Η Σόνα Κιρκασίδου (από την Τραπεζούντα) με τα παιδιά της, Σοφία, Γιώργο και Παναγιώτη - Καλαμαριά Θεσσαλονίκης 1928

Καθιστή η Σόνα Κιρκασίδου (από την Τραπεζούντα) ντυμένη με την παραδοσιακή ζουπούνα με τα παιδιά της, Σοφία, Γιώργο και Παναγιώτη, φωτογραφημένοι σε φωτογραφείο της Θεσσαλονίκης Καλαμαριά 1928

Η ιστορική αυτή φωτογραφία είτε στην πρωτότυπη ασπρόμαυρη της έκδοση είτε στην επεξεργασμένη έγχρωμη, αποτελεί ένα συγκινητικό κειμήλιο από το 1928, που μας μεταφέρει σε ένα φωτογραφείο της Καλαμαριάς στην Θεσσαλονίκη. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Ανάλυση Εικόνας - Σύνθεση: Η φωτογραφία παρουσιάζει την οικογένεια της Σόνας Κιρκασίδου και τα τρία παιδιά της, σε μια τυπική πόζα για την εποχή. Η Σόνα κάθεται κεντρικά, περιτριγυρισμένη από τα παιδιά της, γεγονός που υποδηλώνει τη σημασία της μητέρας ως συνεκτικού κρίκου της οικογένειας.
Ενδυμασία: Η Σόνα φοράει ποντιακή ενδυμασία η οποία αποτελείται από ένα κεντημένο σπαλέρι (στηούρι), μια ζουπούνα, μια μαντήλα (λετσέκι) με σχέδια, ένα πανωφόρι με κοντογούνι και την φοτά (μεταξωτή ριγωτή εμποδέα - ποδιά). Η ενδυμασία αυτή είναι ένα δείγμα της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς του Πόντου. Τα παιδιά φορούν ευρωπαϊκά ρούχα της εποχής, με τα αγόρια να φορούν κοστούμια και τη Σοφία να φοράει ένα φόρεμα. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Φόντο: Το φόντο είναι απλό, με μια ξύλινη κολόνα και ένα βάζο με τριαντάφυλλα τυπικό σκηνικό φωτογραφικού ατελιέ της εποχής εκείνης.
Σημασία: Η φωτογραφία αυτή είναι σημαντική για πολλούς λόγους. Πρώτον, μας προσφέρει μια ματιά στην καθημερινή ζωή των προσφύγων από τον Πόντο στην Ελλάδα. Δεύτερον, αποτελεί ένα πολύτιμο κειμήλιο για την οικογένεια των παιδιών, διασώζοντας την μνήμη τους και την ιστορία τους. Το γεγονός της απουσίας του πατέρα απο τον φωτογραφικό αυτό ντοκουμέντο ίσως να είναι δηλωτικό θανάτου. Τέλος, η φωτογραφία αυτή αποτελεί ένα δείγμα της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς του Πόντου, η οποία διατηρείται ζωντανή μέσω των απογόνων των προσφύγων. Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com