Η εθνική αλληλεγγύη στον Πόντο - Όταν κινδύνευσαν οι Ριζούντιοι, του Φίλιππου Παππά
Η εθνική αλληλεγγύη στον Πόντο - Όταν κινδύνευσαν οι Ριζούντιοι, του Φίλιππου Παππά
Ήταν Απρίλιος του 1914. Άγριο μποϊκοτάζ εφαρμοζόταν κατά των Ελλήνων σε πολλά σημεία της Τουρκίας. Οι Ριζούντιοι πρώτοι αντιμετωπίζουν τις φοβερές συνέπειες, διότι οι Έλληνες της Ριζούντος ήταν όλοι αστοί, δηλαδή επαγγελματίες, βιοτέχνες και έμποροι. Φανατικά όργανα του Νεοτουρκικού κομιτάτου ξεχύθηκαν μπροστά από τα ελληνικά καταστήματα και απέτρεπαν τους Τούρκους να συναλλάσσονται με τους Έλληνες. Μειονότητα μικρή, όπως είμαστε, δεν ήταν δυνατόν να αυτοσυντηρηθούμε· τα τυχόν αποθέματα τροφίμων εξαντλούνταν και οι απορώτεροι αντιμετώπιζαν το φάσμα της πείνας. Συνέρχεται σε έκτακτη συνεδρίαση το Συμβούλιο της Φιλοπτώχου Αδελφότης, υπό την Προεδρία του Αρχιερατικού Επιτρόπου Παπακωνσταντίνου, καταρτίζει κατάλογο των απόρων οικογενειών και καλεί τους ευπορωτέρους να κάνουν το καθήκον τους. Εντός ελαχίστου χρονικού διαστήματος συγκεντρώνεται ποσόν αρκετά σεβαστό. Ήμουν τότε μαθητής, νεαρός στην ηλικία και μου μένει ζωηρή η ανάμνηση του συναγερμού των ομογενών μας. Ήταν μια ευγενής άμιλλα, ποιος να προσφέρει τα περισσότερα. Η Φιλόπτωχος Αδελφότης, φοβούμενη μήπως δεν θα επαρκέσει επί πολύ η δυναμικότητα των ευπόρων του Ριζαίου, στέλνει επιτροπή στην Τραπεζούντα, η οποία συναντά εκεί άλλον συναγερμό των ομοεθνών και προθυμία για οποιαδήποτε θυσία. Φορτία ολόκληρα αλεύρων και άλλων τροφίμων, επαρκή για μήνες ολόκληρους, αποστέλλονται στη Ριζούντα. Η χειρονομία των Τραπεζουντίων υπήρξε άκρως συγκινητική και αντάξια των εθνικών παραδόσεων της πρωτεύουσας του Πόντου. Πρωτοστατούν οι μεγάλοι Τραπεζιτικοί Οίκοι, Αδελφοί Καπαγιαννίδη, Αδελφοί Φωστηροπούλου, Θεοφυλάκτου και Λεοντίδη, οι οποίοι πλην της συνεισφοράς των της υλικής, ενθαρρύνουν την Επιτροπή και ηθικώς, υποσχόμενοι ότι θα είναι πάντοτε στο πλευρό των αδελφών της Ριζούντος. Η εθνική αλληλεγγύη εκδηλώθηκε σε εκείνη την περίπτωση κατά τον πανηγυρικώτερο τρόπο. Το Συμβούλιο της Φιλοπτώχου Αδελφότης, κατά την ανωτέρω περίοδο, αποτελείτο από τους: Αρχιερατικό Επίτροπο παπά-Κωνσταντίνο, τον ιερέα Αραβίδη Νικόλαο, Ασλανίδη Βασ. έμπορο, Ελευθεριάδη Βασ. έμπορο, Θεόφ. Κωνσταντινίδη Αντιπρόσωπο Τραπεζών, Παναγ. Παπαδόπουλον έμπορο, πατέρα του γράφοντος και άλλους των οποίων τα ονόματα με διαφεύγουν. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
1915: 2ον έτος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά την άγρια σφαγή των Αρμενίων, αποφασίζεται η εξόντωση και των Ελλήνων. Μια των ημερών, ξεχύνονται στους δρόμους, στις ενορίες και τα σπίτια των Ελλήνων χωροφύλακες και στρατιώτες. Ερευνούν αυστηρώς, για την δήθεν ανακάλυψη όπλων και συσκευών ασυρμάτου! Μετά δύο ημέρες αρχίζουν οι συλλήψεις του άρρενος πληθυσμού από ηλικίας 14–60 ετών. Σημειωτέον, ότι οι πλείστοι των νέων είχαν ήδη στρατευθεί και καταταχθεί στα τάγματα εργασίας, αποσταλέντες στο εσωτερικό. Με τη νωπή ανάμνηση της πρόσφατης σφαγής των Αρμενίων, φαντάζεται κανείς τον τρόμο και φόβο που κατέλαβε τον ελληνικό πληθυσμό. Ελάχιστοι των γερόντων εξαιρέθηκαν, μεταξύ των οποίων και ο αείμνηστος πατέρας μου. Συνέρχονται οι απαλλαγέντες 5–6 υπό την προεδρία του Αρχιερατικού Επιτρόπου Παπακωνσταντίνου και αποφασίζουν να ειδοποιηθεί περί της τραγικής θέσεως των Ελλήνων της Ριζούντος ο Μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος. Αλλά πώς θα κατορθωνόταν αυτό; Μέσω του Ταχυδρομείου ή του Τηλεγραφείου ήταν αδύνατον. Και άλλο μέσον δεν υπήρχε. Μια λύση απέμενε: Να διακινδυνεύσει κάποιος, που θα έπρεπε να ήταν και καλός πεζοπόρος. Η απόσταση είναι 18 ώρες πεζοπορία. Η διαταγή της συγκεντρώσεως των Ελλήνων έληγε μετά 24 ώρες! Ευρέθη ο κατάλληλος άνθρωπος. Γέρων και αυτός. Με κίνδυνο της ζωής του, μεταμφιεσθείς σε Τούρκο, ξεκίνησε και έφθασε στον προορισμό του και αφού βρήκε τον Μητροπολίτη, στην εν Σούουκ - Σού έπαυλίν του, τω ενεχείρισε την επιστολή. Ο ανωτέρω ήταν πλανόδιος Έλληνας καφετζής, ονόματι Ιορδάνης. Η 24ωρος προθεσμία είχε ήδη εξαντληθεί, η αγωνία έφθασε στο κατακόρυφον, οι Ριζούντιοι δεν γνώριζαν εάν ο απεσταλμένος των έφθασε στον προορισμό του. Την κρίσιμον εκείνη τραγική ώρα καταφθάνει η χαρμόσυνος είδοςις ότι αναστέλλεται επ' αόριστον η εκτόπισις των Ελλήνων της Ριζούντος. Η σχετική διαταγή είχε την υπογραφή του Εμβέρ-Πασά, στον οποίον προσωπικώς είχε αποταθεί τηλεγραφικώς ο αείμνηστος Χρύσανθος. Η κεραυνοβόλος ενέργεια του μεγάλου εκείνου ιεράρχου έσωσε τον Ελληνισμό της Ριζούντος. Ριζαίον (Ριζούντα) Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός
Φίλιππος Παππάς - Πηγή: Ποντιακή Εστία 1957
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com