Τραπεζούντα Πόντου - Υπάλληλοι της τράπεζας των αδελφών Φωστηρόπουλου σε εκδρομή. Ημερομηνία άγνωστη
Μια σπάνια και ιστορικά πολύτιμη φωτογραφία αποτυπώνει την εύπορη ελληνική αστική τάξη της Τραπεζούντας στις αρχές του 20ου αιώνα (πιθανότατα μεταξύ 1910–1915).
Οι υπάλληλοι της Τράπεζας Αδελφών Φωστηρόπουλου ποζάρουν κομψά ενδεδυμένοι με ευρωπαϊκά κοστούμια, παπιγιόν, γραβάτες, ακόμα και λευκά γάντια, ενώ στο αριστερό μέρος, ένας άνδρας καθιστός οκλαδόν κρατάει την ποντιακή λύρα. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
1. Σχολιασμός της Φωτογραφίας:
• Η Κομψότητα της Εποχής: Η αμφίεση των παρευρισκόμενων φανερώνει τον κοσμοπολίτικο αέρα και την οικονομική επιφάνεια των στελεχών και υπαλλήλων των ελληνικών τραπεζικών οίκων της περιοχής.
• Το Πολιτισμικό Στοιχείο: Η παρουσία του λυράρη στην αριστερή γωνία δίνει μια ιδιαίτερη νότα: παρά την απόλυτη υιοθέτηση των ευρωπαϊκών προτύπων της αστικής τάξης, η ποντιακή παράδοση και η μουσική παρέμεναν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και των εκδρομών τους. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
• Οι Φιγούρες στο Βάθος: Στο αριστερό άκρο του φόντου διακρίνονται μορφές που φορούν παραδοσιακό φέσι, υπενθυμίζοντας το πολυπολιτισμικό περιβάλλον της οθωμανικής αυτοκρατορίας.
2. Η Τράπεζα των Αδελφών Φωστηρόπουλου - Η Τράπεζα των Αδελφών Φωστηρόπουλου υπήρξε ένας από τους ισχυρότερους χρηματοπιστωτικούς και εμπορικούς οίκους στον Πόντο:
• Ίδρυση & Καταγωγή: Η οικογένεια κατάγονταν από την Ίμερα. Ο γενάρχης Ιωάννης (Γιάγκος) Φωστηρόπουλος εγκαταστάθηκε στην Τραπεζούντα γύρω στο 1880. Μαζί με τα παιδιά του (Γιώργο, Κώστα κ.ά.) ίδρυσε αρχικά εμπορικό και δανειστικό οίκο, ο οποίος μετεξελίχθηκε στη μεγάλη «Τράπεζα Φωστηρόπουλου».
• Το Σύμβολο: Το έμβλημα της τράπεζας ήταν μια κυψέλη με πέντε μέλισσες, που συμβόλιζαν τα πέντε αγόρια της οικογένειας.
• Οικονομική Ισχύς: Η Τράπεζα Φωστηρόπουλου, μαζί με τους οίκους Καπαγιαννίδη, Θεοφύλακτου και Λεοντίδη, έλεγχε την οικονομική και εμπορική ζωή της περιοχής. Είχαν τέτοια επιρροή που, όταν το 1914 οι Νεότουρκοι προσπάθησαν να επιβάλουν εμπορικό μποϊκοτάζ κατά των Ελλήνων, οι ίδιοι οι τούρκοι έμποροι της Τραπεζούντας το ματαίωσαν, φοβούμενοι τα αντίποινα και την οικονομική δύναμη αυτών των ελληνικών τραπεζών!
• Εξάπλωση: Εκτός από την Τραπεζούντα, η τράπεζα άνοιξε υποκαταστήματα στο Βατούμ της Γεωργίας και στην Κωνσταντινούπολη. Το επιβλητικό κτήριο της τράπεζας στην Τραπεζούντα σώζεται μέχρι σήμερα και στεγάζει το κεντρικό ταχυδρομείο της πόλης.
3. Ο Νίκος Καπετανίδης (1ος από αριστερά, 1η σειρά καθισμένων) - Ο άνδρας που κάθεται πρώτος αριστερά στην 1η σειρά των καθισμένων (δίπλα στον λυράρη) είναι ο Νίκος Καπετανίδης (1889–1921), μία από τις σπουδαιότερες και πιο ηρωικές μορφές του Ποντιακού Ελληνισμού.
• Τα πρώτα χρόνια & η Τράπεζα: Γεννημένος στη Ριζούντα, αποφοίτησε από το περίφημο Φροντιστήριο Τραπεζούντας. Επειδή δεν είχε τους οικονομικούς πόρους να σπουδάσει φιλοσοφία στην Αθήνα, εργάστηκε αρχικά ως λογιστής στην Τράπεζα των Αδελφών Φωστηρόπουλου — γι' αυτό και βρίσκεται ανάμεσα στους υπαλλήλους στη φωτογραφία!
• Η Δημοσιογραφική Δράση: Η ανήσυχη φύση του τον ώθησε γρήγορα στη δημοσιογραφία. Έγινε εκδότης της θρυλικής και μαχητικότερης ελληνικής εφημερίδας του Πόντου, της «Εποχής» (1918–1921). Μέσα από τα άρθρα του στηλίτευε με παρρησία τις διώξεις και τις βιαιότητες των τούρκων κατά του ελληνικού και αρμενικού πληθυσμού.
• Το Μαρτυρικό Τέλος: Για τη θαρραλέα δράση και την αρθρογραφία του, συνελήφθη το 1921 από το εθνικιστικό καθεστώς του Μουσταφά Κεμάλ. Παραπέμφθηκε στα περιβόητα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» στην Αμάσεια. Ο Έλληνας δημοσιογράφος της Ριζούντας Νίκος Καπετανίδης μεσαίος στους όρθιους
• Η Θυσία: Όταν ο τούρκος πρόεδρος του δικαστηρίου τον κατηγόρησε ότι αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του Πόντου, ο Καπετανίδης απάντησε θαρραλέα: «Όχι μόνον για την ανεξαρτησία, αλλά και για την ένωσή του με την Ελλάδα!». Απαγχονίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1921 σε ηλικία μόλις 32 ετών, αναφωνώντας στο ικρίωμα: «Ζήτω η Ελλάς!».
Υπάλληλοι της τράπεζα των αδελφών Φωστηρόπουλου σε εκδρομή - Ημερομηνία, άγνωστη
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com