Κρυπτοχριστιανικά του Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) 1971 (A΄)

Στην απελπισία του το ελληνικό έθνος κάτω από την βάναυση βία, του βάρβαρου κατακτητή προσπαθούσε με κάθε δυνατότητα να βρει τρόπο να ξεφύγει τον εξισλαμισμό και τον όλεθρο.

Και όταν πλέον η στιγνή τυραννία έφτασε στο απροχώρητο, κατέφυγε σε τέχνασμα ευφυέστατο που εφαρμόστηκε σε πολλά μέρη και έσωσε τους χριστιανούς από τον πλήρη αφανισμό. Χριστιανοί του Πόντου, όπως και της Κρήτης και άλλων περιοχών, δέχτηκαν εξωτερικά τον εξισλαμισμό, ενώ κατά βάθος διατηρούσαν με φανατισμό τα της χριστιανικής θρησκείας. Έτσι δημιουργήθηκε η τάξη των «Κρυπτοχριστιανών» ή «Κρυφών», οι οποίοι κατόρθωναν να ζήσουν ανενόχλητα, αλλά η θέση τους ήταν πάντοτε επικίνδυνη. Η Κοινότητα Σταυρί υπήρξε κατεξοχήν περιοχή των Κρυπτοχριστιανών, για τους οποίους γράφηκαν πολλά από δικούς μας αλλά και από ξένους. Ο φανατισμός και η χριστιανική ευλάβεια των κρυφών Σταυριωτών ακόμη και σήμερα επισύρουν τον θαυμασμό κάθε ανθρώπου. Ο φανατισμός αυτός ενάντια στην ωμή βία είχε άπειρα επεισόδια από τα οποία θεωρούμε σκόπιμο να καταχωρήσουμε εδώ μερικά παρμένα από τη ζωή των Κρυφών Σταυριωτών. Κρυπτοχριστιανικά του Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) Α΄ Μέρος
1. Σ̌κύλ’ ‘κ̌’ είν’ κιάν’ ντο είν’; Οι Σταυριώτες θεωρούσαν τους τούρκους σκυλιά.
2. Κηδείες «Κρυφών».
Οι κηδείες των Κρυφών Σταυριωτών γινόντανε χριστιανικά και στα κρυφά από τους τούρκους. Μετά τον εξισλαμισμό της συνοικίας Καλούτς, η οποία ήταν αρμένικη, κάθε καλοκαίρι έρχονταν στο Σταυρί τούρκος ιερέας (χότζας) για να εξυπηρετήσει τους τούρκους που ήταν αρκετοί, γιατί και οι Κρυφοί παρουσιαζόντουσαν σαν τούρκοι Ο ιμάμης, αυτός που ερχόταν στο Σταυρί συνεχώς επί δέκα χρόνια και πλέον δεν αξιώθηκε να κηδέψει νεκρό. Οι τυχόν νεκροί θάπτονταν στα κρυφά ως χριστιανοί, γι αυτό συνιστούσε παντού στους αρρώστους να πάνε να παραθερίσουν στο Σταυρί που είχε κλίμα υγιεινότερο και πρόσθετε. Δέκα και πλέον χρόνια υπηρετώ στον Σταυρί και δεν είδα να πεθαίνει κανείς.
3. Κηδεία του Μολλά Χασάν εφέντη (Παρασκευά Μακρίδη).
Ο Παρασκευάς Ουζούνογλης (Μακρίδης) μετέλαβε εγκαίρως των αχράντων μυστηρίων. Ήταν πολύ γέρος και άρρωστος. Όταν πέθανε, οι τούρκοι παραφύλαγαν τον νεκρό, γι αυτό η νεκρώσιμη ακολουθία ψάλθηκε από τον παπα Θόδωρο Παπαδόπουλο στο διπλανό σπίτι. Έπειτα οι τούρκοι, από υποψία, του έκαμαν πολλά λουτρά και τον έθαψαν παρακάτω από την συνοικία Αλεξοπουλάντων. Μετά την κηδεία έγινε προσκλητήριο από τον χότζα: «Ραχάτ ολτούν μι;» δηλαδή: «Ησύχασες; Αναπαύτηκες;». Επειδή όμως δεν πήρε καμία απάντηση, χαρακτήρισε τον νεκρό άπιστο: «Που τα κιαούρ ιμίς̌!» δηλαδή «Και αυτός άπιστος υπήρξε». Οι οικείοι του, ύστερα από μερικές ημέρες κατόρθωσαν να ξεθάψουν το πτώμα του Παρασκευά και να το θάψουν σε χριστιανικό νεκροταφείο.
4. Άλλα τεχνάσματα.
Κάποτε απουσίαζε ο ιμάμης και απέθνησκε ένας Κρυφός Σταυριώτης. Οι Σταυριώτες τον κήδεψαν χριστιανικά. Άνοιγαν όμως τάφο και στα τούρκικα μνήματα και έθαβαν εκεί ένα ανδρείκελο. Αυτό συνέβαινε πολλές φορές.
5. Μεταφορά νεκρού ως ασθενούς.
Κάποτε στην Τραπεζούντα απέθανε ένας Κρυφός Σταυριώτης. Οι χριστιανοί τον έβαλαν σε καλάθι και σαν άρρωστο τον μετέφεραν και τον έθαψαν χριστιανικά σε ένα ελληνικό χωριό της Ματσούκας.   (Συνεχίζεται...)  Σταυρίν Χαλδίας Πόντου (Uğurtaşı). Ήθη, έθιμα, χοροί, δοξασίες των Ελλήνων Σταυριωτών της επαρχίας Αργυρούπολης του Νομού Τραπεζούντας του Πόντου.

Κρυπτοχριστιανικά. Πηγή: Ποντιακή Στοά του Δημητρίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) 1971  

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com