Σελίδες από την Ιστορία της Κερασούντας του Πόντου και τα τερατουργήματα του αιμοσταγούς τοπάλ οσμάν - Περίοδος 1921 - 1924

Κεφάλαιο Β' - Περίοδος 1921 - 1924 - Σελίδες από την Ιστορία της Κερασούντας του Πόντου και τα τερατουργήματα του αιμοσταγούς τοπάλ οσμάν σε όλη την περιφέρεια του Πόντου, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου, ὁ μόνος ὅστις διεσώθη ὡς ἐκ θαύματος ἀπὸ βέβαιον θάνατον ἐκ τῶν 13 Ἑλλήνων μουσικῶν καὶ ἠξιώθη νὰ περιγράψῃ ἐν τῷ παρόντι, ὡς αὐτόπτης μάρτυς, τὰ κακουργήματα τοῦ Τοπάλ Ὀσμὰν καὶ ἱστορικά τινα γεγονότα ἀνὰ τὸν Πόντον.

Μετά την τελική επικράτηση του κινήματος και την εγκαθίδρυση της  νέας Επαναστατικής Κυβέρνησης στην Άγκυρα, η σχετική ηρεμία που επικράτησε καθ' όλο το διάστημα της ανακωχής διασαλεύθηκε και άρχισαν να αναφαίνονται στον ορίζοντα μελανά σύννεφα, τα οποία προμήνυαν καταιγίδες και καταστροφές. Ο ελληνικός πληθυσμός της Κερασούντας, ο οποίος εκδηλώθηκε με τον τρόπο που αναφέραμε, διαισθάνθηκε τι τον περίμενε όταν αντίκρισε και πάλι τον Τοπάλ Οσμάν. Ίσως πολλοί από τους αναγνώστες της πραγματείας αυτής, που δεν έζησαν τις ημέρες εκείνες της φρίκης και των καταδιώξεων, να διερωτώνται «μα ποιος ήταν ο φοβερός και τρομερός αυτός άνθρωπος ή μάλλον υπεράνθρωπος;». Σε όλους αυτούς και ιδίως στις μέλλουσες γενιές, που έχουν τελεία άγνοια των προσώπων και πραγμάτων της τότε εποχής, είναι εύλογο να αναφέρουμε εν σκιαγραφία την προέλευση και το ποιόν του ατόμου αυτού, του Νέου Νέρωνος.

Ο Τοπάλ Οσμάν, γέννημα και θρέμμα της Κερασούντας, προερχόταν από οπωσδήποτε εύπορη οικογένεια του Φιριτίν-Ζατέ. Αυτός ήταν τελείως αγράμματος και αστοιχειώτος, εν αντίθεσει με τον αδελφό του Χατζή Εφέντην, που ήταν εγγράμματος και έμπορος αποικιακών. Από τη μικρή του ηλικία επιδίωξε την αλητεία και παρ' όλο που δεν ήταν φίλος του ποτού και των γυναικών, τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τα πέρασε μεταξύ των χαμσιτζήδων (αλιέων χαμσιών) στα παραλιακά τουρκικά καφενεία του τουρκικού συνοικισμού Χατζή-Χουσεΐν, ασχολούμενος με το λαθρεμπόριο καπνού. Κατά τον Βαλκανικό Πόλεμο επιστρατεύθηκε και στάλθηκε στο μέτωπο της Ανατολικής Θράκης, όπου σε μια μάχη παρά τω Λουλέ Μπουργκάζ τραυματίστηκε στο πόδι (εξ ου και ονομάστηκε Τοπάλ Οσμάν) και όταν επέστρεψε στην Κερασούντα τον τίμησαν ως ήρωα (Καχριμάν). Κατά τη διάρκεια των πολεμικών γεγονότων, με την ανοχή της Κυβερνήσεως και την υποστήριξή της, τέθηκε επί κεφαλής μιας ομάδας από εγκληματίες Τούρκους και, υπό το πρόσχημα της καταδίωξης φυγοστράτων, κατέστρεφε και ερήμωνε ολόκληρα χριστιανικά χωριά.

Όταν έγινε η ανακωχή, κατόπιν των παρατάσεων και καταγγελιών τις οποίες έκαναν η εν Κερασούντι Ελληνική Επιτροπή στον Άγγλο Αρμοστή Χάτζινσον, διατάχθηκε η επικήρυξή του, οπότε εξαφανίστηκε από την Κερασούντα και κατάφερε, με την προστασία φανατικών ομοϊδεατών του Τούρκων, να διαφύγει τη σύλληψή του καθ' όλο το διάστημα της ανακωχής, έως ότου εξερράγη το κίνημα του Κεμάλ. Τότε επανήλθε στην Κερασούντα και αμέσως, από τους πρώτους, προσχώρησε στο κίνημα του Κεμάλ. Αυτός δε, ως ανταμοιβή, του απένειμε τον τίτλο του Γενικού Διοικητή της παραλιακής περιοχής της Μαύρης Θάλασσας. Κύριος πλέον της καταστάσεως με τη συνεργασία των Αϊκήρ-Ιμάμ, Χακή Πέη-Ισεΐν Εφέντη, Πεγιαζήτ Όγλου και του επ' αδελφή γαμπρού του και λοχαγού του τουρκικού στρατού Ζιά Βέη, δημιούργησε το κομιτάτο Μουταφάϊ Μιλιέτ (Εθνικής Αμύνης), το οποίο αμέσως προέβη στη συγκρότηση ενός αποσπάσματος (τσετέδων) εξ 850 ανδρών καλώς εξοπλισμένων, από τα πλέον κακοποιά και αποβράσματα της κοινωνίας στοιχεία, και διόρισε αρχηγό αυτού τον Τοπάλ Οσμάν και σωματοφύλακές του τους Πολαμόγλου Σαμπάν (σφαγέα των Ελλήνων), Κουρτσά Όγλου Ισεΐν, Σαλήμ-Ζατέ Ασήμ Βέη, Σεπετέ-Ζατέ Ομέρ, Κουλάκ-Ζατέ Ισεΐν Εφέντη (Τσό Ισεΐν), Σαλήμ Ζατέ Μεχμέτ και τον περιβόητο Τοπτζόγλου Ισμαήλ (τον επιλεγόμενο πεχλιβάν).

Αρχή οδύνων 
Το κομιτάτο, για να ανταποκριθεί στη συντήρηση των ληστοσυμμοριών του, επέβαλε αναγκαστική εισφορά στους Έλληνες, από 500-5.000 τουρκικές χάρτινες λίρες, με την είσπραξη των οποίων, μαζί με τον ρουχισμό που προσέφεραν οι Έλληνες υφασματοπώλες, εξασφάλισε τον εφοδιασμό των τσετέδων του. Ύστερα από την οικονομική αφαίμαξη των Ελλήνων, επενόησε και έθεσε σε ενέργεια, υπό την ιδιότητα του Δημάρχου, το έτερον σχέδιο του εξευτελισμού και εξοντώσεως του ελληνικού πληθυσμού, με τη δημιουργία των εργατικών ταγμάτων, στα οποία ανατέθηκε η κατεδάφιση ελληνικών καταστημάτων και ακινήτων προς διάνοιξη, δήθεν, νέων οδών και αρτηριών. Το θέαμα το οποίο παρουσίαζαν οι εργαζόμενοι στα τάγματα αυτά —πρόκριτοι, έμποροι, βιοτέχνες και διάφοροι άλλοι— ήταν αυτόχρημα τραγικό. Διότι, για να τους κάνει γελοίους στα όμματα των Τούρκων, διέταξε να ξυρίσουν τη μία πλευρά του μύστακά τους και κατ' αυτόν τον τρόπο, με μισό μουστάκι, άλλοι μέν από αυτούς ασχολούνταν στην κατεδάφιση, άλλοι στο σκάψιμο, έτεροι στη φόρτωση μπάζων στηράχη των άλλων και άλλοι στη μεταφορά αυτών μακριά των κατεδαφίσεων.

Τους τοιούτους εξευτελισμούς διεδέχετο η πιο χειρότερη τραγωδία, διότι από τους προσερχόμενους καθημερινώς αγγαρευόμενους Έλληνες εργάτες, δύο ή τρεις αποσπώνταν και εκτελούνταν, ούτω δε ο αριθμός των επανερχομένων στα σπίτια τους ελαττωνόταν διαρκώς. Αλλά μήπως οι εκτελέσεις περιορίζονταν στα δυστυχισμένα αυτά πλάσματα; Την ίδια τύχη είχαν και εκείνοι που ζούσαν στην πόλη φιλήσυχοι Έλληνες και ιδίως εκείνοι που πρωτοστάτησαν στις εκδηλώσεις της 23ης Απριλίου 1919 και εμφανίζονταν στην τότε ληφθείσα φωτογραφία, που περιήλθε μοιραίως στα χέρια του Τοπάλ Οσμάν. Με τεκμήριο τη φωτογραφία αυτή και με την ευλογία του κομιτάτου, καταστρώθηκε η σειρά κατά την οποία θα γινόταν η εκτέλεση των ήδη προγραφέντων. Το πρώτο θύμα υπήρξε ο δικηγόρος Παναγιώτης Ερμείδης, ο οποίος συνελήφθη κατά τη μετάβασή του στην Κασσιόπη για υποθέσεις του, συνελήφθη από τους Τσετέδες του Τοπάλ Οσμάν, οι οποίοι, αφού του απέκοψαν τη γλώσσα (που μίλησε για την απελευθέρωση του Πόντου), κατόπιν τον κατακρεούργησαν αγρίως. Δεύτερος μάρτυρας ήταν ο Γεώργιος Καλογερόπουλος, πρόεδρος της επί των προσφύγων επιτροπής, ο οποίος εκλήθη στο Δημαρχείο, όπου αφού τον βασάνισαν, τον εξετέλεσαν δι' απαγχονισμού.

Το τρίτο θύμα υπήρξε ο Γεώργιος Βαλαβάνης, θείος του συγγραφέως και εκδότου της Αρητιάδος Γεωργίου Βαλαβάνη, του οποίου απέκοψαν κατά πρώτον τα δάκτυλα και τα χέρια (με τα οποία εκρέμασε την ελληνική σημαία στο σχολείο κατά την ημέρα της αφίξεως του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, όπως αναφέραμε) και ύστερα τον κατέσφαξαν.
Τέταρτος μάρτυρας ήταν ο δικηγόρος Χαράλαμπος Ελευθεριάδης, τον οποίο μετέφεραν βιαίως οι τσετέδες μέσα από την αγορά στο Δημαρχείο, όπου παρά τις επεμβάσεις του διευθυντή της Οθωμανικής Τραπέζης (της οποίας ήταν νομικός σύμβουλος), εξετελέσθη δι' απαγχονισμού. Έτερον πέμπτον θύμα ήταν ο ιατρός Θωμαΐδης, τον οποίο κάλεσαν σε ένα σπίτι για να εξετάσει δήθεν κάποιον Τούρκο άρρωστο.
Μόλις ο ιατρός πλησίασε τον άρρωστο για να τον εξετάσει, αυτός, προσποιούμενος τον ασθενή, τράβηξε το πιστόλι από κάτω από το πάπλωμα, πυροβόλησε τετράκις κατ' αυτού και τον άφησε άπνουν.
Μία από τις σφαίρες αυτές έτυχε τον φίλο του Τούρκο ιατρό που τον συνόδευε, με την υποψία μήπως τον κακοποιήσουν. Επειδή στο μεταξύ άργησε να επιστρέψει ο ιατρός Θωμαΐδης, ο πατέρας του, που πήγε να τον αναζητήσει, υπέστη την ίδια τύχη.
Έτερος μάρτυρας υπήρξε ο μεγάλεμπορος φουντουκιών και μεγαλοκτηματίας Μιχαήλ Μαυρίδης, ο οποίος ενώ αμέριμνος εργαζόταν στο γραφείο του, συνελήφθη βιαίως και, αφού τοποθετήθηκε μέσα σε ένα βαρέλι λαδιού (τις εσωτερικές πλευρές του οποίου γέμισαν εκ των προτέρων με καρφοβελόνες) και το εσκέπασαν με το καπάκι του ερμητικά, άρχισαν κατόπιν να το κατρακυλούν. Όταν έφθασαν στην παραλία, έριξαν το βαρέλι με το κατατεμαχισθέν θύμα τους στη θάλασσα. Και ο Χίτλερ ακόμη, εάν ήταν τότε, θα έμενε κατάπληκτος για ένα τέτοιου είδους τερατούργημα.
Άλλοι, που πλήρωσαν με τη ζωή, τον πατριωτισμό και την αυτοθυσία τους για τα ιδανικά της φυλής και της ελευθερίας τους, ήταν οι ακόλουθοι:
Ο Αριστείδης Δελληκάρης, έμπορος φουντουκιών και μεγαλοκτηματίας, που εξετελέσθη δι' απαγχονισμού εντός της Δημαρχίας.
Ο Ιωάννης Σεϊτανίδης (Σεϊτάνογλου), μεγάλεμπορος και μεγαλοκτηματίας, ο οποίος εξαπατηθείς από έναν φίλο του Τούρκο ότι θα τον φυγαδεύσει, παραδόθηκε παρ' αυτού στο απόσπασμα των Τσετέδων, οι οποίοι τον εξετέλεσαν.
Ο Ιωάννης Νασούφης, έμπορος, και ο Γεώργιος Κωσταρεΐζογλου, τραπεζικός υπάλληλος, οι οποίοι συνελήφθησαν ταυτοχρόνως και οδηγήθηκαν στην Αρμενική Εκκλησία (που ήταν τόπος συγκεντρώσεως προσφύγων) και εκεί, καθ' όν χρόνο κοιμούνταν, τους εξετέλεσαν με τη συντριβή των κεφαλών τους δια βαρυτάτης σφύρας (βαριό).
Ο Σάββας Ατματζίδης, έμπορος υφασμάτων, ο οποίος εξετελέσθη από τον Πιτς-Ισεΐν μέσα στο Κισλάν, καθ' όν χρόνο η σύζυγός του άκουγε τις γοερές κραυγές του και εξελιπάρει για τη σωτηρία του.
Ο Ιωάννης Ατματζίδης, αδελφό του ως άνω, υφασματέμπορος, που εξετελέσθη δι' αγχόνης στην Αμάσεια.
Ο Παντελής Σπαθόπουλος, εξαγωγέας φουντουκιών, ο οποίος μετά το κόψιμο του μύστακος και τους εξευτελισμούς, εξετελέσθη δια στραγγαλισμού εντός του Δημαρχείου.
Ο Γεώργιος Σπαθόπουλος, έμπορος και αδελφός του ως άνω, ο οποίος προσαχθείς ενώπιον του εν Αμασεία ανεξαρτήτου δικαστηρίου, καταδικάστηκε εις τον δι' αγχόνης θάνατον, διότι δήθεν ήταν αναμεμιγμένος στο ζήτημα του απελευθερωτικού αγώνος του Πόντου.
Ο Παναγιώτης Ελευθεριάδης, έμπορος, ο οποίος εκλήθη μαζί με άλλους δύο από το Άργανα-Ματέν (όπου ήταν εξόριστοι) και μόλις παρουσιάστηκαν στο Δημαρχείο εξετελέσθησαν δια στραγγαλισμού.
Ο Ιωάννης Δεληγεώργης, μεγάλεμπορος και τραπεζίτης, ο οποίος μαζί με τον Ιωάννη Ασβεστόπουλο και άλλους τινές, καθ' όν χρόνο οδηγούνταν εις εξορία, εξετελέσθησαν καθ' οδόν.
Ο Καπτάν Γιορδάνης Σουρμελής, μεγάλεμπορος αποικιακών, ο οποίος επίσης εξετελέσθη κατά τον ίδιο ως άνω τρόπο.
Ο Γεώργιος Κακουλίδης (τη Τζώρτζη ο Γεωργάκης), τον οποίο αφού συνέλαβαν και τον έφεραν στο Δημαρχείο, τον εστραγγάλισαν.
Ο Χατζής τη Τσαούς, διάσημος εργολάβος, τον οποίο αφού οδήγησαν στο Δημαρχείο, τον εξετέλεσαν δια στραγγαλισμού.
Ο Κωνσταντίνος Χριστοφορίδης, δικηγόρος, ήδη εγκατεστημένος στην Αλεξανδρούπολη. Αυτός κατά τη νεαρή ηλικία του προσαχθείς στη Δημαρχία, εδάρη και αφέθηκε ελεύθερος, οπότε μετά από λίγες ημέρες απέδρασε νύχτα με βενζινόπλοιο στο Βατούμ και ούτω απέφυγε την εξορία και τον θάνατο.
Μεταξύ εκείνων που βρήκαν οικτρό θάνατο συγκαταλέγονται και πλείστοι άλλοι.

Πηγή: Σελίδες από την Ιστορία της Κερασούντας του Πόντου και τα τερατουργήματα του αιμοσταγούς τοπάλ οσμάν σε όλη την περιφέρεια του Πόντου, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου, ὁ μόνος ὅστις διεσώθη ὡς ἐκ θαύματος ἀπὸ βέβαιον θάνατον ἐκ τῶν 13 Ἑλλήνων μουσικῶν καὶ ἠξιώθη νὰ περιγράψῃ ἐν τῷ παρόντι, ὡς αὐτόπτης μάρτυς, τὰ κακουργήματα τοῦ Τοπάλ Ὀσμὰν καὶ ἱστορικά τινα γεγονότα ἀνὰ τὸν Πόντον.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com