Μια περιπέτεια στην ενορία Καρακαντζή των Σουρμένων του Πόντου

Μετά την αλλαγή του ρωσικού καθεστώτος, την ανάληψη της εξουσίας από τους μπολσεβίκους και τον τερματισμό του πολέμου από αυτούς, στα Σούρμενα έληξε η ρωσική κατοχή στα μέσα Ιανουαρίου του 1918.

Ο ρωσικός στρατός, σε κατάσταση αποσύνθεσης, αποχώρησε με μεγάλη αταξία σαν καταδιωκόμενος, ενώ σε ολόκληρο τον νομό Τραπεζούντας επικρατούσε αναρχία και γενική απελπισία κυρίευε τον ελληνικό πληθυσμό. Στα Σούρμενα όλοι οι Τούρκοι της περιοχής ξεσηκώθηκαν και αφού λήστεψαν και λεηλάτησαν όλα τα ελληνικά καταστήματα της αγοράς Χουμουρκιάντων και Ασού χαν, καθώς και τις αποθήκες του στρατού και τις ελληνικές ενορίες Κοινωνήσης, Χαλανικής, Χουμουρκιάντων και Μουλγκάντων, ξεχύθηκαν στη τοποθεσία μεταξύ της συμβολής των ποταμών Μοναχός και Μικροπόταμος, όπου βρισκόταν η Κεντρική Σχολή Σουρμένων. Οπλισμένοι σαν αστακοί, με τρομακτικές κραυγές και αλαλαγμούς, πυροβολούσαν συνεχώς και περίμεναν το σύνθημα για τη λεηλασία και των υπόλοιπων ελληνικών ενοριών.
Η ενορία Τσίτης, βρίσκοντας τον εαυτό της σε φυσική οχυρά θέση και έχοντας αρκετούς άνδρες και αφθονία πολεμοφοδίων, αποφάσισε να αμυνθεί και να αποφύγει τη λεηλασία μέσω της άμυνάς της, μέχρι την έλευση της τουρκικής εξουσίας. Η ενορία όμως Καρακαντζή, στην οποία κατέφυγαν και οι οικογένειες της ενορίας Μουρκάντων, καθώς βρισκόταν υπό διαφορετικές συνθήκες από την ενορία Τσίτης —μη διαθέτοντας ούτε όπλα ούτε άνδρες— βρέθηκε σε πολύ απελπιστική κατάσταση, διότι όλα εκείνα τα στίφη των μανιασμένων Τούρκων στρέφονταν εναντίον της, ως πλουσιότερης ενορίας των Σουρμένων. Στην κρίσιμη αυτή στιγμή, με πρωτοβουλία του Πέτρου Καζαντζίδου και δύο άλλων συνενοριτών του, του Θεμιστοκλή Καζαντζόγλου (ιατρού) και του Σταύρου Εφραιμίδου, αποφασίστηκε να έρθουν σε επαφή με τον επικεφαλής των μπασιμποζούκων αρχιληστή Μουτούρογλου. Με κίνδυνο της ζωής τους, μετέβησαν στο αρχηγείο του, που βρισκόταν στην Κεντρική Σχολή Σουρμένων, και επί ώρες διαπραγματεύονταν μαζί του και με το επιτελείο του για τη ματαίωση της λεηλασίας της ενορίας Καρακαντζή. Πρότειναν την πληρωμή μιας αποζημίωσης ίσης με την αξία των αντικειμένων που θα διαρπάζονταν. Επειδή δεν υπήρχαν μετρητά, η επιτροπή κατάφερε με την ευγλωττία της —και κυρίως του Πέτρου Καζαντζίδου— να πείσει τους αρχηγούς των μπασιμποζούκων και ειδικά τον επικεφαλής τους Μουτούρογλου, να δεχτεί γραμμάτια υπογεγραμμένα εις διαταγήν τους από την επιτροπή, αξίας 15.000 ρουβλίων. Οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία αυτή διάρκεσαν περίπου 5 με 6 ώρες. Στο διάστημα αυτό ο συρφετός των Τούρκων δεν έπαυε να ουρλιάζει, να πυροβολεί συνεχώς και να μετακινεί τις μάζες του προς την ενορία. Οι ενορίτες, οι οποίοι ανέμεναν το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων και έβλεπαν τις μάζες των Τούρκων να μετακινούνται εναντίον τους, αποσύρθηκαν όλοι στους κρυψώνες των σπιτιών τους. Περίμεναν με αγωνία το πεπρωμένο τους, προσευχόμενοι και παρακαλώντας τον Ύψιστο να τους λυτρώσει από τον επαπειλούμενο κίνδυνο. Επιτέλους η συμφωνία έκλεισε, τα γραμμάτια υπογράφηκαν και οι μπασιμποζούκοι Τούρκοι διαλύθηκαν. Έτσι, χάρη στην πρωτοβουλία και το θάρρος των παραπάνω τριών ενοριτών της, η ενορία Καρακαντζή διασώθηκε από τη λεηλασία και τις αγριότητες των Τούρκων. Σούρμενα Πόντου. Ιστορία - Γεωγραφία - Αποικισμός - Γλώσσα & Πολιτισμός
Θεσσαλονίκη 1962 ΧΡ. ΣΤ. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ

Πηγή: Ποντιακή Εστία 1962

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com