Οι εξισλαμίσεις στον Πόντο και οι Κλωστοί - Μέρος Α'
Τους φοβερούς εν τουρκία διωγμός του Ελληνικού στοιχείου, τους κατά διαφόρους καιρούς υπό της κρατούσης τουρκικής φυλής γενομένους αναλόγως προς την έντασιν και τον σκοπόν αυτών, ηκολούθουν αλλαχού μεν αθρόαι, αλλαχού σε σποραδικαί των ημετέρων εξωμόσεις και μεταναστεύσεις.
Σφοδρότεροι δε και καταστρεπτικότεροι υπήρξαν οι διωγμοί εν Πόντω ιδίως και εν Μικρά Ασία καθόλου, είτε υπό οργάνων της κυβερνήσεως τη υπόδειξη αυτής γενόμεναι, είτε και υπό των κατά τόπους τιμαριούχων των ούτω καλουμένων Ντερέ μπέηδων, εν αγνοία ή και εν ανοχή εκείνης. Από της αλώσεως της Τραπεζούντος υπό των τούρκων, τρείς προ πάντων υπήρχαν αι περίοδοι, καθ’ ας ο εν Πόντω Ελληνισμός τα πάνδεινα υποστάς κυριολεκτικώς εμαρτύρησεν εκ των φοβερών και απανθρώπων διωγμών αυτού υπό του μουσουλμανικού στοιχείου και εκ τούτων πάλιν η τελευταία, εις τον παρόντα ευρωπαϊκόν πόλεμον ανήκουσα, απεδείχθη κρισιμοτάτη, όσον αφορά εις την περαιτέρω υπόστασιν της Ελληνικής φυλής, εν τη χώρα εκείνη, διότι κατ’ αυτήν συστηματικώτερον και μετ’ επιστημονικής ούτως ειπείν ακριβείας εφηρμόσθη δυστυχώς ο διωγμός δια της χρήσεως πάντων των αγριωτάτων και απανθρωποτάτων της τελείας καταστροφής μέσων, προ των οποίων φρικιά και ο σκληρότατος των ανθρώπων. Οι εξισλαμίσεις στον Πόντο και οι Κλωστοί - Μέρος Α'
Η Πρώτη περίοδος ανάγεται εις αυτούς τους χρόνους της αλώσεως, της Τραπεζούντος, της κλεινής ταύτης των Κομνηνών πρωτευούσης, υπό του κατακτητού Μωάμεθ του Β’, όστις παρά τας δοθείσας τω τελευταίω Κομνηνώ Αυτοκράτωρι υποσχέσεις, τους πλείστους των κατοίκων αυτής εξεδίωξεν, ουκ ολίγους ηνάγκασε να εξομόσωσι καί μηδόλως σεβαστείς την τιμήν μηδέν την ζωήν των νέων Ελλήνων υπηκόων, τα μεν χαρέμια αυτού και πολλών μεγιστάνων επλήρωσε δι’ εξόχου καλλονής νεανίσκων και νεανίδων της ευγενούς των Τραπεζούντιων τάξεως, πολλούς δε των επισήμων εφόνευσε και βραδύτερον μάλιστα και αυτόν τον δυστυχή αυτοκράτορα Δαυίδ, μετά πάντων των υιών αυτού, μη στέρξαντα να αλλαξοπιστήσει. Αθρόαι δε τότε επεβάλλοντο υπό των τούρκων αι εξισλαμίσεις ού μόνο εν Πόντω αλλά και εν τω εσωτερικώ της Μικράς Ασίας και δυστυχώς πάντες σχεδόν οι εξισλαμισθέντες κατά τους χρόνους εκείνους απερροφήθησαν, μη δυνηθέντες να διατηρήσωσι μήτε την μητρικήν γλώσσαν αυτών, παρέμεινεν εν τούτοις παρ’ αυτοίς ως επί το πλείστον η Ελληνική φυσιογνωμία και η Λαζική και διεσώθησαν μέχρι τούδε πολλά ήθη και έθιμα Ελληνικά. Και κατ’ αρχάς μεν οι εξισλαμιζόμενοι εφέροντο οικείως και διέκειντο ευμενώς προς τους ομοφύλους αυτών Χριστιανούς, προϊόντος όμως του χρόνου λησμονούντες την αρχικήν αυτών καταγωγήν (και τούτο συνήθως συνέβαινε μετά δύο ή τρεις γενεάς), καθίσταντο φανατικοί και σκληροί προς τους ομογενές χριστιανικόν στοιχείον. Αλλά αφού πλέον παρήλθεν η πρώτη των κατακτητών ορμή μετά τας αθρόας εξισλαμισθείς πολλών ημετέρων πολλαχού του Πόντου, τας διαρπαγάς της περιουσίας πολλών άλλων, την δήμευσιν των σπουδαιοτάτων δημοσίων οικοδομημάτων και την εις τεμένη μετατροπή των κυριωτάτων ναών, επήλθεν οπωσδήποτε ησυχία τις και ο εγχώριος Ελληνικός πληθυσμός συνελθών εκ της πρώην τρομοκρατίας, ήρχισε κάπως να αναπνέει και να προσλαμβάνη νέαν ζωήν, αφ’ ότου μάλιστα παρετήρησεν ότι συν τω χρόνω οι κρατούντες αισθανόμενοι την ανάγκην αυτού ως υπερτερούντος πολύ εν τη πνευματική αναπτύξει και προηγμένου εις τας τέχνας και το εμπόριον, ήρχισαν οικειότερον να φέρονται προς αυτόν. Και ούτω επί δύο περίπου αιώνας άρχοντες και αρχόμενοι συνέζησαν οπωσδήποτε εξοικειωμένοι προς αλλήλους, έως ου επήλθεν η δευτέρα περίοδος των διωγμών καθ’ ην ανεστατώθη πάλιν ολόκληρος η χώρα εκ της τρομοκρατίας των κατά τόπους Ντερέ μπέηδων.
ΙΣΤΩΡ ΠΟΝΤΙΟΣ
Συνεχίζεται με την δεύτερη περίοδο των διωγμών των Ελλήνων Χριστιανών από τους τούρκους μουσουλμάνους. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Το ανωτέρω σημείωμα ελήφθη εκ της άλλοτε εκδιδομένης εν Αθήναις εφημερίδος Σκλάβα Ελλάς του κ. Κ. Φιλάνδρου, πρώην υπουργού και νυν δημάρχου Κερατσινίου. Θεωρούμεν υποχρέωση να περιμαζέψουμε και αναδημοσιεύσουμε ό,τι κατά καιρούς έχει δημοσιευτεί δια τον Πόντον εις μη ποντιακές εφημερίδες και περιοδικά.
"Αι εξισλαμίσεις εν Πόντω και οι Κλωστοί". Πηγή: Ποντιακά φύλλα, μηνιαίο περιοδικό διευθύνεται υπό συντακτικής επιτροπής. Χρόνος, πρώτος τεύχος, δεύτερον Απρίλιος του 1936. Γραφεία Πατησίων 26, Αθήνα. Υπεύθυνος, Γεώργιος Φωκάς.
Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com