Συνταρακτικά γεγονότα και δεινοπαθήματα του ελληνικού πληθυσμού κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Α΄ μέρος)

Από την περιγραφή των ιστορικών γεγονότων προκύπτει ότι οι ελληνικές παροικίες, που δημιουργήθηκαν σε εκείνα τα μέρη διά μέσου των αιώνων, μεταξύ των οποίων και η Κερασούντα, παρά όλες τις επιδρομές που υπέστησαν κατά διάφορες περιόδους και τους εναλλασσόμενους κατακτητές, όχι μόνο διατήρησαν τα εθνικά ιδεώδη της φυλής, αλλά και κατάφεραν με το δαιμόνιο ελληνικό πνεύμα, τη φιλεργατικότητα και τη δραστηριότητά τους να κατέχουν τα σκήπτρα της κοινωνικής, πνευματικής και οικονομικής ζωής των πόλεων και χωριών όπου βρίσκονταν εγκατεστημένοι. 

Η τοιαύτη πρωτοπορία συνεχίστηκε και όταν, λίγα χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, περιήλθαν όλες οι ακμάζουσες και εκχριστιανισθείσες πόλεις και χωριά υπό τη δουλεία του κατακτητή, που επιχείρησε να εξολοθρεύσει και να εκμηδενίσει τον χριστιανικό πληθυσμό διά πυρός και σιδήρου. Αλλά η ψυχή των υπόδουλων Ελλήνων (κιαβούρηδων, όπως τους ονόμαζαν οι Τούρκοι) δεν κάμφθηκε.
Μετά τους διωγμούς, τις διαρπαγές περιουσιών, τους εξευτελισμούς και τους εξισλαμισμούς που υπέστησαν επί σειρά ετών, συνήλθαν αργότερα και κατά την τελευταία εκατονταετηρίδα επανέκτησαν τη θέση που είχαν και πρωτύτερα.
Κατά το διάστημα αυτό ανηγέρθησαν σχολεία, εκκλησίες και ευαγή ιδρύματα. Το εμπόριο, η βιοτεχνία, η ναυτιλία και όλες οι επιχειρήσεις βρίσκονταν στα χέρια των Ελλήνων, ενώ κτηματικές περιουσίες που αφαιρέθηκαν από τους ραγιάδες περιήλθαν και πάλι στους πρώην κατόχους τους, τους Έλληνες. Η τοιαύτη δραστηριότητα και πρόοδος των κιαβούρηδων δημιούργησε άσπονδο μίσος των Τούρκων εναντίον των Ελλήνων και από καιρό σε καιρό καραδοκούσαν να βρουν ή να δημιουργήσουν μια αιτία για να τους εξοντώσουν. Τα πρώτα μελανά σημεία άρχισαν να αναφαίνονται στον ορίζοντα όταν το έτος 1908 οι Νεότουρκοι κατέλυσαν το θεοκρατικό μοναρχικό πολίτευμα και εκήρυξαν το Σύνταγμα, που εγγυόταν την ισότητα, τη δικαιοσύνη και τις ελευθερίες του ατόμου, και διά του οποίου θεσπιζόταν η υποχρεωτική θητεία όλων των υπηκόων, καταργουμένου του μπετέλ, της εξαγοράς δηλαδή της στρατιωτικής θητείας από τους αλλοεθνείς, που ίσχυε έως τότε.
Με χαρά και αγαλλίαση πανηγύριζαν οι Έλληνες την τοιαύτη μεταβολή, δυστυχώς όμως διαψεύστηκαν οι ελπίδες τους, διότι εντός λίγων μηνών εκδηλώθηκαν οι κακές προθέσεις των Μουσουλμάνων κατά των αλλοεθνών. Παρά ταύτα, σοβαρά γεγονότα, εκτός μεμονωμένων κρουσμάτων, δεν συνέβησαν μέχρι το 1912, οπότε εξερράγη ο Βαλκανικός Πόλεμος. Τις πρώτες ημέρες οι Τούρκοι ήταν αισιόδοξοι για την επιτυχή έκβαση του πολέμου, αλλά «άλλαι μέν βουλαί ανθρώπων άλλα δέ Θεός κελεύει» και ο Θεός ευλόγησε τη ξιφολόγχη του Έλληνα στρατιώτη, του Τσολιά. Η μία νίκη διαδεχόταν την άλλη, πόλεις και χωριά απελευθερώνονταν και η προέλαση του ελληνικού και συμμαχικού στρατού ήταν ραγδαιότατη. Οι απώλειες των Τούρκων σε φονευθέντες, αιχμαλωτισθέντες και τραυματισθέντες ήταν μεγάλες. Μεταξύ των τραυματισθέντων, παρά το Λουλέ-Μπουργκάζ από Έλληνα στρατιώτη, ήταν και ο περιβόητος, αιμοβόρος «ήρωας» Τοπάλ Οσμάν, ο οποίος φέροντας βαρέως τον τραυματισμό του περίμενε μια κατάλληλη ευκαιρία να εκδικηθεί, όπως θα δούμε σε άλλο κεφάλαιο. Και οι μέν Τούρκοι, απογοητευμένοι πλέον από τις αποτυχίες αυτές, δεν τόλμησαν να πραγματοποιήσουν εκείνα που σχεδίαζαν εναντίον των Ελλήνων, οι οποίοι «έν κρυπτώ καί παραβύστω» ανέγνωσαν τις ειδήσεις τις αναγραφόμενες στις εφημερίδες «Φάρος της Ανατολής» Τραπεζούντας και «Ελεύθερος Πόντος» του Βατούμ. Και ενώ ενδομύχως έχαιραν, όταν όμως συναντώνταν με Τούρκους προσποιούνταν τους κακόμοιρους και αποδείκνυαν ότι δεν γνωρίζουν τίποτα, μάλιστα δε εξυμνούσαν τα δήθεν κατορθώματα του ενδόξου τουρκικού στρατού. Έτσι, λόγω της κεραυνοβόλου προελάσεως του συμμαχικού στρατού και της συντριβής των Τούρκων, διεσώθη ο ελληνικός πληθυσμός, σε μια κρίσιμη στιγμή, από την περιπέτεια αυτή, για να συνεχίσει και πάλι το δημιουργικό του έργο, το οποίο διήρκησε δυστυχώς μέχρι την κήρυξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914. Ζοφερές ημέρες αναμένονταν από εκείνη την ημέρα, αφ' ής η Τουρκία συνεταύτισε την τύχη της με τον Άξονα κατά των άλλων συμμαχικών δυνάμεων (Αγγλογάλλων, Ρώσων, Αμερικανών, Ελλήνων και Σέρβων), οπότε έθεσε σε εφαρμογή το σατανικό σχέδιο της εξοντώσεως του ελληνικού πληθυσμού και εξαφανίσεως του πολιτισμού του, τον οποίο δημιούργησε διά μέσου των αιώνων. Έτσι, οκτώ μήνες ενωρίτερα προ της κηρύξεως της χώρας σε κατάσταση εκστρατείας, οι τουρκικές αρχές εκοινοποίησαν στις Διοικήσεις, Υποδιοικήσεις και Προέδρους κοινοτήτων εγκύκλιο διαταγή διά ενσφράγιστων φακέλων, με την κατηγορηματική παραγγελία και επί ποινή αυστηρών κυρώσεων να μην αποσφραγισθούν οι φάκελοι μέχρι νεωτέρας διαταγής.  Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (playlist)
Η σύντομος διαταγή έλεγε: «ΔΙΕΤΑΧΘΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΙΣ, ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΥΠΟΧΡΕΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΣ 25 ΚΛΑΣΕΩΝ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΥΠΟ ΤΑ ΟΠΛΑ». Την 21η Ιουλίου 1914, διά νεωτέρας διαταγής, διετάχθησαν οι κατά τόπους εκπρόσωποι του Κράτους να αποσφραγίσουν τους φακέλους.
Μετά την αποσφράγιση και γνώση της διαταγής, όλοι οι στρατεύσιμοι από 25 έως 50 ετών από την Κερασούντα και άλλες πόλεις και χωριά, φορτωμένοι σε όλη τη μακρά πεζοπορία τους τον ατομικό ρουχισμό και την τροφή τους, κατέφθαναν στα καθορισμένα κέντρα κατατάξεως (έμπεδα).
Όσοι από αυτούς είχαν τη δυνατότητα να καταβάλουν το αντίσηκωμα (μπετέλ), απαλλάχθηκαν προσωρινώς, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα όμως εκλήθησαν και αυτοί και απεστάλησαν στα περιβόητα εργατικά τάγματα (αμελέ ταμπουρού). Οι αρχικώς καταταγέντες στον τακτικό στρατό, λίγο μετέπειτα απεσπάσθησαν από τα τάγματά τους και μετά την παράδοση του οπλισμού και της στρατιωτικής τους περιβολής, απεστάλησαν στα σχηματισθέντα εργατικά τάγματα. Όλοι οι ως άνω ραγιάδες ήταν αναγκασμένοι να απασχολούνται από πρωίας μέχρι βαθείας νυκτός στην εκτέλεση εκβραχισμού, ισοπεδώσεως και διανοίξεως στρατιωτικών οδών. Άλλοι πάλι απεστέλλονταν σε απομεμακρυσμένα δάση για κοπή και μεταφορά καύσιμης ξυλείας, προς τροφοδοσία των ατμομηχανών των στενών σιδηροδρομικών γραμμών Ερζερούμ-Σαρή-καμής, οι οποίες ελλείψει άνθρακα χρησιμοποίησαν ως καύσιμη ύλη τα ξύλα. Αρκετοί από αυτούς χρησιμοποιούνταν, σε καιρό χειμώνα και υπό δριμύτατο ψύχος σε εκείνα τα μέρη, για το καθάρισμα των σιδηροδρομικών γραμμών από τα χιόνια που συσσωρεύονταν πάνω σε αυτές. Υπό τοιαύτες απάνθρωπες, τραγικές συνθήκες, οι κακόμοιροι Έλληνες και αλλοεθνείς στρατιώτες, λόγω υποσιτισμού, ελλείψεως καταυλισμών, κακουχιών, ταλαιπωριών και διαφόρων ασθενειών, πολλοί από αυτούς εγκατέλειψαν τα κόκκαλά τους στα έρημα εκείνα μέρη, μακριά από τους γονείς και τη γενέτειρα. Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου.
Απολογισμό της τοιαύτης καταστάσεως θα μπορούσε να δώσει το παρά το Σιβάς Αρμενικό χωριό Πιρκίνλικ και το νοσοκομείο Σεβαστείας του Καπάκ-Γιασή, όπου τάφηκαν, χωρίς παπά, χιλιάδες Έλληνες.
Αλλά μήπως η κατάσταση των πολιτών ήταν καλύτερη των στρατευθέντων; Οι τουρκικές αρχές, για να εξουδετερώσουν κάθε ενέργεια του χριστιανικού πληθυσμού της Κερασούντος, διέταξαν να δεσμευθούν οι καταθέσεις στις Τράπεζες και η ακίνητος περιουσία των πάσης φύσεως εμπόρων και επιχειρηματιών. Συγχρόνως δε εκήρυξαν το χρεωστάσιο, έτσι ώστε να μην μπορούν πλέον οι Έλληνες να εισπράξουν από τους Τούρκους, που διαχειρίζονταν εξ ημισείας τους λεπτοκαρεώνες τους, τα οφειλόμενα από αυτούς μεγάλα ποσά και το αναλογούν εισόδημα από αυτούς.
Κατόπιν τούτου επιδεινώθηκε η οικονομική κατάσταση του εμπορικού κόσμου σε βαθμό ώστε να μην έχουν την ευχέρεια να αντιμετωπίσουν και τις πλέον στοιχειώδεις βιοτικές ανάγκες τους.

Συνεχίστε την ανάγνωση σας στο δεύτερο μέρος . . .

Συνταρακτικά γεγονότα και δεινοπαθήματα του ελληνικού πληθυσμού κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο - Πηγή: Ποντιακές Μελέτες - ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΣΟΥΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΕΡΑΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΙΜΟΣΤΑΓΟΥΣ ΤΟΠΑΛ ΟΣΜΑΝ ΚΑΘ' ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ - Έκδοση: Ιωάννου Παπαδόπουλου - Επιμέλεια: Παντελή Φουρνιάδη 1965

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com