Η ποδοσφαρική ομάδα του Ελληνικού Αθλητικού Συλλόγου Μερζιφούντας «Πόντος», ιδρύθηκε από μαθητές και αποφοίτους του Κολλεγίου «Ανατόλια» το 1903

Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος Μερζιφούντας «Πόντος», ιδρύθηκε από μαθητές και αποφοίτους του Κολλεγίου «Ανατόλια» το 1903. Μερζιφούντα Πόντου - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός

Στην διοίκησή του συμμετείχαν τόσο οι μαθητές όσο και οι δάσκαλοι του κολλεγίου και η δραστηριότητά του αφορούσε τους τομείς του αθλητισμού, του πνεύματος, της τέχνης. Επίσης, ο σύλλογος διοργάνωνε ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις, δημιούργησε εξαιρετική βιβλιοθήκη, ενώ το 1910 ο σύλλογος ανέλαβε την έκδοση του περιοδικού «Πόντος», «Μηνιαίον δημοσίευμα φιλολογικόν, επιστημονικόν και παιδαγωγικόν». Πρόκειται για μια φωτογραφία με τεράστια ιστορική και συναισθηματική αξία, η οποία αποτυπώνει την αθλητική και πολιτιστική παρουσία του ελληνισμού στον Πόντο στις αρχές του 20ου αιώνα.
Σχολιασμός της εικόνας Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
1) Σύνθεση και Εμφάνιση: Στη φωτογραφία εικονίζεται η ποδοσφαιρική ομάδα του Ελληνικού Αθλητικού Συλλόγου «Πόντος» Μερζιφούντας. Τα μέλη φοράνε ριγέ φανέλες με το κεφαλαίο γράμμα «Π» στο στήθος (από το αρχικό της λέξης Πόντος). Η γαλάζια και λευκή ρίγα, σε συνδυασμό με τις ελληνικές σημαίες που κρατούν στις δύο άκρες, τονίζει την έντονη ελληνική ταυτότητα του συλλόγου.
2) Λεπτομέρειες: Ο παίκτης στο κέντρο κρατά μια δερμάτινη μπάλα της εποχής, πάνω στην οποία αναγράφεται η χρονολογία 1910. Στο κέντρο, πίσω, διακρίνεται ένας άνδρας με πολιτικά ρούχα και μουστάκι, πιθανότατα ο προπονητής, ο διοικητικός παράγοντας ή κάποιος καθηγητής του Κολεγίου.
3) Σημειώσεις και Επιγραφές:
α) Στο κάτω μέρος υπάρχει η αγγλική επιγραφή: «Football Team of the Hellenic Athletic Club — “Pontos.” Marsovan, Turkey.» (Η Μερζιφούντα αναφέρεται ως Marsovan).
β) Υπάρχουν χειρόγραφες διορθώσεις/σημειώσεις με ημερομηνίες (π.χ. 22/11/06), καθώς και μια υπογραφή (P. Petropoulos), στοιχεία που δείχνουν τη διαδρομή του αρχειακού αυτού τεκμηρίου στον χρόνο.
Σχολιασμός της λεζάντας και του ιστορικού πλαισίου. Η λεζάντα αναφέρει: «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΠΟΝΤΟΣ. Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος Μερζιφούντας "Πόντος" ιδρύθηκε από μαθητές και αποφοίτους του Κολεγίου "Ανατόλια" το 1903.»
• Το Κολέγιο Ανατόλια στη Μερζιφούντα: Το Κολέγιο «Ανατόλια» (Anatolia College) ιδρύθηκε στη Μερζιφούντα (Marsovan) του Πόντου από Αμερικανούς ιεραποστόλους. Αποτέλεσε σπουδαίο εκπαιδευτικό και πολιτιστικό κέντρο για την ευρύτερη περιοχή, με πολλούς Έλληνες και Αρμένιους μαθητές.
• Ίδρυση του Συλλόγου (1903): Ο Σύλλογος «Πόντος» δεν ήταν απλώς μια ποδοσφαιρική ομάδα. Ήταν ένας ευρύτερος αθλητικός και γυμναστικός σύλλογος που καλλιεργούσε το αθλητικό πνεύμα και την εθνική συνείδηση των νέων της περιοχής.
• Η Τραγική Κατάληξη: Η ιστορία του συλλόγου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα δραματικά γεγονότα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Το 1921, οι τουρκικές αρχές του Κεμάλ θεώρησαν τη δράση του συλλόγου (και ειδικότερα τα χρώματα, τις σημαίες και το όνομα «Πόντος») ως επαναστατική/αποσχιστική οργάνωση. Αποτέλεσμα ήταν η σύλληψη, η καταδίκη από τα λεγόμενα «Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας» στην Αμάσεια και ο απαγχονισμός πολλών μελών, αθλητών και καθηγητών του Κολεγίου.
• Η Συνέχεια στην Ελλάδα: Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την Ανταλλαγή Πληθυσμών, το Κολέγιο Ανατόλια επαναλειτούργησε στην Θεσσαλονίκη, μεταφέροντας την ιστορική του κληρονομιά στη Μακεδονία. Η συγκεκριμένη φωτογραφία αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και συγκινητικά ντοκουμέντα της ακμής, αλλά και της μαρτυρικής πορείας του ελληνισμού του Πόντου στις αρχές του 20ου αιώνα.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com