Η Ιστορία της πόλεως της Τραπεζούντας με λίγα λόγια, του κ. Γ. Φωκά

Η Τραπεζούντα ήταν αποικία των Σινωπέων. Χτίστηκε το 756 π.Χ., πριν ακόμη χτιστούν η Ρώμη και το Βυζάντιο.

Αν και ήταν μικρή πόλη την εποχή της ρωμαϊκής κυριαρχίας, κατάφερε, εξαιτίας των συνεχών πολέμων των Βυζαντινών εναντίον των Περσών, να αποκτήσει σπουδαία στρατηγική θέση και να αναπτυχθεί τόσο, ώστε να γίνει πρωτεύουσα της Χαλδίας, ξεπερνώντας τη Νεοκαισάρεια, η οποία μέχρι τότε κατείχε την πρώτη θέση. Το 527, όταν ο στρατηγός των Βυζαντινών Πέτρος νίκησε και έδιωξε τους Πέρσες, οι οποίοι είχαν εισβάλει στη Λαζία, η Τραπεζούντα οχυρώθηκε, έγινε κέντρο των πολεμικών επιχειρήσεων, με ορμητήριο τη Ριζούντα, και η πρώτη στρατιωτική πόλη του κράτους. Επειδή οι πόλεμοι του Βυζαντίου εναντίον των Περσών και των Αβάρων δεν σταμάτησαν ποτέ, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έδιναν μεγάλη σημασία στην Τραπεζούντα. Γι’ αυτό και το θέμα της Χαλδίας είχε πολλά και εξαιρετικά προνόμια. Αρκετοί όμως από τους στρατηγούς-διοικητές που διορίζονταν στην Τραπεζούντα και ονομάζονταν δούκες, έκαναν κατάχρηση αυτών των προνομίων και κήρυτταν τον εαυτό τους ανεξάρτητο, όταν η κεντρική εξουσία της Κωνσταντινούπολης αντιμετώπιζε εξωτερικές ή εσωτερικές δυσκολίες.
Ανεξάρτητα όμως από το αν κήρυτταν τον εαυτό τους ανεξάρτητο ή αν υπάκουαν στην κεντρική εξουσία, οι περισσότεροι από αυτούς τους δούκες φρόντιζαν για την ανάπτυξη των γραμμάτων, των τεχνών, των επιστημών και του εμπορίου. Στόχος τους ήταν να κάνουν την Τραπεζούντα, που ήταν το ισχυρότερο φρούριο στα βορειοανατολικά σύνορα του Βυζαντίου και το σπουδαιότερο εμπορικό λιμάνι της Μαύρης Θάλασσας, ισάξια με την Κωνσταντινούπολη. Το 661 ακμάζει στην Τραπεζούντα η περίφημη σχολή του φιλοσόφου Τυχικού, στην οποία έρχονταν από όλα τα μέρη του Πόντου, της Αρμενίας και της Ιβηρίας για να τελειοποιήσουν τη μόρφωσή τους. Αυτή όμως η ανάπτυξη και ο πλουτισμός της Τραπεζούντας προκάλεσαν τον φθόνο και την απληστία των γειτόνων της.
Το 1022 ο ηγεμόνας της Ιβηρίας Γεώργιος εκστρατεύει εναντίον της Τραπεζούντας, αλλά ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος τον κατατροπώνει και τον τρέπει σε φυγή. Το 1049 επιτίθενται εναντίον της Τραπεζούντας οι Σελτζούκοι Τούρκοι, αλλά αποκρούονται χάρη στη γενναιότητα των κατοίκων της και στα μισθοφορικά τάγματα των Φράγκων και των Βαράγγων. Η επίθεση των Σελτζούκων επαναλαμβάνεται το 1057, το 1062 και το 1067. Καταλαμβάνονται πολλές ανατολικές επαρχίες του Βυζαντίου και μένει ελεύθερη μόνο η Τραπεζούντα. Ο αυτοκράτορας Ρωμανός Δ΄ Διογένης εκστρατεύει εναντίον των Τούρκων. Το 1071, στη φονικότατη μάχη που γίνεται κοντά στη Ζάραχ ή στο Μαντζικέρτ, νικιέται από τους Τούρκους, οι οποίοι ανενόχλητοι πια καταλαμβάνουν την ίδια χρονιά την Τραπεζούντα. Τότε ο αυτοκράτορας Ρωμανός ονομάζει δούκα της Τραπεζούντας τον Θεόδωρο Γαβρά και τον στέλνει εναντίον των Τούρκων, για να τους διώξει και να ελευθερώσει την Τραπεζούντα. Ο Θεόδωρος Γαβράς, αφού φτάνει στη Χαλδία, συγκεντρώνει στρατό, τον οργανώνει και τον εμψυχώνει τόσο, ώστε την ίδια χρονιά καταλαμβάνει την Τραπεζούντα. Μόλις όμως εγκαταστάθηκε στην εξουσία, κήρυξε τον εαυτό του ανεξάρτητο ηγεμόνα και, αντί να στείλει στην Κωνσταντινούπολη τα χρήματα που εισέπραττε από τα τελωνεία και τους φόρους, τα χρησιμοποίησε για την κατασκευή δρόμων και γεφυρών, καθώς και για την ανέγερση διάφορων εκπαιδευτικών και φιλανθρωπικών κτιρίων. Τραπεζούντα (Trabzon) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια
Επίσης, ο Θεόδωρος Γαβράς εκστρατεύει εναντίον των Τούρκων και ελευθερώνει το Παϊπούρτ και την Κολωνεία. Μετά τον θάνατο του Θεόδωρου Γαβρά καταργήθηκε η ηγεμονία της Τραπεζούντας και στάλθηκε εκεί από το Βυζάντιο ο πιο ενάρετος στρατηγός του αυτοκράτορα, ο Αλέξιος Δαβατηνός. Εκείνος όμως δεν έμεινε για πολύ δούκας της Τραπεζούντας, γιατί το 1104 διορίστηκε στη θέση του ο Γρηγόριος Ταρωνίτης, αρμενικής καταγωγής, μυστικοσύμβουλος και ευνούχος του αυτοκράτορα Αλεξίου. Αλλά και ο Ταρωνίτης, που στην αρχή ήταν φρόνιμος και υπάκουος, μόλις εγκαταστάθηκε στο νέο του αξίωμα, ανακήρυξε τον εαυτό του, όπως και ο Γαβράς, ανεξάρτητο ηγεμόνα. Ο αυτοκράτορας Αλέξιος, θέλοντας να τιμωρήσει τον αντάρτη Ταρωνίτη, στέλνει εναντίον του τον ανιψιό του Ιωάννη Ταρωνίτη, ο οποίος ήταν και εξάδελφος του Γρηγορίου Ταρωνίτη. Ο Γρηγόριος εγκαταλείπει την Τραπεζούντα και φεύγει στην Κολωνεία, σκοπεύοντας να ενωθεί με τον στρατό του ηγεμόνα της Αρμενίας Ντανισμέντ. Το μαθαίνει όμως αυτό ο Ιωάννης και στέλνει εναντίον του τον στρατό του, τον νικά, τον αιχμαλωτίζει και τον μεταφέρει δεμένο στην Κωνσταντινούπολη. Μετά τον Γρηγόριο Ταρωνίτη, διορίζεται δούκας της Τραπεζούντας ο γενναίος στρατηγός του Βυζαντίου Κωνσταντίνος Γαβράς, το 1115. Κι αυτός χρησιμοποιεί τα ίδια μέσα με τους προκατόχους του και ανακηρύσσει τον εαυτό του ανεξάρτητο ηγεμόνα. Συμμαχεί με τον γείτονά του, τον σουλτάνο των Τούρκων Καμάθ, και κηρύσσει πόλεμο εναντίον του σουλτάνου της Μελιτηνής. Νικιέται όμως, συλλαμβάνεται αιχμάλωτος και σώζεται αφού καταβάλλει βαριά λύτρα.
Μετά τον θάνατο του Αλεξίου ανέβηκε στον θρόνο του Βυζαντίου ο Ιωάννης Κομνηνός, ο οποίος ήταν ικανότερος στρατηγικά από τον Αλέξιο. Εκστρατεύει εναντίον της Τραπεζούντας για να αποκαταστήσει τα αυτοκρατορικά του δικαιώματα πάνω σε αυτήν, αλλά δεν καταφέρνει τίποτα και γυρίζει πίσω στο Βυζάντιο. Τον Ιωάννη Κομνηνό, μετά τον θάνατό του, διαδέχθηκε ο Μανουήλ Α΄, ο οποίος στέλνει εναντίον της Τραπεζούντας τον Μιχαήλ Γαβρά. Ο Μιχαήλ Γαβράς κατορθώνει τελικά να προσαρτήσει την Τραπεζούντα στη Βυζαντινή αυτοκρατορία και διορίζει διοικητή της τον Νικηφόρο Παλαιολόγο. Από τότε η Τραπεζούντα παραμένει αναπόσπαστη επαρχία της αυτοκρατορίας μέχρι το 1204, οπότε, αφού καταλήφθηκε η Κωνσταντινούπολη από τους Φράγκους και καταλύθηκε η Βυζαντινή αυτοκρατορία, ανακηρύχθηκε από τον Αλέξιο Α΄ Κομνηνό πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας. Από το 1204 έως το 1461 η Τραπεζούντα ήταν πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Κομνηνών της Τραπεζούντας. Γνώρισε τιμές, ευημερία, παρακμή και πολιορκίες. Το 1461, οκτώ χρόνια μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους, παραδίδεται με όρους από τον τελευταίο της αυτοκράτορα, τον Δαβίδ Κομνηνό, στον κατακτητή Μωάμεθ. Από τότε εξακολουθεί να είναι μία από τις κυριότερες πόλεις της τουρκικής αυτοκρατορίας και το κυριότερο εμπορικό λιμάνι της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα μέχρι το 1916. Το 1916 η Τραπεζούντα καταλήφθηκε από τους Ρώσους και εγκαταλείφθηκε από αυτούς το 1917, ύστερα από τη ρωσική επανάσταση και την υποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων. Η Τραπεζούντα, αφού ανακαταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό το 1917, εξακολουθεί την ανάπτυξη και την πρόοδό της, περιβαλλόμενη από τη στοργική φροντίδα της Τουρκικής Δημοκρατίας.  Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Γ. ΦΩΚΑΣ
--------------------------------------------------------------------------
Το πρωτότυπο κείμενο σε πολυτονική γραφή έχει ως κάτωθι:
Ἡ Τραπεζοῦς ἦτο ἀποικία τῶν Σινωπέων. Ἐκτίσθη τὸ 756 π.Χ. πρὶν ἀκόμα κτισθεῖ ἡ Ρώμη καὶ τὸ Βυζάντιον. Μικρὰ πόλις τὸν καιρὸν τῆς Ρωμαϊκῆς κυριαρχίας, κατώρθωσε, λόγω τῶν συνεχῶν πολέμων τῶν Βυζαντινῶν κατὰ τῶν Περσῶν νὰ ἀποκτήσῃ σπουδαίαν στρατηγικὴν θέσιν καὶ ν’ ἀναπτυχθῇ τόσον, ὥστε νὰ γίνῃ πρωτεύουσα τῆς Χαλδαίας, ξεπεράσασα τὴν Νεοκαισάρεια, ἡ ὁποία κρατοῦσε ὡς τότε τὰ πρωτεῖα.
Τὸ 527, ὅταν ὁ στρατηγὸς τῶν Βυζαντινῶν Πέτρος, ἐνίκησε καὶ ἔδιωξε τοὺς Πέρσας, οἱ ὁποῖοι εἰσέβαλων εἰς τὴν Λαζίαν, ἡ Τραπεζοῦς ὠχυρώθη, ἔγινε τὸ κέντρον τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων, μὲ ὁρμητήριον τὴν Ριζοῦντα, καὶ ἡ πρώτη στρατιωτικὴ πόλις τοῦ κράτους. Ἐπειδὴ οἱ πόλεμοι τοῦ Βυζαντίου κατὰ τῶν Περσῶν καὶ τῶν ’Ἀβάρων οὐδέποτε ἔπαυλαν, οἱ Βυζαντινοὶ αὐτοκράτορες, ἔδιδαν μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν Τραπεζοῦντα, γι’ αὐτὸ καὶ τὸ θέμα Χαλδαίας εἶχε πολλὰ καὶ ἐξαιρετικὰ προνόμια. Ἀρκετοὶ ὅμως, ἀπὸ τοὺς διοριζομένους εἰς τὴν Τραπεζοῦντα στρατηγοὺς - διοικητάς, ποὺ ἐκαλοῦντο δοῦκες, ἔκαμαν κατάχρηση αὐτῶν τῶν προνομίων, καὶ ἐκήρυτταν τὸν ἑαυτόν τους ἀνεξάρτητον, ὅταν ἡ κεντρικὴ ἐξουσία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, εἶχε ἐξωτερικὲς εἴτε ἐσωτερικὲς ἀνωμαλίες.
Ἀνεξαρτήτως ὅμως, ἂν ἐκήρυτταν τὸν ἑαυτόν τους ἀνεξάρτητον ἢ ἂν ὑπήκουον στὴν κεντρικὴ ἐξουσία, οἱ περισσότεροι ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς δοῦκας, ἐφρόντιζαν γιὰ τὴν ἀνάπτυξη τῶν γραμμάτων τῶν τεχνῶν τῶν ἐπιστημίων καὶ τοῦ ἐμπορίου, γιὰ νὰ κάνουν τὴν Τραπεζοῦντα, ποὺ ἦτο τὸ ἰσχυρότερο φρούριο εἰς τὰ βορειανατολικὰ σύνορα τοῦ Βυζαντίου καὶ ὁ σπουδαιότερος ἐμπορικὸς λιμὴν τῆς Μαύρης Θαλάσσης, ἐφάμιλλη μὲ τὴν Κωνσταν)πολη. Τὸ 661 ἀκμάζει στὴν Τραπεζοῦντα ἡ περίφημος σχολὴ τοῦ φιλοσόφου Τυχικοῦ, στὴν ὁποίαν ἔτρεχον ἀπ’ όλα τὰ μέρη τοῦ Πόντου τῆς ’Ἀρμενίας καὶ τῆς Ἰβηρίας, γιὰ νὰ τελειοποιήσουν τὴ μόρφωσή τους. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἀνάπτυξις καὶ ὁ πλουτισμὸς τῆς Τραπεζοῦντος κινεῖ τὸν φθόνο καὶ τὴν ἀπληστία τῶν γειτόνων τῆς. Τὸ 1022, ὁ ἡγεμὼν τῆς Ἰβηρίας Γεώργιος, ἐστρατεύει κατὰ τῆς Τραπεζοῦντος, ἀλλὰ ὁ Βασίλειος ὁ Βουλγαροκτόνος τὸν κατατροπώνει καὶ τὸν τρέπει εἰς φυγήν. Τὸ 1049 ρίγχονται κατὰ τῆς Τραπεζοῦντος οἱ Σελτζουκίδαι Τούρκοι, ἀλλὰ ἀποκρούονται χάρις στὴ γενναιότητα τῶν κατοίκων της καὶ χάρις στὰ μισθοφόρα τάγματα τῶν Φράγκων καὶ Βαριάγγων. Ἡ ἐπίθεσις τῶν Σελτζουκίδων, ἐπαναλαμβάνεται τὸ 1057 τὸ 1062 καὶ τὸ 1067. Καταλαμβάνονται πολλαὶ ἀνατολικαὶ ἐπαρχίαι τοῦ Βυζαντίου καὶ μένει ἐλεύθερη μόνον ἡ Τραπεζοῦς. Ὁ αὐτοκράτωρ Ρωμανὸς ὁ Δ.΄ ὁ Διογένης ἐστρατεύει κατὰ τῶν Τούρκων. Τὸ 1071 στὴ φονικωτάτη μάχη ποὺ γίνεται κοντὰ στὴ Ζάραχ, εἴτε Μαντζικάρτ, νικᾶται ἀπὸ τοὺς Τούρκους, οἱ ὁποῖοι ἀνενόχλητοι πιὰ τὴν ἴδια χρονιὰ καταλαμβάνουν τὴν Τραπεζοῦντα. Τότε ὁ αὐτοκράτωρ Ρωμανός, ὀνομαζει δοῦκα τῆς Τραπεζοῦντος τὸν Θεόδωρον Γαβριὰν καὶ τὸν στέλνει ἐναντίον τῶν Τούρκων, νὰ τοὺς διώξῃ καὶ νὰ ἐλευθερώσῃ τὴν Τραπεζοῦντα. Ὁ Θεόδωρος Γαβριᾶς, ἀφοῦ φθάσῃ εἰς τὴν Χαλδαίαν, μαζεύει στρατό, τὸν διοργανώνει καὶ τὸν ἐμψυχώνει τόσο, ὥστε τὴν ἴδια χρονιὰ καταλαμβάνει τὴν Τραπεζοῦντα.
Μόλις ὅμως ἐγκατεστάθη στὴν ἀρχὴ κυρήττει τὸ ἑαυτό του ἀνεξάρτητον ἡγεμῶνα καὶ ἀντὶ νὰ στείλῃ τὰ χρήματα ποὺ εἰσέπραττε ἀπ’ τὰ τελωνεῖα κι’ ἀπ’ τὶς φορολογίες, στὴν Κωνσταντινούπολη, τὰ χρησιμοποιεῖ γιὰ τὴν κατασκευὴ ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, γιὰ τὴν ἀνέγερσιν διαφόρων φιλεκπαιδευτικῶν καὶ φιλανθρωπικῶν κτιρίων. Ἐπίσης ὁ Θεόδωρος Γαβριᾶς ἐστρατεύει κατὰ τῶν τούρκων, καὶ ἐλευθερώνει τὸ Παῖπουρτ καὶ τὴν Κολωνείαν. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Θεοδώρου Γαβριᾶ κατηργήθη ἡ ἡγεμονία τῆς Τραπεζοῦντος, καὶ στέλνεται ἐκεῖ ἀπὸ τὸ Βυζάντιον ὁ πιὸ ἐνάρετος στρατηγὸς τοῦ αὐτοκράτορος, ’Ἀλέξιος, ὁ Δαβατηνός, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἔμεινε γιὰ πολύ δοῦς τῆς Τραπεζοῦντος γιατὶ τὸ 1104 διορίζεται στὴ θέση του ὁ Γρηγόριος Tαρωνίτης, ἀρμένιος τὴν καταγωγήν, μυστικοσύμβουλος καὶ εὐνούχους τοῦ αὐτοκράτορος ’Ἀλεξίου.
Ἀλλὰ καὶ ὁ Tαρωνίτης ποὺ ἦτο πρῶτα, φρόνιμος καὶ ὑπάκουσος, μόλις ἐγκατεστάθη στὸ νέο του ἀξίωμα, ἀνακυρττει τὸν ἑαυτόν, σὰν τὸν Γαβριᾶ, ἀνεξάρτητον ἡγεμόνα.
Ὁ αὐτοκράτωρ ’Ἀλέξιος, θέλοντας νὰ τιμωρήσῃ τὸν ἀντάρτην Tαρωνίτην, στέλνει ἐναντίον του τὸν ἀνεψιόν του ’Ἰωάννην Tαρωνίτην, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ἐξάδελφος τοῦ Γρηγορίου Tαρωνίτη. Ὁ Γρηγόριος ἐγκαταλείπει τὴν Tραπεζοῦντα καὶ φεύγει εἰς Kολωνείαν, σκοπεύων νὰ ἑνωθῇ μὲ τὸν στρατὸ τοῦ ἡγεμόνος τῆς ’Ἀρμενίας Nτανισμέντ. Τὸ μαθαίνει ὅμως αὐτὸ ὁ ’Ἰωάννης καὶ στέλνει ἐναντίον του τὸν στρατό του, τὸν νικᾶ, τὸν αἰχμαλωτίζει καὶ τὸν μεταφέρει δεμένο στὴν Κων)πολη. Μετὰ τὸν Γρηγόριον Tαρωνίτην, διορίζεται δοῦξ τῆς Τραπεζοῦντος ὁ γενναῖος στρατηγὸς τοῦ Bυζαντίου Kωνσταντῖνος Γαβριᾶς, τὸ 1115.
Κι’ αὐτὸς μεταχειρίζεται τὰ ἴδια μὲ τοὺς προκατόχους του μέσα καὶ ἀνακηρύττει τὸν ἑαυτόν του ἀνεξάρτητον ἡγεμόνα. Συμμαχεῖ μετὰ τοῦ γείτονός του, σουλτάνου τῶν τούρκων Kαμᾶθ, καὶ κηρύττει τὸν πόλεμον κατὰ τοῦ σουλτάνου τῆς Mελιτηνῆς. Nικᾶται ὅμως, συλλαμβάνεται αἰχμάλωτος καὶ σώζεται ἀφοῦ καταβάλλει βαριὰ λύτρα. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ’Ἀλεξίου ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Βυζαντίου, ἀνέβηκε ὁ ’Ἰωάννης Κομνηνός, ὁ ὁποῖος ἦτο στρατηγικότερος τοῦ ’Ἀλεξίου. Ἐστρατεύει κατὰ τῆς Τραπεζοῦντος γιὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰ αὐτοκρατορικά του δικαιώματα ἐπ’ αὐτῆς, δὲν κατορθώνει ὅμως τίποτα καὶ γυρίζει πίσω στὰ Βυζάντιο. Tὸν ’Ἰωάννην Κομνηνόν, ἀποθανόντα, διεδέχθη ὁ Mανουὴλ ὁ Α’, ὁ ὁποῖος στέλνει κατὰ τῆς Τραπεζοῦντος τὸν Mιχαὴλ Γαβριᾶν. Ὁ Mιχαὴλ Γαβριᾶς κατορθώνει ἐπί τέλους νὰ προσαρτήσῃ τὴν Τραπεζοῦντα στὴν Bυζαντινὴ αὐτοκρατορία καὶ διορίζει διοικητήν τῆς τὸν Nικηφόρον Παλαιολόγον. ’Ἀπὸ τότε ἡ Τραπεζοῦς μένει ἀναπόσπαστος ἐπαρχία τῆς αὐτοκρατορίας μέχρι τὸ 1204, ὁπότε, ἀφοῦ κατελήφθη ἡ Kωνσταντινούπολις ἀπὸ τοὺς Φράγκους καὶ κατελύθη ἡ Bυζαντινὴ αὐτοκρατορία, ἀνεκηρύχθη ὑπὸ τοῦ ’Ἀλεξίου τοῦ Α’. Κομνηνοῦ πρωτεύουσα τῆς αὐτοκρατορίας τῆς Τραπεζοῦντος. ’Ἀπὸ τὸ 1204 ὡς τὸ 1461 ἡ Τραπεζοῦς ἦτο πρωτεύουσα τῆς αὐτοκρατορίας τῶν Kομνηνῶν τῆς Τραπεζοῦντος. Ἐγνώρισε τιμές, εὐημερία, κατάπτωση, πολιορκίες. Tὸ 1461, ὀκτὼ χρόνια μετὰ τὴν κατάληψιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπ’ τοὺς Τούρκους, παραδίδεται ὑπὸ τοῦ τελευταίου τῆς αὐτοκράτορος Δαβὶδ τοῦ Κομνηνοῦ, ὑπὸ ὅρους, εἰς τὸν κατακτητὴν Mωάμεθ. ’Ἀπὸ τότε ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μία ὑπ’ τὶς κυριώτερες πόλεις τῆς τουρκικῆς αὐτοκρατορίας, καὶ ὁ κυριώτερος ἐμπορικὸς λιμὴν τῆς Tουρκίας στὴ Μαύρη Θάλασσα ὡς τὸ 1916. Tὸ 1916 ἡ Τραπεζοῦς κατελήφθη ὑπὸ τῶν Ρώσων καὶ ἐγκατελήφθη ὑπ’ αὐτῶν τὸ 1917 ὕστερα ἀπ’ τὴ ρωσσικὴ ἐπανάσταση καὶ τὴν ὀπισθοχώρηση τῶν ρωσσικῶν στρατευμάτων. Ἡ Τραπεζοῦς ἀνακαταληφθεῖσα ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ τὸ 1917, ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάπτυξη καὶ τὴν πρόοδό της περιβαλλομένη ἀπ’ τὴ στοργικὴ φροντίδα τῆς Tουρκικῆς Δημοκρατίας.
Γ. ΦΩΚΑΣ

Πηγή: Ποντιακά Φύλλα - Μάρτιος 1935

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com