Η ζωή είναι τρομερή έτσι όπως και ο θάνατος - Απόφοιτοι του Ελληνικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Κρασνοντάρ (Αικατερινοντάρ) 1925
Απόφοιτοι του Ελληνικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Κρασνοντάρ (Αικατερινοντάρ) 1925. Η φωτογραφία στο πίσω μέρος της γράφει: "Η ζωή είναι τρομερή έτσι όπως και ο θάνατος".
Η πλειονότητα τους χάθηκε στις διώξεις του απάνθρωπου Σταλινικού κομμουνιστικού ολοκληρωτικού καθεστώτος το 1937-1938. Το καθεστώς χαρακτηριζόταν από την άγρια Μεγάλη Εκκαθάριση, όπου διώχθηκαν και εκτελέστηκαν εκατομμύρια άνθρωποι και εξ' αυτών χιλιάδες χιλιάδων Έλληνες καθώς θεωρούνταν εχθροί του λαού. Η φωτογραφία αυτή είναι εξαιρετικά δυνατή, τόσο οπτικά όσο και λόγω της βαριάς ιστορικής φόρτισης που φέρει η λεζάντα της. Σχόλια και παρατηρήσεις που συνθέτουν το ιστορικό και συναισθηματικό της πλαίσιο:
1. Η Αντίθεση Βλέμματος και Μέλλοντος Μεταναστεύσεις των Ελλήνων Ποντίων στη Ρωσία κατά τον 19ο αιώνα / Οι Καυκάσιοι Έλληνες
• Σοβαρότητα και Αξιοπρέπεια: Τα πρόσωπα των νέων φοιτητών/αποφοίτων εκπέμπουν μια βαθιά σοβαρότητα. Τα βλέμματά τους είναι καθαρά, ευθεία προς τον φακό, γεμάτα από την ελπίδα και την προσδοκία που συνοδεύει συνήθως την αποφοίτηση και την αρχή μιας επαγγελματικής ή ακαδημαϊκής πορείας.
• Η Τραγική Ειρωνεία: Γνωρίζοντας εκ των υστέρων την μοίρα τους, η ηλικία τους (νέοι άνθρωποι στο ξεκίνημα της ζωής τους) έρχεται σε σκληρή αντίθεση με το γεγονός ότι οι περισσότεροι εξοντώθηκαν λίγα χρόνια αργότερα κατά τις σταλινικές διώξεις και τις εκκαθαρίσεις (ειδικά την περίοδο της Ελληνικής Επιχείρησης της ΝΚΒΔ (ρωσικά: Греческая Операция, Γκρέτσεσκαγια Οπεράτσιγια, ελληνική επιχείρηση) ή γενικότερα οι σταλινικές διώξεις εναντίον των Ελλήνων το 1937-1938).
2. Η Φράση στην Πίσω Όψη: «Η ζωή είναι τρομερή έτσι όπως και ο θάνατος» Μετανάστευση των Ελλήνων του Πόντου στην Ρωσία
• Προφητική Ήδη από το 1925: Το 1925 η σοβιετική εξουσία σταθεροποιούνταν και η περίοδος της ΝΕΠ (Νέα Οικονομική Πολιτική) επέτρεπε μια σχετική πολιτιστική ανάπτυξη (εξ ου και η λειτουργία ελληνικών τμημάτων/ιδρυμάτων). Ωστόσο, η φράση αυτή προδίδει μια υπαρξιακή αγωνία ή μια διαίσθηση για τις σκληρές συνθήκες της εποχής (εμφύλιος πόλεμος που είχε προηγηθεί, φτώχεια, πολιτική αστάθεια).
• Φιλοσοφικός Στοχασμός: Δεν πρόκειται απλώς για μια σημείωση, αλλά για μια σχεδόν ποιητική/φιλοσοφική διαπίστωση που αποτυπώνει το βάρος που κουβαλούσε η γενιά εκείνη.
3. Το Ιστορικό Πλαίσιο του Κρασνοντάρ και του Ελληνισμού
• Πολιτιστική Ανθοφορία: Στη δεκαετία του 1920, στην περιοχή του Κουμπάν (με κέντρο το Κρασνοντάρ) και γενικότερα στη μεσημβρινή Ρωσία/Καύκασο, ο ελληνισμός γνώρισε μια πνευματική αναγέννηση με ελληνικά σχολεία, εφημερίδες, θέατρα και πανεπιστημιακά τμήματα για την κατάρτιση εκπαιδευτικών.
• Η Καταστροφή: Η γενιά αυτή των μορφωμένων Ελλήνων ήταν η πρώτη που μπήκε στο στόχαστρο κατά τις διώξεις του 1930. Οι διανοούμενοι, οι δάσκαλοι και οι φοιτητές θεωρήθηκαν «ύποπτοι» ή «εχθροί του λαού», με αποτέλεσμα τις αθρόες συλλήψεις, εκτελέσεις και εκτοπίσεις στην Σιβηρία και το Καζακστάν.
4. Αισθητική της Εικόνας
• Η ενδυμασία (οι στρατιωτικού τύπου χιτώνες/πηλήκια για τους άνδρες, τα λιτά φορέματα και η μαντήλα για τις γυναίκες) αποτυπώνει πιστά την αισθητική της πρώιμης σοβιετικής περιόδου.
• Η επιχρωματισμένη (Colorized) απόδοση δίνει μια αίσθηση αμεσότητας, κάνοντας τα πρόσωπα να φαίνονται σύγχρονα, σαν να μπορούσαμε να τους συναντήσουμε σήμερα στο δρόμο, γεγονός που κάνει την τραγωδία τους ακόμα πιο χειροπιαστή. Πρόκειται για ένα κλασικό παράδειγμα «παγωμένου χρόνου» στην ιστορία: μια στιγμή υπερηφάνειας και επίτευξης που επισκιάζεται ολοκληρωτικά από τη σκοτεινή ιστορική συνέχεια.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com