Το παιδομάζωμα των οθωμανών

Το παιδομάζωμα ήταν η περιοδική στρατολογία ανήλικων χριστιανών, για λογαριασμό του σουλτάνου. Το παιδομάζωμα καθιερώθηκε, για να προμηθεύει την αυλή των οσμανλή δων με δούλους, έμπιστους και απόλυτα αφοσιωμένους στον οθωμανό μονάρχη.

Με αυτό, εκτός από την ανέξοδη εξεύρεση δούλων, επιτελούνταν και ο θρησκευτικός προσηλυτισμός, που ήταν καθήκον κάθε μουσουλμάνου. Άλλωστε, σύμφωνα με το κοράνι, στο νικητή ηγέτη των πιστών (ιμάμη ή σουλτά νο) ανήκε το 1/5 της λείας, άψυχης και έμψυχης. Κατά το ιερό αυτό βιβλίο των μουσουλμάνων, οι αιχμάλωτοι — και ως τέτοιοι λογαριάζονταν όλοι οι υποταχθέντες στην οθωμανική εξουσία χριστιανοί — αποτελούσαν ένα μέρος της λείας του «Ιερού πολέμου». Ας σημειωθεί ότι από το μέτρο εξαιρέθηκαν αποξαρχής οι Εβραίοι και οι Αρμένιοι, οι οποίοι προφανώς υποτάχθηκαν εθελοντικά στους τούρκους. Το παιδομάζωμα γινόταν με περιοδικότητα 5 ή 3 ετών κατόπιν φιρμανίου του σουλτάνου προς τους ιεροδικαστές, μουτεσελίμηδες, κεχαγιάδες κτλ. Από το μέτρο εξαιρούνταν οι οικογένειες, που είχαν ένα μόνο αρσενικό βλαστό. Εξαιρέσεις γίνονταν επίσης στις οικογένειες των μεταλλωρύχων (π.χ. της Χαλδίας, στα πλαίσια των προνομίων που τους παραχώρησε η Υψηλή Πύλη), ή σε περιοχές ολόκληρες, όπως τα Γιάννινα, ο Γα λατάς κτλ. Τα εξισλαμισμένα χριστιανόπαιδα ήταν μεταξύ 6 και10 ετών και περνούσαν από πολυετή εκπαίδευση, πριν υπηρετήσουν τον οθωμανό μονάρχη. Αρχικά στέλνονταν στους σπαχήδες, να δουλέψουν κοντά τους και να εθιστούν στη ζωή των μουσουλμάνων, να σκληραγωγηθούν και να εκπαιδευτούν στις λεπτομέρειες του ιερού νόμου. Ειδικοί υπάλληλοι του διβανίου μάλιστα περιέρχονταν τα υποστατικά των τιμαριωτών, όπου ζούσαν οι εξισλαμισμένοι νέοι, και έλεγχαν την πρόοδό τους. Ένα μέρος των παιδιών, όμως, αυτά που ήταν πολύ μικρά, προορίζονταν για εσωτερική υπηρεσία στο παλάτι του σουλτάνου (ήταν τα γνωστά ιτς ογλάν), και στέλνονταν να εκπαιδευτούν στα ανάκτορα της Προύσας ή της Αδριανούπολης, των δύο παλαιών πρωτευουσών του οθωμανικού κράτους. Τα ιτς ογλάν επί αιώνες αποτέλεσαν την ανώτατη βαθμίδα των υπαλλήλων της αυλής. Ορισμένα μάλιστα έφτασαν ως τα ανώτατα αξιώματα. Στην περιοχή του Πόντου, το παιδομάζωμα πρέπει να εφαρμόστηκε νωρίς, παρόλο που λείπουν οι σχετικές ακριβείς πληροφορίες. Οι περιοχές, άλλωστε, της Κασταμονής, της Σεβάστειας και της Αμάσειας, που υποτάχθηκαν το διάστημα 1393-1400 στους Οθωμανούς, γειτνίαζαν με την έδρα του τάγματος των Μπεκτασήδων δερβίσηδων, που επηρέασε βαθύτατα το σώμα των γενιτσάρων. Θεωρείται βέβαιο, πάντως, ότι και o Πόντος πλήρωσε τον αναλογούντα σε αυτόν φόρο αίματος στο παιδομάζωμα. Ενδεικτικά μόνο αναφέρεται ότι, αμέσως μετά την άλωση της Τραπεζούντας, οι τούρκοι εξισλάμισαν βίαια 800 «παλικαρόπουλα» της πρω τεύουσας του Πόντου.

Κείμενο του κ. Αχ. Ανθεμίδη Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com