσ επήρε το όνομα της καλομάνας Σοφίας. Ατέ πολλά εξυπνέσσα έτον και εσπούδασεν αδά σο Πολυτεχνείον ως αρχιτέκτων. δέβε σην Γαλλίαν και επέρε μάστερ και εργάζεται σην Αθήνα. Τα εφτά παιδία εποίκαν δεκαεφτά χάταλα, και μέχρι ατώρα, Καλανταρτσ' 2010, τα παιδία ατούν εποίκαν άλλα δεκαοχτώ χάταλα.
Πηγή: houperin, Γαράσαρη τ' εμόν η πατρίδα

Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com