Εκστρατευτικό σώμα και πορεία του τοπάλ οσμάν κατά των Κούρδων (Ιστορία Κερασούντος 1920-1921) του κ. Ιωάννου Παπαδόπουλου (β' μέρος)

Όλα τα κείμενα με τα ιστορικά στοιχεία που παρατίθενται τόσο σε αυτήν όσο και στις προηγούμενες και επόμενες αναρτήσεις, αποτελούν προσωπική μαρτυρία/εξιστόρηση ενός Έλληνα μουσικού, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου (μέλους του μουσικού ομίλου της Φιλαρμονικής μπάντας της Κερασούντας) για τα γεγονότα της περιόδου 1920–1921 στον Πόντο, την εκστρατεία του Τοπάλ Οσμάν κατά των Κούρδων, καθώς και τις βιαιότητες που ακολούθησαν εις βάρος των ελληνικών και κουρδικών πληθυσμών.

Συνέχεια απο το προηγούμενο (Α' μέρος)
Κατά τα ξημερώματα, αφού εκ των προτέρων περιεκυκλώθη το βουνόν, ο Τοπάλ Οσμάν άρχισε την γενικήν επίθεσιν, η οποία διήρκησεν αρκετάς ώρας χωρίς αποτέλεσμα, οπότε ούτος ευρεθείς προ σθεναράς αντιστάσεως των Κούρδων, διέταξε να βομβαρδισθή το μέρος εκείνο με το ορειβατικόν πυροβολικόν. Οι υπερασπισταί του στενωπού μόλις άκουσαν τας πρώτας ομοβροντίας του πυροβολικού Ζαπίτ—τουφεΐ (όπλον αξιωματικού), όπως το έλεγαν, ηναγκάσθησαν να εγκαταλείψουν αυτό και αφού ανέβηκαν εις το χωριό, παρέλαβον μόνο τα γυναικόπαιδά των και κατέφυγον εις τα πέριξ βουνά.
Όταν έπαυσε κάθε αντίστασις τότε ο Αγάς επί κεφαλής και από οπίσω οι τσετέδες και ημείς εμπήκαμεν εις το εγκαταλειφθέν και έρημον χωριό, όπου εις όλα τα σπίτια εύρομεν αφθονίαν τροφίμων, φωτιές αναμμένες ακόμη εις τας εστίας, παράπλευρα ζυμάρι ζυμωμένον έτοιμον, δια να κάμουν πήτες επάνω εις το επί πυροσσίας σάτζι και έτσι όπως όλα ήταν έτοιμα, άλλοι άρχισαν να ψήνουν, άλλοι να τρώνε, άλλοι να σφάζουν και να ψήνουν κότες και πρόβατα, δια να τα πάρουν μαζί των και οι επιτήδειοι να ψάχνουν τα σπίτια δια να εύρουν λίρες κρυμμένες και τιμαλφή. Την ώραν, που εγίνοντο αυτά και ημείς τοποθετούσαμεν ανά δύο κότες ως εφόδια εις τα σακκίδιά μας, να! και μας επισκέπτεται ο Τοπάλ Οσμάν και μας ερωτά, εάν ησυχάσαμεν και εσφάξαμεν κότες και πρόβατα. Πόσον υστερόβουλον το τόσον ενδιαφέρον του δι’ ημάς τους κιαβούρηδες!, που μας ήθελε να είμεθα παχουλοί, όταν κάποτε θα ήρχετο η σειρά της εκτελέσεώς μας. Την επομένην 15 Μαρτίου 1924 [σ.σ. πιθανόν τυπογραφικό λάθος αντί 1921] εδόθη το σύνθημα της περαιτέρω εκκινήσεως δια το χωρίον Ιμπρανιέ της περιφερείας Τσίτ, όπου είχε την αρχοντικήν κατοικίαν του ο αρχηγός των Κούρδων Αλισάν—μπέης και ο γραμματεύς του Κιόρ—Ουρφέτ. Εις το διάστημα της πορείας μας εκτός από τας ασημάντους μικροσυμπλοκάς, αντικρύσαμεν και το φρικτόν θέαμα αρτιγεννήτων, πεταμένων μέσα στα χιόνια και υπερηλίκων γυναικών, που ικέτευον οίκτον και έλεος, να συλλαμβάνωνται και να σκοτώνονται κατά τον αγριώτερον τρόπο. Εις ποιον βαθμόν έφθασεν η πεπωρωμένη συνείδησις των ανθρωπομόρφων αυτών τεράτων, που διέπραξαν τέτοια κακουργήματα κατά αθώων πλασμάτων; και είναι απορίας άξιον, πως έμειναν ατιμώρητοι, δια τας εγκληματικάς αυτών πράξεις. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Κατά τας εσπερινάς ώρας της 16ης Μαρτίου εφθάσαμεν εις το μεγάλο Κουρδικό χωρίον Ιμπρανιέ, όπου παρέμειναν μόνον γυναικόπαιδα και υπερήλικες, καθόσον οι δυνάμενοι να φέρουν όπλα ανέβηκαν με τον Αλισάν—μπέη εις τα βουνά, δια να υπερασπισθούν την ανεξαρτησίαν των. Εκεί οι άνδρες του εκστρατευτικού σώματος κατέλυσαν εις διαφόρους οικίας, εις τας οποίας έτρωγαν και έπιναν μέχρι των πρωινών ωρών, ο δε Οσμάν αγάς με το επιτελείον του απεσύρθη εις την μεγάλην πολυτελεστάτην στρογγυλήν αίθουσαν υποδοχής του Αλισάν μπέη, η οποία ευρίσκετο εις το κέντρον, μεταξύ των πέριξ αυτού πολυαρίθμων δωματίων, εις ένα εκ των οποίων παρέμειναν μόνο τα μέλη της οικογενείας του. Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (playlist)
Την επομένην, όταν μας εδόθη η ευκαιρία και επήγαμεν να επισκεφθώμεν το περίφημον κονάκι του Αλισάν μπέη, εμείναμεν έκθαμβοι, από τα υπεράφθονα τρόφιμα που υπήρχαν εις τας αποθήκας, από τον ανεκτίμητον θησαυρόν, από τα πολυτελή και μεγάλης αξίας Περσικά χαλιά, από τα απαστράπτοντα ορειχάλκινα σκεύη και από την πολυτελή διακόσμησιν των διαμερισμάτων, συγχρόνως όμως ερράγισεν η καρδιά μας όταν είδαμεν ότι, οι τσετέδες κατά διαταγήν του Οσμάν αγά, παρέλαβον την μάνναν, την γυναίκα και τα δύο παιδιά του Αλισάν μπέη και με δύο κάρρα τους μετέφερον, δήθεν προς ασφάλειαν εις Ζάραν, όπου Θεός οίδε, οποία τύχη τους ανέμενε. Συγχρόνως ειδικά συνεργεία, αποτελούμενα από αγγαρευθέντας τσοπαναραίους και αγωγιάτας, επεφορτίσθησαν να μεταφέρουν εις Κερασούντα όλες τις αγελάδες, τα πρόβατα του χωρίου και όλα τα λεηλατηθέντα από το κονάκι διάφορα, πολυτελή και μεγάλης αξίας αντικείμενα. Την 17ην Μαρτίου οι ταγματαλήται του, συνεκέντρωσαν εις την πλατείαν του χωρίου 100 περίπου υπερήλικας, που ευρέθησαν εκεί υπό το πρόσχημα ανακρίσεων, «που ευρίσκεται ο Αλισάν μπέης και πόσας δυνάμεις διαθέτει;» Μετά μίαν πρόχειρον διαδικασίαν οι δήμιοι εξάπλωναν αυτούς ανά ένα ή δύο κατά γης και ενώ ο είς εξ αυτών εκράτει τους πόδας και έτερος την κεφαλήν, δύο άλλοι άρχιζαν το άγριον ξυλοκόπημα μέχρις αναισθησίας, κατόπιν τους ανεσήκωναν και τους ερωτούσαν πάλι, που είναι ο αρχηγός σας; Την στερεότυπον απάντησίν των, «προς Θεού ημείς δεν γνωρίζομεν τίποτε», διεδέχετο η αγρία σφαγή και το παράχωμά των εις το διπλανό χανδάκι. 
Την επομένην 18ην Μαρτίου, όταν εφύγαμεν από το Ιμπρανιέ, καθ’ οδόν ο Τοπάλ Οσμάν πληροφορηθείς από τους κατοίκους ενός Τουρκικού χωρίου, ότι ο Αλισάν μπέης με 600 ενόπλους ευρίσκεται εις το απέναντι βουνόν, παρέλαβε ένα οδηγόν από το χωρίον τούτο και κατηυθύνθη εις την κορυφήν του κατάντικρυ κειμένου ετέρου βουνού. Μετά μικράν ανάπαυλαν κατέστρωσε τα σχέδιά του και διέταξε, οι μεν πυροβοληταί να στήσουν τα πυροβόλα εις επίκαιρα σημεία, αι δε δυνάμεις του να περιυκλώσουν το βουνό. Μετά τας προετοιμασίας αυτάς άρχισεν αμέσως να βάλη το πυροβολικόν με καταιγιστικά πυρά προς τας θέσεις, όπου κατά τας ως άνω πληροφορίας ευρίσκετο ο Αλισάν μπέης. Εις μίαν στιγμήν ο αγάς, που κατηύθυνε το πυροβολικόν, διέταξε τους πυροβολητάς να βάλουν εναντίον ωρισμένου στόχου, ούτοι δε εν τη βία των δεν μπόρεσαν να ευθυγραμμίσουν το πυροβόλον, που μόλις εκπυρσοκρότησε, η όβις του εκτύπησε εις ένα βράχον και τα βλήματα με πέτρες εγύρισαν οπίσω και εσκότωσαν τον επί κεφαλής αξιωματικόν και ετραυμάτισαν δύο στρατιώτας. Δυστυχώς, ο Τοπάλ Οσμάν, που ήταν εκεί πλησίον, δεν έπαθε τίποτε παρ’ όλον ότι, ένα βλήμα απέκοψε το κάτω μέρος της πιλερίνας του, χωρίς καν να τον τραυματίση. Εις την μάχην αυτήν οι κούρδοι επολέμησαν γενναιότατα υπερασπιζόμενοι την ελευθερίαν των, δια την οποίαν και σήμερον ακόμη εξακολουθούν, οι καταδυναστευόμενοι λαοί, να χύνουν ποταμούς αιμάτων. Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου.
Αι απώλειαι των τούρκων κατά την μάχην αυτήν, που διήρκησε όλην την ημέραν και εις την οποίαν έλαβε μέρος και η ομάδα μας δια να μεταφέρη νεκρούς και τραυματίας εις τα μετόπισθεν, ήταν 18 νεκροί και αρκετοί τραυματίαι.

Συνέχεια στο 3ο μέρος...

Σημείωση: 'Εχει διατηρηθεί η σύνταξη και η ορθογραφία του αρχικού κειμένου. Παραπάνω δίνεται στην δημοτική γλώσσα και σε μονοτονικό σύστημα γραφής.

Πηγή: Σελίδες από την Ιστορία της Κερασούντας του Πόντου και τα τερατουργήματα του αιμοσταγούς Τοπάλ Οσμάν σε όλη την περιφέρεια του Πόντου, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου, ο μόνος όστις διεσώθη ως εκ θαύματος από βέβαιον θάνατον εκ των 13 Ελλήνων μουσικών και ηξιώθη να περιγράψη εν τω παρόντι, ως αυτόπτης μάρτυς, τα κακουργήματα του Τοπάλ Οσμάν και ιστορικά τινα γεγονότα ανά τον Πόντον.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com